{"title":"Dialogiczny wymiar filozofii sztuki Hansa-Georga Gadamera","authors":"Paweł Sznajder","doi":"10.12775/szhf.2022.011","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.011","url":null,"abstract":"Artykuł prezentuje rezultat badania związków filozofii sztuki Hansa-Georga Gadamera z filozofią dialogu. Poddane zostały analizie trzy kluczowe dla jego myśli pojęcia – gry, symbolu i święta, którymi posłużył się w swojej ontologii dzieła sztuki. Kategorie te, zreinterpretowane w duchu filozofii dialogu odsłaniają szczególny rys Gadamerowskiej hermeneutyki – dążenie do zachowania poglądu innego w dialogu, rolę etyki w komunikacji międzyosobowej, elitaryzm relacji dialogicznej czy krytykę idei całości i totalności. Tym samym doświadczenie estetyczne jawi się jako wzorzec relacji pomiędzy ja i ty.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"43567094","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"David Hume i Adam Smith o sympatii","authors":"A. Grzeliński, A. Markwart","doi":"10.12775/szhf.2022.008","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.008","url":null,"abstract":"Artykuł zawiera porównanie dwóch koncepcji sympatii, autorstwa Davida Hume’a i Adama Smitha. Chociaż w obu systemach filozoficznych pojęcie topełni centralną rolę, jej znaczenie jest nieco inne. Drobiazgowe analizy teoriopoznawcze Hume’a pozwalają na wyodrębnienie w jego filozofii trzech płaszczyzn opisu: zdroworozsądkowy, mechanicystyczny i fenomenalistyczny, przy czym sympatia pełni na każdej z nich nieco odmienną rolę. Smith dostrzegł centralne znaczenie tego pojęcia w Hume’owskiej koncepcji umysłu i uczuć, a także zaadoptował je w swej teorii uczuć moralnych, ale brak u niego subtelnych analiz „mechaniki” ludzkiego myślenia. Brak ten jednak można traktować zarówno jako zaniedbanie, jednak z drugiej strony – paradoksalnie – pozwala on dostrzec doktrynerski charakter koncepcji Hume’a wynikający z przyjęcia fizykalistycznego modelu eksplikacji ludzkiej afektywności. \u0000 \u0000 \u0000 \u0000 ","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"47904103","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wstęp tłumacza","authors":"K. Wawrzonkowski","doi":"10.12775/szhf.2022.006","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.006","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"44833084","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Hannah Arendt a ekonomia polityczna Jean-Jaquesa Rousseau","authors":"Robert Rogoziecki","doi":"10.12775/szhf.2022.010","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.010","url":null,"abstract":"Tekst jest krytyczną analizą zarzutów wysuwanych przez Hannah Arendt przeciwko Rousseau. Pokazuje, w jaki sposób Rousseau’owska koncepcja ekonomii politycznej wpisuje się w rozumienie społeczeństwa Arendt. Rousseau z tej perspektywy okazuje się jego ideologiem, i to z dobrodziejstwem inwentarza, a mianowicie przekonaniem, że nie ludzie, ale społeczeństwa zamieszkują Ziemię. Arendt nie dostrzegła zmienionej perspektywy postrzegania polityki u Rousseau. W przeciwieństwie do starożytnych Greków, Rousseau nie traktuje człowieka jako istoty politycznej z definicji, ale naturalną, toteż polityka wymaga dla niego legitymizacji zewnętrznej ze strony moralności oraz elementarnych potrzeb biologicznych. Natura dostarcza tak polityce jak i moralności wzorca prawa. Wola powszechna okazuje się rodzajem społecznego substytutu w warunkach nieobecności praw natury. ","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"42599593","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Johannes Bobrowski und seine Kant-Erzählung","authors":"Dariusz Pakalski","doi":"10.12775/szhf.2022.009","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.009","url":null,"abstract":"Johannes Bobrowski i jego opowiadanie o Kancie \u0000Johannes Bobrowski (ur. W Tylży, uczęszczał do Gimnazjum Miejskiego w Królewcu) obrał za „główny temat” swoich dzieł historyczno-kulturowe dziedzictwo swej ojczyzny. Jednym z jego historyczno-biograficznych odniesień do przeszłości jest opowiadanie „Epitafium dla Pinnaua”, gdzie rozmowa prowadzona na obiedzie u Kanta krąży wokół samobójstwa tego młodego księgowego i znajomego J. G. Hamanna. Tekst stanowi próbę podjęcia w tej perspektywie refleksji na temat filozoficznych postaw obu „krytycznych przyjaciół” – Kanta i Hamanna.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"46293538","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"O zmyśle lub smaku piękna","authors":"Alexander Gerard, K. Wawrzonkowski","doi":"10.12775/szhf.2022.007","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.007","url":null,"abstract":"Ninejszy przekład prezentuje fragment \"An essay on Taste\" Alexandra Gerarda. Fragment dotyczy piękna i zasad, na których się ono opiera.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-08-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"47256722","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Dasein jako „Oswajanie”. Komplementarna alternatywa translatorska","authors":"Magdalena Hoły-Łuczaj","doi":"10.12775/szhf.2022.003","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.003","url":null,"abstract":"W artykule proponuję przekład pojęcia Dasein w filozofii Martina Heideggera jako „Oswajania”. Takie rozwiązanie oparte jest o semantykę swoistości, która odgrywa wiodącą rolę w Heideggerowskiej koncepcji bycia. Nawiązując do klasycznych i nowszych przekładów, pokazuję, że „Oswajanie” – wraz z jego późniejszym wariantem, „O-swajeniem” (Da-sein) – uwypukla napięcie między nierozporządzalnością bycia przez człowieka i ich wzajemną bliskością. W tym znaczeniu może stanowić komplementarną, nieliteralną alternatywę dla istniejących przekładów w języku polskim.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-04-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"47054840","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Yakym Yarema’s Views on the Problem of Unconscious Mental Processes and their Background in Philosophy of Kazimierz Twardowski and Franz Brentano","authors":"Olha Honcharenko","doi":"10.12775/szhf.2022.005","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.005","url":null,"abstract":"This article introduces the views of Yakym Yarema, the Ukrainian representative of the Lviv-Warsaw School, on the problem of unconscious mental processes and proves the direct influence of Kazimierz Twardowski on them and indirect influence of Franz Brentano. The first part of the paper analyses the framework of Yarema’s manuscript “The problems of unconscious mental processes” (1926). The second part demonstrates the background of Yarema’s views on the problem of unconscious mental processes. The article demonstrates that Yarema’s interest in terms of unconscious mental phenomena did not contradict to the tradition of Twardowski’s philosophical school, but was determined by the development of psychology as an independent science.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-04-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"46555007","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"O zbędności i nieodzowności filozofii dla życia społecznego – komentarz do przekładu rozprawki Johanna Gottfrieda Herdera","authors":"R. Michalski","doi":"10.12775/szhf.2022.002","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.002","url":null,"abstract":"Artykuł dotyczy problemu legitymizacji filozofii w połowie XVIII wieku. Omawia główne tezy i postulaty reformy filozofii w kontekście pytania o jej użyteczność dla ówczesnego społeczeństwa. Głównym punktem odniesienia jest konkursowy tekst Herdera, który zawiera jego diagnozę stanu życia akademickiego oraz własny program przekształcenia filozofii w antropologię. Ponadto przedstawiony zostaje wczesny okres jego studiów w Królewcu oraz początki twórczości filozoficznej.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-04-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"42323862","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Nie pożądaj Rzeczy… – o pojęciu „das Ding” w Etyce psychoanalizy i Kanta Sadem Lacana","authors":"G. Michalik","doi":"10.12775/szhf.2022.004","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.004","url":null,"abstract":"Celem niniejszego artykułu jest próba opisu pojęcia Rzeczy w nauczaniu Lacana. Inaczej, niż inne terminy, które wydają się towarzyszyć Lacanowi przez większość jego nauczania „Rzecz” zdaje się być pojęciową efemerydą, która jak szybko się pojawiła, tak nagle zniknęła. Chcemy jednak wskazać, że ulotność tego pojęcia jest jedynie pozorna. Rzecz nie tylko była istotna dla wypracowania przez Lacana podstaw „etyki psychoanalizy”, lecz stanowiła de facto pierwszą jego próbę zmierzenia się z problemem Realnego, czego konsekwencje obecne były także w późniejszym nauczaniu. W artykule prześledzimy freudowskie źródła tego pojęcia oraz wskażemy na jego znaczenie dla Lacanowskiej etyki w kontekście tak Seminarium o etyce, jak i tekstu Kanta Sadem.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-04-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"45961143","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}