Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi最新文献

{"title":"Embriyonun Ontolojik Statüsü Ahlaki Statüsünü Belirler mi?","authors":"Emine Göçer","doi":"10.51702/esoguifd.1575573","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1575573","url":null,"abstract":"Bu makalede, embriyonun ontolojik statüsünün imkânı ve bu statünün dayandırıldığı zeminin ahlaki temeli hakkındaki tartışmalara yer verilmiştir. Embriyonun ontolojik statüsü hakkındaki tartışmalar, tözcü kuram ve devamlılık kuramı çerçevesinde tartışılmıştır. Tözcü kuram, ontolojik anlamda embriyonun değişmez bir özü olduğunu kabul eder. Bu kuram metafiziksel bir yaklaşım olmakla birlikte teizmin bakış açısıyla da uyumludur. Teistik düşüncede Tanrı’nın insana kendi ruhundan bir ruh verdiği bilinir. Bunun neticesinde insanın değişmez bir öze/doğaya sahip olduğu düşünülür. Bu yaklaşım da tözcü ontoloji ile uyumlu metafiziksel bir bakış açısı içerir. Diğer taraftan, teistik yaklaşıma göre, insan, Tanrı tarafından yaratıldığı gerekçesiyle saygınlığı hak eden bir varlık olarak görülür. Hıristiyan ve İslam düşüncesinde bu görüşü destekleyen örneklere yer verilmiştir. Bunlar sırasıyla ´imago dei´ ve ´insanın tüm yaratılanlardan üstün kılınması´ şeklinde ifade edilebilir. Teistik düşüncede yer bulan insanın saygınlığı kavramı tözcü kuramı destekleyen metafiziksel bir temel olmakla birlikte bu kavram insana ahlaki bir statü de verir. Bu yönüyle embriyoya ontolojik bir statü veren (potansiyel açıdan insan olarak gören) tözcü ontolojiyi destekleyen insanın saygınlığı tezinin embriyoya ahlaki bir statü vereceği düşünülmüştür. İnsanın ontolojik olarak saygın bir varlık oluşundan hareketle ilk biyolojik anından embriyo dönemine, oradan bebeklik dönemine ve bu şekilde süregiden her anının bir öncekine nispetle değerli olacağı fikri, bu kavramla olan ilişkiyi destekler niteliktedir. Saygınlık tezi, embriyonun ait olduğu türü, doğası ve potansiyelliği ile de doğrudan ilişkili görünür. Öncelikle saygınlık kavramının türcülük yaklaşımıyla ilişkisi vurgulanmıştır. Ancak türcülük karşıtı yaklaşımlar, insanın diğer canlılar kadar saygın olduğu düşüncesine karşı seküler tezler ileri sürdükleri için ilk başlıkta, teistik yorumun seküler yorumlarla çatıştığı noktalar dikkate alınarak, insanın saygınlığı kavramı hakkında tutarlı bir tutum belirlenmeye çalışılmıştır. Embriyonun kişisel özdeşliği konusunda benimsenen tözcü ontoloji, metafiziksel bir tez olan özcülük yaklaşımı ile de destelenmiştir. Özcülük her türün kendine ait bir değişmeyen yönü olduğunu vurgular. Doğal türlerin embriyodaki belirli aşamalarda ortaya çıktığı düşünülür. Devamlılık kuramı savunucuları ise embriyonun değişmeyen bir öze sahip olmadığını ve insan olma eşiği gibi bir anı diğerinden ayıran belirli bir eşiğin bulunmadığını savunarak herhangi bir tözcü ontolojinin varlığını inkâr ederler. Onlar, embriyo üzerinde ancak uzlaşımsal manada bir ahlaki statüye erişilebileceklerini iddia ederler. Bu tutum ise embriyonun korunmasına yönelik gerçekçi bir temelden ziyade kaygan bir zemin sunar. Bu nedenle embriyoya yönelik tözcü nitelikte ontolojik bir temel sunmanın daha tutarlı olduğu savunulmuştur. Bununla birlikte tözcü ontolojiye ve insanın saygınlığı tezine karşı getirilen eleştirilere de yer verilerek","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"12 1","pages":"186-209"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2025-03-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4323535","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"147906263","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"OA","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Klasik Arap Şiiri ve Belagatinin İzinde: Muzaffer el-Alevî’nin Nadratü’l-iğrîd'i Özelinde Mukayeseli Bir İnceleme","authors":"Yusuf Seller","doi":"10.51702/esoguifd.1479550","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1479550","url":null,"abstract":"Hicri VII. yüzyıl Arap dil ve edebiyatı alimi Muzaffer el-Alevî'nin Nadratü'l-iğrîd fi nusrati’l-karîd adlı eseri, özellikle şiir ve belagat alanlarındaki içeriğiyle dikkat çeker. Yazar, eserini edebiyat ve belagat alanlarında tanınmış örneklerle anlaşılır bir düzen içerisinde sunar. Özellikle, eserin ilk bölümünde şiire odaklanması, belagat literatüründe alışılmadık bir bakış açısı sunar. Hicri VII. yüzyılda kaleme alınan bu eser, belagatin ön plana çıktığı ancak eleştiri açısından durağanlığın başladığı bir dönemin ürünüdür. Çalışmamızda, Muzaffer el-Alevî’nin mezkûr telifi üzerinden klasik Arap şiirine ve belagatin öne çıkan konularına dair bir iz sürümü gerçekleştirdik. Özellikle, eserin ilk bölümünde müellifin bakış açısından şiirle ilgili konuları ele aldık. Bu bağlamda, sosyal bilimler araştırma tekniklerinden nitel analizi esas alarak ilgili dönemde şiir özelinde Arap edebi eleştirisi ve belagatinin doğasını aydınlatmaya çalışırken ülkemiz Arap dili literatüründe hakkında henüz bir çalışmaya rastlanmayan bir belagat alimi ve eserine ilişkin özgün bir çalışma ortaya koymaya çabaladık.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":" 12","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141829283","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Müctehid Tabakalarında Serahsî’nin Konumu, Fıkıh Faaliyeti ve Mezhep Birikimine Katkısı","authors":"Bünyamin Korucu","doi":"10.51702/esoguifd.1488662","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1488662","url":null,"abstract":"Fıkıh mezheplerinin teşekkülünden sonra mezhep içi fıkıh faaliyeti türleri ve bu türlerin icrası için gerekli uzmanlık düzeylerini tayine yönelik çalışmalar yapılmış ve bu çalışmalar tabakātü’l-müctehidîn veya tabakātü’l-fukahâ olarak bilinen tasnifleri ortaya çıkarmıştır. Bu makale Hanefî fukahâ için yapılan benzer tasniflerdeki verilerden yola çıkarak Serahsî’nin (ö. 483/1090[?]) mezhep içindeki konumunu, icra ettiği fıkhî faaliyet türlerini ve bu faaliyetlerin hususiyetlerini tespite odaklanmaktadır. Serahsî’nin meşhur eseri el-Mebsût’taki fıkıh faaliyetini dikkate alarak onun Hanefî mezhep birikimine sunduğu katkılara ilişkin de bir takım tespitlerde bulunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada elde edilen sonuca göre Hanefî fakîhlerin fıkhî faaliyet türleri ve düzeylerine ilişkin tasniflerde Serahsî “mes’elede müctehid” olarak nitelenmektedir. Bununla birlikte Serahsî tarafından icra edilen fıkıh çalışmalarının “mezhep içi fıkıh faaliyeti” olarak nitelenebileceği anlaşılmaktadır. Serahsî’ye ait fıkıh çalışmalarının farklı düzeylerde birden çok fıkhî faaliyet türünü kapsadığını ve bu faaliyetlerin “tahrîc” ve “tercîh” olmak üzere iki başlıkta ele alınabileceğini söylemek mümkündür.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"344 2","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141836888","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"M-k-n Kavramının Etimolojik Yapısı, Semantik Analizi ve Kur'an'daki Kullanımı","authors":"Ahmet Tekin","doi":"10.51702/esoguifd.1470699","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1470699","url":null,"abstract":"Bir sözcüğün hangi dile ait olduğu, bu dildeki hangi köke dayandığı, ilk olarak nasıl bir anlam için vazedildiği, zaman içerisinde ne gibi ses, biçim ve anlam değişiklikleri gösterdiği, benzer ve karşıtları arasında kurulan ilişkilerin neler olduğunu öğrenmek için etimoloji bilimini bilmek lazımdır. Bununla birlikte, cümle içindeki bir kelimenin sözlük anlamıyla birlikte biçimsel yapıdan kazanmış olduğu anlamı öğrenmek için morfoloji ilmini bilmek gerekir. Ayrıca sözcüğün anlamını oluşturan kök manaya inmek, bu kök anlamından hareketle tarihî süreçte anlam hareketliliğinin analizini yapmak, kelime ve türevlerinde esas manayı aramak, kelimede meydana gelen anlam daralması, anlam genişlemesi ve anlam kayması gibi anlama ilişkin hareketliliği tespit etmek için semantik bilimini öğrenmek lazımdır. Buna binaen, m-k-n kökünün etimolojik, morfolojik ve semantik yönleri ele alınmış, Cahiliye Dönemi şiirlerinde, Kur’an ve hadislerde genel kullanım durumu örneklerle ortaya konmuştur. Kökün hem sözlük anlamları hem de cümle içinde edindiği anlamlar irdelenmiştir. Bu kapsamda kök sözcüğün esas anlamı açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"67 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-06-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141378243","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Tanrı’nın Geri Dönüşü; Richard Kearney’in Anateizm Kavramı Üzerine Bir İnceleme","authors":"Sema Cevirici Atilla","doi":"10.51702/esoguifd.1468461","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1468461","url":null,"abstract":"Anateizm, Tanrı’dan sonra Tanrı’ya geri dönüşü ifade eden bir kavramdır. Dünyanın büyüsünün bozulması ve toplumun kutsallıktan arındırılmasının akabinde ortaya çıkan rahatsızlık karşısında Tanrı’yı yeniden hayatlarımıza geri getirme kaygısının bir sonucudur. Anateizmde öne çıkan tema başkalarında kutsalın tecellisini görmeye çalışarak, Tanrı’yı yaşamlarımıza geri getirmektir. Bu iddiasının zemini olarak Kearney yeni bir Tanrı tasavvuru önermektedir. Buna göre Tanrı bir varlık (esse) olarak değil bir olma olasılığı (posse) olarak düşünülmek suretiyle insanın eyleme özgürlüğüne alan açmakta ve kötülük problemini Tanrısal olmaktan çıkararak insani bir mesele haline getirmektedir. Böylece kötülük Tanrı’nın iradesi kapsamında olmayıp, kutsalın hayatlarımızdan izinin silinmesi olarak görülür. Kearney’in savunduğu şey, günlük efkaristiya ile yani ekmeğimizi başkalarıyla paylaşmak suretiyle başkalarına yönelik konukseverliğe zemin hazırlmak ve Tanrı’yı yeniden hayatımıza geri getirmektir. Bu çalışmada anateizm kavramı bağlamında yeni Tanrı tasavvuru, bu Tanrı’nın hayatlarımıza nasıl ve ne şekilde geri döneceği, bu geri dönüşün ise başkalığa göstereceğimiz konukseverlik ile olan ilişkisi tartışılacaktır. Bu bağlamda anateizmin sunduğu imkanlar ve sorunlar ele alınacaktır.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"33 130","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-05-03","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141016608","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Acem Bölgesinin İlmî Birikimini Osmanlı’ya Taşıyan Öncü Bir Âlim Olarak Seyyid Ali el-Acemî'nin Hayatı, Eserleri ve İlmî Şahsiyeti","authors":"İsrafil Şen","doi":"10.51702/esoguifd.1393880","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1393880","url":null,"abstract":"Kelâmcı ve mantıkçı kimliğiyle meşhur Seyyid Ali el-Acemî (ö. 860/1456) Acem bölgesinin (Bilâd-ı ´Acem) ilmî birikimini Osmanlı’ya taşıyan önemli âlimlerden ve bu sürecin öncülerinden biridir. Kadızâde-i Rûmî’nin (ö. 844/1440’dan sonra) de öğrencisi olan Seyyid Ali, Acem bölgesinin muhtelif şehirlerinde eğitimini tamamlamış, oralarda dersler vermiş ve bazı sebepler muvacehesinde Osmanlı’nın ilmî olarak en verimli dönemlerinden kabul edilen 9/15. yüzyılın ortalarında Osmanlı’ya gelmiştir. Acem bölgesinden donanımlı bir şekilde gelen Seyyid Ali, çağın ulemasına ve devlet ricaline yetkinliğini ispat ederek saygın bir konuma yükselmiştir. İlmî ve tarihi olarak önemli bir yeri haiz bulunmasına karşın Seyyid Ali’nin hayatı, eserleri ve ilmî şahsiyetine dair Türkçe, Arapça ve İngilizce literatürde büyük bir boşluk söz konusudur. Onun hakkında doğrudan veya dolaylı olarak gerçekleştirilmiş hiçbir akademik faaliyete rastlanılamamıştır. Yaşadığı çağın ulemâsı arasında saygın bir yere sahip olan bu âlimin hayatının bilinmemesi ve eserlerinin tanınmaması özellikle Osmanlı ilim geleneği hakkındaki araştırmalar açısından pek çok faydadan mahrum kalınması anlamına gelmektedir Binaenaleyh ilgili eksikliğin giderilmesi adına bu makalenin yazılması uygun ve gerekli görülmüştür.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"62 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-03-10","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140254794","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"EBÛ DÂVÛD’UN CERH VE TA‘DÎL METODU","authors":"Halil Kaya","doi":"10.51702/esoguifd.1389352","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1389352","url":null,"abstract":"Kur’ân-ı Kerim’den sonra İslam dininin en önemli kaynağı şüphesiz sünnettir. Sünnet; sonraki nesillere, uygulama ve rivâyetler üzerinden ulaşmıştır. Bir rivâyetin sağlam olup olmadığını tespit etmek için hem sened hem de metin yönünden araştırılması gerekir. Senedin ana iskeletini oluşturan unsur ise isnadda yer alan râvilerdir. Râvileri merkeze alan ilim ise cerh ve ta‘dîldir. Bu nedenle ilk dönemlerden itibaren bu ilme önem verilmiş ve bu alanda eserler telif edilmiştir. Daha sonraki dönemlerde ise cerh ve ta‘dîl ilmi sistematik bir hale getirilmiştir. Son dönemlerde de bu alanla ilgili birçok akademik çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların bir kısmında cerh ve ta‘dîl ilmi usul yönünden ele alınırken; diğer bir kısmında ise bu ilim ile ilgili görüş beyan eden münekkitler esas alınmıştır. Râvilerle ilgili değerlendirmelerde bulunan muhaddislerden biri de Yaḥyâ b. Ma‘în, Aḥmed b. Ḥanbel gibi dönemin meşhur münekkitlerinin rahle-i tedrisatında bulunan Ebû Dâvûd’dur. Bu çalışmada Ebû Dâvûd’un cerh ve ta‘dîl ile ilgili verdiği bilgilerden ve zikrettiği örneklerden hareketle onun cerh ve ta‘dîl metodu tespit edilecektir. Bununla birlikte râvi değerlendirmelerinde kullandığı cerh ve ta‘dîl lafızlarına da değinilecektir. Ayrıca Ebû Dâvûd’un cerh ve ta‘dîl kaynaklarına ve bu alandaki konumuna da kısaca temas edilecektir.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"105 S112","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-03-08","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140257049","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Ebüssuûd Efendi ve Risâletün fî Bahsi’l-İzâfeti Mine’l-Kâfiye Adlı Eseri (İnceleme-Tahkîk)","authors":"Zahir Aslan","doi":"10.51702/esoguifd.1401655","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1401655","url":null,"abstract":"Bu çalışmada Ebüssuûd Efendi (ö. 982/1574) tarafından telif edilen Risâletün fî Bahsi’l-İzâfeti Mine’l-Kâfiye adlı risale tahkik edilerek incelenmiştir. İslam hukuku, tefsir ve dil-edebiyat alanında telif ettiği eserlerle bilinen çok yönlü bir âlim olan Ebüssuûd Efendi bu risalesinde İbnü’l-Hâcib’in (ö. 646/1249) Arap gramerine dair kaleme alınmış üç temel eserden biri olan el-Kâfiye adlı eserindeki izafet tanımını incelemektedir. Başta Abdurrahmân el-Câmî (ö. 898/1492)’nin el-Fevâidü’z-Ziyâiyye adlı eseri olmak üzere el-Kâfiye üzerine yazılan önemli şerhlerde bu tanım üzerine yapılan tartışmaları detaylı bir şekilde ele alan müellif Ebüssuûd Efendi, konuyu eleştirel bir bakış açısıyla irdelemiştir. Konunun daha iyi anlaşılması sadedinde kısa bir örnek eşliğinde fıkıh usulüne de değinen müellif, izafet tanımına yönelik tevil ve ihtimalleri de sayarak İbnü’l-Hâcib’in izafet tanımının nahiv âlimlerinin tanımına aykırı olduğu sonucuna ulaşmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Ebüssuûd Efendi’nin hayatı ve Arap dili alanında kaleme aldığı eserlerine kısaca değinildikten sonra, risâlenin tanıtımı, muhtevası, kaynakları, önemi, müellifin metodu ve tahkikte takip edilen yöntem hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise tek nüshası tespit edilen yazma eserin tahkikli metni sunulmuştur.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"99 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-03-08","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140257068","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Fârâbî’ye Göre Teolojik-Kelâmî Yöntem","authors":"Rıza Tevfik Kalyoncu","doi":"10.51702/esoguifd.1386589","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1386589","url":null,"abstract":"Bu makalede Fârâbî’nin Ḳıyâsü’ṣ-ṣaġīr eserinin içeriğine yakından bakılarak bu eserin Fârâbî mantığının geneline nasıl oturduğu konular üzerinden incelenmektedir. Bu eserin Fârâbî felsefesi içerisindeki konumu ve Fârâbî’nin bu eserdeki tasvirleri ile ilgili çalışmalarda farklı yorumlar ön plana çıkmaktadır. Bu yorumlar dikkate alındığında Fârâbî’nin kelâmın yöntemini nasıl incelediği tam olarak vuzuha kavuşmamaktadır. Çalışmada Fârâbî’nin kelâmcılarının yöntemini temsil ve tümevarım arasında ara bir noktaya yerleştirdiği bunun da Fârâbî’nin anlam teorisi ile doğrudan alakalı olduğu ispatlanmaktadır. Bu çerçevede öncelikle Fârâbî’nin temsil ve tümevarım ile ilgili yaklaşımı açıklığa kavuşturulduktan sonra akabinde kelâmcıların yönteminin neden tam olarak temsil ya da tümevarım değil de bu iki unsurdan parçalar barındıran bir metot olarak tasvir edildiği gösterilmektedir. Çalışmada gösterileceği üzere konuyla ilgili çalışmalarda Fârâbî’nin kıyas teorisindeki farklılaşma onun kelâmcıların yöntemine daha yakından ve Aristoteles mantığının gözlüğüyle bakabilmesini mümkün kılmıştır. Makalenin temel iddiası Fârâbî’nin kelâm yöntemini temsil ve tümevarım arasında bir noktada değerlendirerek genel mantık kurgusu ile uyumlu bir neticeye ulaştığını göstermektir.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"6 12","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-03-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140258341","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Zebedu’l-ʿulûm ve ṣâḥibu’l-manṭûḳ ve’l-mefhûm Eseri Bağlamında İbnu’l-Mibred’in Dilciliği Üzerine Bir İnceleme","authors":"Muhammed Meşhud Hakçioğlu","doi":"10.51702/esoguifd.1382415","DOIUrl":"https://doi.org/10.51702/esoguifd.1382415","url":null,"abstract":"İbnu’l-Mibred el-Makdisî (ö. 909/1503) çok eser telif eden âlimlerden birisi olup diğer ilimlere hâkim olduğu gibi Arap dilbilgisini inceleyen bir şahsiyettir. Arap dil grameri alanında müstakil bir kitabı bulunmakla beraber farklı eserler içerisinde de dil konularına değinmiştir. Bu eserlerden birisi de ansiklopedik bir kitap niteliği taşıyan Zebedu’l-ʿulûm ve ṣâḥibu’l-manṭûḳ ve’l-mefhûm isimli eserdir. Bu eserde toplamda 42 faklı ilim konusu ele alınmış ve bunlar içerisinde nahiv, sarf, i‘râb, lügat, şevâhid, elğâz, arûz, garîp, me‘ânî, beyân, bedî‘ gibi dil ve belagat bölümleri bulunmaktadır. Mezkûr kitabı, daha önce telif ettiği fakat günümüze ulaşmayan Câmi‘u’l-‘ulûm eserinin hülasası niteliğindedir ve özet bir şekilde nahiv ve sarf konularına değinmiş, garip kelimelerin manalarını açıklamış, dil kurallarında başvurulan istişhâdleri zikretmiş ve farklı dil meselelerini ele almıştır. Çalışmada İbnu’l-Mibred’in hangi alanlarda dil gramerine katkıda bulunduğu, Zebedu’l-ʿulûm eserinde ele aldığı nahiv ve sarf konularına ve onun bu ilimlere nasıl değindiği incelenecektir. İbnu’l-Mibred’in akademik camiada yeterince ele alınmaması böyle çalışmalara ihtiyaç bırakmaktadır.","PeriodicalId":503976,"journal":{"name":"Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi","volume":"4 3","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-02-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140444652","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}