Slavia Meridionalis最新文献

{"title":"Przekraczanie granic dialektu – przypadek śląski. Analiza funkcjonalna","authors":"Zbigniew Greń","doi":"10.11649/sm.2421","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2421","url":null,"abstract":"Crossing the Boundaries of Dialect – the Case of Silesia: A Functional Analysis The article presents the results of a functional analysis of Silesian texts used in internet communication. The linguistic corpus consists of texts from portals and websites related to Upper Silesia, Opole Silesia and Cieszyn Silesia (including the Czech part). If the Silesian isolect is used as the main means of communication, all communication functions can be performed. Texts in the Silesian code particularly often fulfill metatextual and representational functions. For some functions, language stylization is used. As stylistic means in Silesian texts, lexical  means from other codes are primarily used, i.e. from standard Polish, Czech, English, and German; lexemes with a clear slang character are included in the output codes. The commu­nicative functions of these stylistic means are primarily poetic and expressive. Przekraczanie granic dialektu – przypadek śląski. Analiza funkcjonalna W artykule przedstawiono wyniki analizy funkcjonalnej tekstów śląskich, wykorzysty­wanych w komunikacji internetowej. Korpus materiałowy pochodzi z portali i stron interneto­wych związanych z terenem Górnego Śląska, Śląska Opolskiego i Śląska Cieszyńskiego (łącznie z czeską częścią). W przypadku wykorzystania kodu śląskiego jako głównego środka komuni­kacji realizowane są wszystkie funkcje komunikacyjne. Teksty w kodzie śląskim szczególnie często realizują funkcję metatekstową i funkcję przedstawieniową. W wypadku niektórych funkcji sięga się po stylizację językową. W funkcji środków stylistycznych w tekstach śląskich wykorzystywane są przede wszystkim środki leksykalne z innych kodów: ogólnopolskiego, czeskiego, angielskiego, niemieckiego, w tym również leksemy o wyraźnym nacechowaniu slangowym w kodach wyjściowych. Funkcje komunikacyjne tych środków stylistycznych to przede wszystkim funkcja poetycka i funkcja ekspresywna.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"42632483","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Percepcja i ocena filmowej polszczyzny kresowej (na przykładzie \"Wołynia\" w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego)","authors":"M. Kresa","doi":"10.11649/sm.2437","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2437","url":null,"abstract":"Perception and Evaluation of the Polish Kresy Dialect (Based on Wołyń, Directed by Wojciech Smarzowski)The subject of the article are the results of an analysis of the perception and evaluation of linguistic styling in the film Wołyń (Volhynia), directed by Wojciech Smarzowski (2016). The analysis of the reception of these linguistic choices is the last element of the research process, which is difficult to conduct without discussing elements such as the genesis of the film, its plot, the creators and the markers used in the styling process. Therefore, in this article I briefly present these elements. The research material comprises the spontaneous reactions of Filmweb website users to the film and the responses of 182 people who took part in my survey. The analysis leads to the conclusion that linguistic styling is rarely discussed by forum users. If the viewers pay attention to it, they subject it to broad (not always justified) criticism. Among the col­lected statements, however, there were also some that testify to the high linguistic awareness of the audience in the discussed area. The results of the survey led to the conclusion that the hero’s speech, stylized in the Polish Eastern Borderlands Dialect, is identified by almost everyone (91%) as evidence of Eastern Borderlands origin. Among the differential markers, viewers mainly indi­cate phonetic markers typical of the Polish Eastern Borderlands Dialect (e.g., pronunciations of the type dz’ec’i, ł coronal) or general dialect (e.g. labialization). Percepcja i ocena filmowej polszczyzny kresowej (na przykładzie Wołynia w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego) Przedmiot artykułu stanowią wyniki analizy percepcji i oceny zabiegów filmowej stylizacji językowej w filmie Wołyń w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego (2016). Analiza odbioru tych zabiegów jest ostatnim elementem procesu badawczego i trudno ją przepro­wadzić bez omówienia takich elementów jak: geneza filmu, jego fabuła, twórcy oraz omó­wienie wykładników wykorzystanych w procesie stylizacji. W związku z tym w artykule pokrótce przedstawiłam te elementy. Materiał badawczy stanowią spontaniczne wypowiedzi na temat języka bohaterów Wołynia wyekscerpowane z forum internetowego Filmweb oraz odpowiedzi 182 osób, które wzięły udział w przygotowanej przeze mnie ankiecie. Analiza prowadzi do wniosku, że zabiegi stylizacyjne są jednym z tematów najrzadziej poruszanych przez użytkowników forum. Jeśli już widzowie zwracają na nie uwagę, to poddają je szerokiej (nie zawsze uzasadnionej) krytyce. Wśród zebranych wypowiedzi znalazły się jednak także takie, które świadczą o wysokiej świadomości językowej widzów w omawianym zakresie. Wyniki badań ankietowych prowadzą do wniosku, że stylizowana na polszczyznę kre­sową wypowiedź bohatera jest niemal przez wszystkich (91%) identyfikowana jako dowód jego kresowego pochodzenia. Wśród wykładników dyferencyjnych widzowie wskazują przede wszystkim wykładniki fonetyczne typowe dla polszczyzny kresowej (np. wymowa ty","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"43950614","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Blurring the Boundaries between Real Worlds, Discourse Worlds and Text Worlds","authors":"Nelly Tincheva","doi":"10.11649/sm.2381","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2381","url":null,"abstract":"Blurring the Boundaries between Real Worlds, Discourse Worlds and Text WorldsWhat do the article title ‘Black Widow Breaks Up With Kylo Ren’ and a Twitter message saying ‘The scene in The Departed where Mark Wahlberg shoots Matt Damon is the blueprint for how to handle corrupt cops’ have in common? Clearly, they both combine references to actors and movies, but do they combine them through the same cognitive technique(s)? This paper starts by addressing the question of how these two instances of reference differ. The line of argumentation that is supported suggests that a world-building theory needs to be employed in order to understand the difference. In doing this, the paper aims and contributes to the theoretical advancement of world-building approaches by arguing for the introduction of the concept of ‘Real Worlds’ in research on Text Worlds and Discourse Worlds. Data set sample analyses employing the Real World concept are included to verify the main theoretical premise. The analyzed texts cover traditional genres such as political speeches as well as modern-day, boundary-blurring genres such as Twitter messages. Zacieranie granic między światem rzeczywistym, światem dyskursu i światem tekstu Co mają wspólnego artykuł zatytułowany Czarna wdowa zrywa z Kylo Renem i wiadomość na Twitterze o treści „Scena w The Departed, w której Mark Wahlberg strzela do Matta Damona, jest schematem postępowania ze skorumpowanymi gliniarzami”? Oczywiście oba łączą odniesienia do aktorów i filmów, ale czy łączą je za pomocą tych samych technik poznawczych? Artykuł rozpoczyna się od odpowiedzi na pytanie, czym różnią się te dwa przypadki odniesienia. Wynikiem zaprezentowanej argumentacji jest sugestia, aby w celu zrozumienia różnicy między nimi wyjść od teorii tworzenia światów. Opowiedzenie się za wykorzystaniem koncepcji „świata rzeczywistego” w badaniach nad światem tekstu i światem dyskursu ma na celu rozwój i wzmocnienie teorii tworzenia światów. W weryfikacji podstawowej przesłanki teoretycznej w artykule uwzględniono wyniki analizy próbek ze zbioru danych, w których wykorzystano koncepcję „świata rzeczywistego”. Analizie poddano zarówno teksty reprezentujące tradycyjne gatunki, takie jak przemówienia polityczne, jak również teksty, w których dochodzi do zacierania granic międzygatunkowych, na przykład wiadomości w serwisie społecznościowym Twitter.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"48999143","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Pragmaštylistický profil a poverenia titulku v alternatívnej internetovej žurnalistike","authors":"Vladimír Patráš","doi":"10.11649/sm.2427","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2427","url":null,"abstract":"The Pragma-Stylistic Profile and the Purpose of Headlines in Alternative Internet Journalism Regardless of the type of carrier, the headline – a signal device and a gateway to a jour­nalistic piece of communication – meets four corresponding criteria. The usual mission of the visually noticeable frame component is to attract the recipients’ attention, to encourage their readiness to respond to the actual piece of communication, to mediate leitmotifs, and to define an acceptable genre affiliation of a journalistic product. Current internet jour­nalism is characterized by significant colloquialization. This manifests itself by blurring the borders between oralness and writtenness (printedness) in communication, in the style and in the ambiguity of the stylistic procedure, as well as by hybrid structures that are con­stantly being generated. Along with the primary functions of communication – stimulating, informative and persuasive function – genre volatility allows the application of other pre-determinations and functions in internet journalism: instructional, expressive, appellative, aesthetic, referential (descriptive), contact and meta-language. These can also be noticed in the pragma-stylistic profile and purpose of headlines. In the paper, the aforementioned processes, trends and consequences are explored using a databank of headlines from alter­native internet journalism. Profil pragmastylistyczny i funkcje nagłówków w alternatywnym dziennikarstwie internetowym Niezależnie od rodzaju nośnika, nagłówek – zapowiedź i wstęp do dziennikarskiego przekazu – spełnia cztery odpowiadające sobie kryteria. Standardowym zadaniem widocznego wizualnie elementu ramy tekstowej jest przyciągnięcie uwagi odbiorców, zachęcenie ich do gotowości reakcji na dany fragment komunikacji, zapośredniczenie motywów przewodnich oraz określenie możliwej do zaakceptowania dla nich przynależności gatunkowej produktu dziennikarskiego. Współczesne dziennikarstwo internetowe cechuje się wysokim poziomem potoczności. Przejawia się to zacieraniem granic między charakterem oralnym a pisanym (drukowanym) komunikacji, stylem i niejednoznacznością środków stylistycznych, a także nieustannym generowaniem struktur hybrydycznych. Wraz z podstawowymi funkcjami komunikacji, stymulującej, informacyjnej i perswazyjnej – zmienność gatunkowa pozwala na odwołanie się w dziennikarstwie internetowym do innych predeterminacji i funkcji: instruk­tażowej, ekspresyjnej, konatywnej, estetycznej, referencyjnej (opisowej), kontaktowej i metaję­zykowej. Potwierdzenie tych zjawisk można również zauważyć w profilu pragmastylistycznym i w roli nagłówków. W artykule wspomniane procesy zostały poddane analizie na materiale z korpusu nagłówków z alternatywnego dziennikarstwa internetowego.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"45406901","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Od dystansu do poufałości. Formuły powitalne listów elektronicznych kierowanych przez nauczycieli do rodziców","authors":"Anna Piechnik","doi":"10.11649/sm.2394","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2394","url":null,"abstract":"From Formality to Familiarity: Greeting Formulas in Emails Written by Teachers to ParentsThe purpose of the article is the analysis of greeting formulas in emails written by teachers to parents. The linguistic material is based on 513 email messages sent to parents by means of an online parent portal (e-dziennik). The messages in question were sent by teachers representing a number of schools in Lesser Poland Province. The formal relationship between the participants of the communication and the written form of the exchanges clearly pertains to the traditional formality of the situation; as a result, expectations are raised in terms of the official style of utterances produced under these circumstances. The analysis of the obtained material indicates that greeting formulas used in emails diverge significantly from those used in official paper-based correspondence. Traditional formulas such as Szanowni Państwo (Dear Sir/Madame, Dear Sirs) are clearly replaced by formulas originating from direct verbal communication (Dzień dobry, Witam). There is an apparent tendency to become familiar with recipients by using emoticons or the language formulas present in private correspondence between people who have a close relationship. In addition to the lack of text segmentation, the overall linguistic layout and spelling strategies that prevail in both greeting formulas and the entire body of letters indicate a negligent attitude in terms of text layout. Od dystansu do poufałości. Formuły powitalne listów elektronicznych kierowanych przez nauczycieli do rodzicówCelem artykułu jest analiza formuł powitalnych w listach elektronicznych nauczycieli do rodziców. Bazę materiałową stanowi 513 e-maili kierowanych przez nauczycieli wybranych szkół w południowej Polsce do rodziców za pośrednictwem dzienników elektronicznych. Formalny typ relacji między uczestnikami komunikacji oraz pisemna forma komunikatu stanowią tradycyjnie jaskrawy wykładnik oficjalności sytuacji i – co za tym idzie – powodują oczekiwanie oficjalnego stylu komunikatu powstającego w takiej sytuacji. Analiza materiału pokazuje, że formuły inicjalne listów elektronicznych znacząco odbiegają od grzecznościowych form powitalnych stosowanych w oficjalnej korespondencji papierowej. Nad tradycyjnym Szanowni Państwo wyraźnie dominują formuły zaczerpnięte z bezpośredniej komunikacji ustnej (Dzień dobry, Witam). Daje się zauważyć skłonność do przełamywania dystansu w postaci stosowania zwrotów do adresata, charakterystycznych dla korespondencji prywatnej między osobami będącymi w bliskiej relacji uczuciowej czy używania emotikonów. Kształt językowy i ortograficzny znacznej części formuł inicjalnych (ale i całości listów) oraz brak segmentacji tekstów świadczą o braku dbałości o graficzną stronę wiadomości.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"43074785","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Polskie miasta i wsie XXI wieku. Zacieranie się granic, języków i kultur","authors":"H. Kurek","doi":"10.11649/sm.2402","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2402","url":null,"abstract":"Polish Cities and Villages in the 21st Century: Blurring of the Borders, Languages and CulturesUp to the middle of the 20th century, big cities, as economic units and communities that were characterized by the very varied professional and social structure of their inhabitants, marked not only administrative borders but also clear linguistic and cultural borders for the traditional monolithic village. After the Second World War, due to various socio-economic processes which resulted in big cities absorbing the surrounding villages, the administrative borders also started to change. Migrations from villages to cities and improved education began the process of blurring cultural and linguistic borders in the 20th century. At the beginning of the 21st century, the phenomenon of linguistic-cultural unification was facilitated by the trend of inhabitants of big cities starting to move to suburban villages. However, the rapid intensification of this phenomenon was mainly influenced by the common availability of the internet. The English language and the American style of culture became the factors that unified the linguistic and cultural differences between Polish cities and villages. The first quarter of the 21st century marked the beginning of the process of blurring not only the cultural differences between the city and the village, but also the virtual borders between Polish culture and the foreign culture of the Western world. Polskie miasta i wsie XXI wieku. Zacieranie się granic, języków i kulturDo połowy XX wieku wielkie miasta jako organizmy gospodarcze i zbiorowości charakteryzujące się bardzo zróżnicowaną strukturą zawodową i społeczną ludności, oddzielały od monolitycznej, tradycyjnej wsi nie tylko granice administracyjne, lecz także wyraźne granice językowe i kulturowe. Po II wojnie światowej na skutek różnorodnych procesów społeczno-ekonomicznych, powodujących między innymi wchłanianie przez wielkie miasta okolicznych wsi, zmianom zaczęły też ulegać granice administracyjne. Migracje ze wsi do miast i wzrost poziomu wykształcenia ludności napływowej rozpoczęły w drugiej połowie XX wieku proces zacierania się również granic kulturowych i językowych. Na początku XXI wieku zjawisko unifikacji językowo-kulturowej znacznie przyspieszyła moda na osiedlanie się w podmiejskich wsiach mieszkańców dużych miast. Gwałtowne nasilenie się omawianego procesu nastąpiło jednak przede wszystkim na skutek powszechnej dostępności Internetu. Język angielski i kultura w stylu amerykańskim stały się czynnikami unifikującymi zróżnicowania językowe i kulturowe polskich miast i wsi. W pierwszej ćwierci XXI wieku rozpoczął się więc proces zacierania się granic językowo-kulturowych pomiędzy miastem a wsią, a także wirtualnych granic pomiędzy rodzimą kulturą polską a obcą kulturą świata zachodniego.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"45335583","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Размиват ли се границите между езиковите нагласи в града и селото?","authors":"Красимира [Krasimira] Алексова [Aleksova], Руска [Ruska] Станчева [Stancheva]","doi":"10.11649/sm.2386","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2386","url":null,"abstract":"Are the Boundaries Between Language Attitudes in Town and Village Deleted?The paper presents an analysis of data from a nationally representative survey of the language attitudes of Bulgarians regarding their opinions on the processes of language internationalization according to the respondent’s settlement type. The assumptions are that there will be opposition between language attitudes along the city-village axis. The analysis shows that language attitudes are not particularly influenced by the type of settlement: globalization, not urbanization, is the crucial process in the formation of language attitudes today. Czy zanikają granice między postawami językowymi w mieście i na wsi? W artykule przedstawiono analizę danych uzyskanych na podstawie reprezentatywnych w skali kraju badań postaw językowych Bułgarów według typu osiedlenia respondentów. Badania dotyczyły opinii respondentów na temat procesów internacjonalizacji współczesnych języków. Na wstępie założono, że na osi miasto-wieś wystąpi sprzeczność między postawami językowymi. Analiza pokazała, że typ osadnictwa nie oddziałuje w sposób szczególny na postawy językowe: dla kształtowania się owych postaw kluczowym procesem obecnie jest proces globalizacji, a nie urbanizacji. ","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"44727927","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"\"(In)distinct Languages\": Revisiting the Dualism of Literal and Literary Meaning in Roman Jakobson and Donald Davidson","authors":"A. Mijatović","doi":"10.11649/sm.2407","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/sm.2407","url":null,"abstract":"(In)distinct Languages: Revisiting the Dualism of Literal and Literary Meaning in Roman Jakobson and Donald Davidson The paper traces the relationship between the literal and literary language that is found in structuralism and analytic philosophy. The paper’s gist provides a comparative account of Roman Jakobson’s and Donald Davidson’s notions of poetic language and their relation to the general idea of language as it is given in their work. In reconsidering Jakobson’s and Davidson’s arguments, I propose abandoning the dualistic hypotheses of the oppositions between literal and non-literal language, and between literal and literary language. I contend that the notions of first and literal meanings are necessary for other types of interpretation. The dualistic hypothesis requires the cascade model, which displays a bottom-top transition across hierarchically arranged levels of meanings. Instead, I outline the multilayered structure of language with two thresholds: mimetic and semiotic. Therefore, the cascade model should be replaced with the palimpsest model of concurring, merging, and blending layers of meanings. Języki (nie)odrębne. Jeszcze raz o dualizmie znaczeń, dosłownego i literackiego, u Romana Jakobsona i Donalda DavidsonaW artykule poddano analizie relacje między językiem dosłownym a językiem literackim, występujące w strukturalizmie i filozofii analitycznej. W rozważaniach istotna była konfrontacja koncepcji języka poetyckiego Romana Jakobsona i Donalda Davidsona oraz ich związku z ogólną ideą języka, jaką można znaleźć w ich pracach. Rozważając ponownie argumenty Jakobsona i Davidsona, autor proponuje porzucić dualistyczne hipotezy, zasadzające się na opozycji między językiem dosłownym a językiem niedosłownym oraz między językiem dosłownym a językiem literackim. Twierdzi, że pojęcia znaczenia pierwszego i dosłownego są niezbędne w innych typach interpretacji. Hipoteza dualistyczna wymaga modelu kaskadowego, który ukazuje przejście od dołu do góry przez hierarchicznie ułożone poziomy znaczeń. Zamiast tego autor zarysowuje wielowarstwową strukturę języka z dwoma poziomami: mimetycznym i semiotycznym i wskazuje na konieczność zastąpienia modelu kaskadowego palimpsestowym modelem współbieżności, łączenia i mieszania warstw znaczeniowych.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2021-12-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"41716933","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Religion-Based Cultural Communities in the Pre-Modern Balkans","authors":"R. Detrez","doi":"10.11649/SM.2144","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/SM.2144","url":null,"abstract":"Religion-Based Cultural Communities in the Pre-Modern BalkansIntellectual life in the pre-modern Balkans was fragmented along religious lines. In the multi-ethnic religious communities (the Orthodox Christian, the Muslim and the Catholic), one particular “high code” language was used by the intellectual elites of the various ethnic groups as a shared means of communication in the field of worship, scholarship and literature. In addition, on behalf of the unschooled, who were ignorant of the high code, there existed within each community vernacular literature that was intended to instruct common people about the doctrine of their faith and keep them on the straight path. The use of a shared literary language strengthened the solidarity with each community but also increased the cultural divisiveness of the Balkans as a whole. The lack or scarcity of a high literature in a particular language is no indication of the “culturelessness” of its speakers. In fact, with their coreligionists they shared a rich high culture in one of the literary languages. Wspólnoty kulturowe oparte na religii na Bałkanach w czasach przednowoczesnychŻycie intelektualne na Bałkanach w czasach przednowoczesnych uległo rozdrobnieniu ze względu na podziały religijne. W wieloetnicznych wspólnotach wyznaniowych – prawosławnej, muzułmańskiej i katolickiej – jeden szczególny „wysoki” język był używany przez elity intelektualne różnych grup etnicznych jako wspólny środek komunikacji w dziedzinie kultu, edukacji i literatury. Obok niego, dla warstw niewykształconych, nieświadomych takiego kodu, w każdej społeczności istniała literatura w językach narodowych, mająca na celu pouczyć zwykłych ludzi o doktrynie ich wiary i właściwej drodze postępowania. Posługiwanie się wspólnym językiem literackim nie tylko wzmocniło solidarność międzywspólnotową, ale także zwiększyło kulturową różnorodność Bałkanów jako całości. Brak lub niedobór wysokiej literatury w danym języku nie świadczy o „braku kultury” u jej użytkowników. W rzeczywistości dzielili oni bowiem bogatą kulturę wysoką ze swoimi współwyznawcami za pośrednictwem innego języka literackiego.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2020-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"43731434","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Świat duchowy Josefa Váchala w pryzmacie roku 1920","authors":"D. Sosnowska","doi":"10.11649/SM.2380","DOIUrl":"https://doi.org/10.11649/SM.2380","url":null,"abstract":"Josef Váchal’s Spiritual World Through the Prism of the Year 1920The article presents the spiritual search of one of the most original Czech artists of the 20th century. The first part of the text presents a general outline of the author’s views on the matters of God, Satan, Catholicism, the Church, Nature, Occultism, and Mysticism. The radical changes in Váchal’s worldview and the aporias of his concepts are emphasized. An important thread in this part of the text is to show the spiritual connections between Váchal’s beliefs and fears on the one hand and criticism of contemporary civilization on the other. In the second part of the article, the author’s attention was focused on one year of the artist’s life. The art and literary works produced in 1920 were created with unusual intensity and in great moral tension resulting from the fact that he had started an extramarital relationship, but this did not diminish their quality. Apart from introducing the reader to these extraordinary works, the second part of the article examines in detail Váchal’s attitude as a critic of ‘modern’ man: thoughtless and destructive towards nature, cruel towards animals. It also presents the artist’s countercultural project related to the idea of the Book as a literary labyrinth that should be traversed slowly with humility and effort, in spite of the endless rush of modern culture. Świat duchowy Josefa Váchala w pryzmacie roku 1920Artykuł prezentuje duchowe poszukiwania jednego z najbardziej oryginalnych czeskich artystów XX wieku. Materiałem interpretacyjnym są zarówno teksty literackie autora, jak i jego prace plastyczne. W pierwszej części tekstu przedstawiono ogólny zarys poglądów autora na sprawy Boga, Szatana, katolicyzmu, Kościoła, natury, okultyzmu, mistyki. Podkreślono radykalne zwroty światopoglądu Váchala, a także aporie i niekonsekwencje jego przekonań. Ważnym wątkiem w tej części tekstu jest ukazanie związków spirytualnych wierzeń i lęków Váchala z krytyką współczesnej cywilizacji. W drugiej części artykułu uwaga autora skupiła się na jednym roku z życia artysty. Powstałe w 1920 dzieła plastyczne i literackie tworzone były z niezwykłą intensywnością i w ogromnym napięciu moralnym wynikłym z nawiązania pozamałżeńskiego związku z kochanką. Nie obniżyło to ich literackiej i malarskiej jakości. Poza przybliżeniem czytelnikowi tych niezwykłych dzieł druga część artykułu poddaje szczegółowej analizie postawę Váchala jako krytyka „nowoczesnego” człowieka: bezmyślnego i destrukcyjnego wobec natury, okrutnego wobec zwierząt. Prezentuje też kontrkulturowy projekt artysty związany z ideą Księgi jako czytelniczego labiryntu, przemierzanego powoli, z pokorą i wysiłkiem, na przekór cywilizacji rządzonej przez bożka pośpiechu.","PeriodicalId":40289,"journal":{"name":"Slavia Meridionalis","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.1,"publicationDate":"2020-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"42479263","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}