{"title":"Torfowiska mszarne strefy północnej a zmiana klimatu","authors":"Sandra Słowińska, Michał Słowiński","doi":"10.36921/kos.2022_2835","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2835","url":null,"abstract":"Torfowiska zajmują ok. 3% powierzchni lądów, a magazynują aż ok. 25% zawartego w glebie węgla. Są więc ekosystemami szczególnej uwagi ze względu na ich udział w globalnym cyklu węglowym. Torfowiska o niezaburzonych stosunkach wodnych akumulują węgiel w torfie co działa ochładzająco na atmosferę w skali globalnej w dłuższym okresie (poprzez wychwytywanie CO2 z powietrza, który jest gazem cieplarnianym). Zupełnie odwrotnie dzieje się, gdy dochodzi do obniżenia poziomu wód gruntowych, wtedy torfowiska stają się emiterami netto CO2. Z drugiej jednak strony utrzymujący się długo zbyt wysoki poziom wody przyczynia się do wzmożonej emisji metanu (CH4), również gazu cieplarnianego. Ważne jest zrozumienie mechanizmów funkcjonowania torfowisk w warunkach gwałtownie zmieniającego się klimatu. W tym celu stosuje się wiele perspektyw, zarówno w odniesieniu do skali przestrzennej, jak i czasowej analiz, począwszy od analiz paleoekologicznych aż po badania eksperymentalne. Integracja tych wszystkich perspektyw powinna stać się priorytetowym działaniem w celu określenia punktów zwrotnych i trajektorii zmian dla torfowisk.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"55 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"86024630","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Odwrotna zoonoza czyli transmisja wirusa SARS-CoV-2 z ludzi na zwierzęta","authors":"Monika Adamczyk-Popławska, Aleksandra Grabowska","doi":"10.36921/kos.2021_2831","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2831","url":null,"abstract":"Pochodzenie koronawirusa SARS-CoV-2 jest obiektem dyskusji i badań, ale jest to niewątpliwie patogen odzwierzęcy. SARS-CoV-2 pochodzi najprawdopodobniej od wirusów infekujących nietoperze, a zdolność infekowania człowieka nabył w nieznanym wciąż organizmie pośrednim. Wirus odpowiedzialny jest za zoonozę nazwaną COVID-19. Od grudnia 2019 roku wirus rozprzestrzenia się pomiędzy ludźmi, wywołując pandemię. Doniesienia wskazują na możliwość zajścia tak zwanej odwrotnej zoonozy: czyli transmisji wirusa z zainfekowanych ludzi na zwierzęta. Obecność materiału genetycznego wirusa lub obecność przeciwciał antySARS-CoV-2 wykryto zarówno u zwierząt dzikich, jak i hodowlanych oraz domowych. Źródłem infekcji byli niewątpliwie ludzie - zainfekowani pracownicy, hodowcy lub właściciele. Transmisja wirusa związana jest z obecnością, konserwowanego wśród ssaków, białka ACE2, będącego receptorem rozpoznawanym przez białko S wirusa SARS-CoV-2. Oddziaływanie pomiędzy ACE2 i S jest niezbędne do infekcji komórki docelowej i rozpoczęciu cyklu replikacyjnego wirusa. W przyszłości odwrotna zoonoza może być przyczyną problemów z opanowaniem pandemii: zainfekowane przez ludzi zwierzęta mogą stanowić nowe ogniska reintrodukcji koronawirusa.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"134 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"86310498","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Sztuka wobec epidemii w epoce nowożytnej","authors":"Piotr Krasny","doi":"10.36921/kos.2021_2814","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2814","url":null,"abstract":"Obrazy ukazujące zarazę w epoce nowożytnej miały nie tylko przedstawiać zmiany chorobowe na ciałach osób lub dramatyczny przebieg epidemii w społeczeństwie, ale także przekonywać widzów, że władze kościelne i państwowe panują w znacznym stopniu na plagą dotykającą tysiące osób. Lazarety o bogatych formach architektonicznych służyły nie tylko izolacji chorych, ale manifestowały troskę państwa o ich los, a zarazem ukrywały ich cierpienie przed zdrową częścią społeczeństwa. Kościoły i pomniki upamiętniające epidemie głosiły zaś, że Boże Miłosierdzie uwalniało wielokrotnie ludzi z epidemicznej opresji.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"77179803","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Pandemie. Wstęp","authors":"Agnieszka Kwiatek, B. Płytycz, J. Kubiak","doi":"10.36921/kos.2021_2833","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2833","url":null,"abstract":"<jats:p>Wstęp</jats:p>","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"91221244","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
W. Nowak, Izabella Noworyta, G. Sokołowski, A. Józkowicz
{"title":"Myszy humanizowane - zastosowanie do modelowania chorób zakaźnych","authors":"W. Nowak, Izabella Noworyta, G. Sokołowski, A. Józkowicz","doi":"10.36921/kos.2021_2815","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2815","url":null,"abstract":"Myszy są podstawowym modelem badawczym w biologii i fizjologii. Jednak, aby móc badać na modelach mysich ludzką fizjologię oraz rozwój chorób specyficznych dla ludzi, należało stworzyć nowe ich szczepy. W tym celu opracowano myszy humanizowane, które wykazują ekspresję ludzkich genów albo mają przeszczepione ludzkie tkanki lub komórki. W niniejszej pracy opisujemy przede wszystkim szczepy myszy, w których można utrzymać ludzki układ odpornościowy. Pandemia COVID-19 spowodowała duże zainteresowanie badaczy biologią wirusa SARS-CoV-2. Dlatego w dalszej części artykułu opisujemy modele zwierzęce pozwalające badać zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Opisujemy modele myszy transgenicznych wykazujących ekspresję ludzkiego genu ACE2, myszy transgeniczne z ludzkim układem odpornościowym i inne modele zwierzęce wykorzystywane w badaniach nad COVID-19.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"59 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"80534650","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Mechanizmy COVID-19 a układ odpornościowy i jego starzenie","authors":"J. Witkowski, E. Bryl","doi":"10.36921/kos.2021_2819","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2819","url":null,"abstract":"Epidemiological studies concerning the new coronavirus disease called COVID-19 show that elderly and old people are more susceptible to symptomatic, severe course of the disease, and also to death as its consequence. These age groups frequently suffer from associated, aging-related, chronic inflammatory diseases, in the case of COVID-19 described as co-morbidities. This paper describes the mechanisms of infection by SARS-CoV-2 virus and the development of acute COVID-19 and of its chronic form called long COVID, as well as the participation of various components of the immune system in the development and course of this disease in the context of changing properties (aging) of both the innate and adaptive immunity in the elderly. In particular, the role of two key phenomena occurring in the aging immune system and precipitating or at least facilitating the aging-related diseases including COVID-19, namely the immunosenescence and inflammaging, is discussed.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"32 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"84254264","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Wojciech Branicki, Kamila Marszałek, Kinga Herda, P. Łabaj
{"title":"Geny archaicznych ludzi w genomie człowieka współczesnego a pandemia COVID-19","authors":"Wojciech Branicki, Kamila Marszałek, Kinga Herda, P. Łabaj","doi":"10.36921/kos.2021_2816","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2816","url":null,"abstract":"\u0000Badania paleogenetyczne z zastosowaniem wysokoprzepustowego sekwencjonowania DNA umożliwiły ujawnienie genów wymarłych gatunków ludzkich w genomach człowieka współczesnego. Jest to dowód krzyżowania się naszych przodków z człowiekiem neandertalskim i denisowiańskim na terenach Azji i Europy. Co więcej, może to świadczyć o korzyściach adaptacyjnych jakie człowiek współczesny, zajmujący nowe obszary geograficzne, odniósł na skutek pozyskania nowych wariantów genów od archaicznych gatunków. Jednym z istotnych wyzwań, na jakie nasi przodkowie natrafili po opuszczeniu Afryki były nowe patogeny, a w szczególności wirusy. Z przeprowadzonej analizy współczesnych genomów wynika, że w walce z nimi mogły pomóc geny odziedziczone od naszych wymarłych krewnych, kodujące białka układu odpornościowego i białka odpowiedzialne za ochronę przed zakażeniami wirusowymi. Okazuje się, że geny obecne w genomie człowieka dzięki introgresji mają również znaczenie w starciu z wirusem SARS-CoV-2, a w szczególności wpływają na przebieg choroby COVID-19. Co ciekawe, niektóre z nich, jak SLC6A20, LZTFL1, XCR1, czy DPP4 mogą przyczyniać się do zwiększenia ryzyka ciężkiego przebiegu choroby, a inne jak OAS1, OAS2 i OAS3 ryzyko to redukują. Dalsze badania mogą wyjaśnić znaczenie tych wariantów genetycznych w odniesieniu do przeszłych zdarzeń, które doprowadziły do zwiększenia ich częstości w genomach współczesnych ludzi. Możliwe, że to właśnie wirusy były istotnym czynnikiem doboru, który doprowadził do obecności genów wymarłych gatunków ludzkich w genomach człowieka współczesnego, a geny te stanowią świadectwo przeszłych epidemii. \u0000","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"11 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"91043280","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Pandemie wśród płazów","authors":"M. Pabijan, Joanna Jakóbik","doi":"10.36921/kos.2021_2820","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2820","url":null,"abstract":"Płazy to jedna z najbardziej zagrożonych grup zwierząt na świecie, głównie ze względu na niszczenie ich siedlisk przez człowieka. W dobie koronawirusowej pandemii warto wspomnieć również o chorobach, z którymi ta grupa kręgowców mierzy się już od wielu lat. Choroby zakaźne wywołane przez mikroskopijne grzyby pasożytnicze Batrachochytrium dendrobatidis i B. salamandrivorans, a także różne formy ranawirusów (Ranavirus) stanowią ogromne zagrożenie dla płazów, dziesiątkując ich populacje na całym świecie, także w Europie. Przedstawiamy najnowsze doniesienia na temat rozmieszczenia najważniejszych patogenów płazów, w tym także z Polski, oraz perspektywy zachowania płazów w obliczu trwających pandemii. Podsumowujemy również najistotniejsze działania prewencyjne, ograniczające rozprzestrzenianie się patogenów, a także przytaczamy przykłady działań mających eliminować chorobotwórcze organizmy ze środowiska. Artykuł ma na celu zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej patogenów, mogącej wpłynąć na podjęcie skutecznych działań zmniejszających negatywne skutki pandemii wśród płazów.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"68 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"79257503","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Pandemics. Introduction","authors":"A. Kwiatek, B. Plytycz, J. Kubiak","doi":"10.36921/kos.2021_2834","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2834","url":null,"abstract":"Introduction","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"114 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"79237090","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Aneta Kondrzycka-Dąda, M. Sieradzan, Iwona Stanisławska
{"title":"Bezpieczeństwo i higiena w czasie pandemii COVID-19 w miejscach użyteczności publicznej","authors":"Aneta Kondrzycka-Dąda, M. Sieradzan, Iwona Stanisławska","doi":"10.36921/kos.2021_2829","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2021_2829","url":null,"abstract":"Stan epidemiologiczny związany w wystąpieniem i niekontrolowanym rozprzestrzenianiem się nowej, groźnej choroby zakaźnej - COVID-19 spowodował, że niezbędne stało się wprowadzenie szeregu obostrzeń dostosowywanych okresowo do aktualnej sytuacji. Jednak dzięki wprowadzonym zasadom bezpieczeństwa oraz wdrożeniu systemu powszechnych szczepień udało się nieco spowolnić pandemię. Gruntowne poznanie objawów, przebiegu i leczenia choroby COVID-19 pozwoli na opracowanie skutecznych środków zapobiegawczych rozprzestrzeniania się tej choroby.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"23 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"73912940","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
京公网安备 11010802042870号
求助内容：
应助结果提醒方式：