{"title":"Pasożyty i parazytoidy pająków","authors":"Urszula Jabłońska, A. Kostro-Ambroziak","doi":"10.36921/kos.2023_2905","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2905","url":null,"abstract":"Pasożytnictwo stanowi główny czynnik selekcyjny i ma duże znaczenie w kształtowaniu bioróżnorodności na Ziemi. Do grupy pasożytów włączane są również parazytoidy, które ze względu na stopień ingerencji w rozwój gospodarza, dzieli się na koinobionty i idiobionty. Ich gospodarzami są także pająki, pełniące rolę kluczowych drapieżników w ekosystemach lądowych. Celem pracy był przegląd danych literaturowych i podsumowanie informacji dotyczących pasożytów i parazytoidów pająków. Omówiono biologię zarówno organizmów rozwijających się na zewnętrznej powierzchni pająka (błonkoskrzydłe i roztocza), jak i tych, które żyją i rozwijają się w jego wnętrzu (bakterie, grzyby, muchówki, nicienie, wirusy). \u0000Analiza danych literaturowych pokazała, że najlepiej poznanymi pasożytami pająków są owady z rzędu błonkoskrzydłych i muchówek. Pasożyty i parazytoidy wywołują u pająków zmiany morfologiczne oraz behawioralne zwiększające szanse przeżycia i realizacji ich cyklu życiowego. Jednak wciąż mało wiemy o interakcjach obu komponentów tego związku.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"8 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88309244","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe działanie propolisu. Przegląd literatury","authors":"A. Wrońska, Anna Kuna","doi":"10.36921/kos.2023_2933","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2933","url":null,"abstract":"Propolis to naturalny produkt żywiczny wytwarzany przez pszczoły z materiału roślinnego zmieszanego z woskiem pszczelim oraz enzymami z gruczołów ślinowych tych owadów. Zawiera on wiele substancji bioaktywnych, które mają pozytywne znaczenia dla zdrowia człowieka. Niniejszy przegląd ma na celu zwrócenie uwagi na najnowsze badania naukowe związane z właściwościami przeciwbakteryjnymi, przeciwgrzybiczymi i przeciwwirusowymi propolisu i jego składników. Propolis działa hamująco na wzrost bakterii zarówno Gram- ujemnych, jak i Gram-dodatnich, różnych gatunków grzybów oraz wirusów. Ponadto warto podkreślić, że zróżnicowane działanie przeciwdrobnoustrojowe wynika ze zmienności składu w zależności od pochodzenia geograficznego. Propolis, jako produkt naturalny o szerokim działaniu, może być bezpiecznie wykorzystywany w medycynie i kosmetologii.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"7 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"76987756","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wspomnienie o Profesorze Leszku Kuźnickim (1928-2023)","authors":"M. Nałęcz","doi":"10.36921/kos.2023_2931","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2931","url":null,"abstract":"\u0000\u0000\u0000Profesor Leszek Kuźnicki zmarł 3 lutego 2023 r. w Warszawie w wieku 94 lat. Był wybitnym uczonym i wychowawcą wielu pokoleń przyrodników w Polsce, członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i prezesem tej instytucji w latach 1993–1998. Profesor Kuźnicki był także znakomitym organizatorem i popularyzatorem nauki, a jego działalność odcisnęła piętno na rozwoju całej nauki w Polsce w końcu ubiegłego wieku, a zwłaszcza w dobie przemian polityczno-społecznych po upadku komunizmu. W artykule przedstawiono nie tylko ogólne cechy profesora Leszka Kuźnickiego. Autor skupia się na osobistych wspomnieniach z kontaktów z profesorem, a także opisuje jego udział w tworzeniu Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej UNESCO/PAN w Warszawie, jako na przykładzie niespożytej energii, szybkości decyzji i entuzjazmu w działaniu, z których profesor był słynny.\u0000\u0000\u0000","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"90 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"80924051","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Marta Hornyak, A. Słomka, Przemysław Kopeć, Jakub Pastuszak, A. Płażek
{"title":"Poprawa plonowania gryki zwyczajnej (Fagopyrum esculentum) - niepowodzenia i sukcesy","authors":"Marta Hornyak, A. Słomka, Przemysław Kopeć, Jakub Pastuszak, A. Płażek","doi":"10.36921/kos.2023_2907","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2907","url":null,"abstract":"Gryka zwyczajna jest cenną rośliną uprawną uznawaną jako super-żywność XXI wieku ze względu na ponadprzeciętne wartości odżywcze nasion i potencjał farmakologiczny. Niestety, cechuje ją bardzo niski i niestabilny plon nasion w porównaniu z innymi roślinami uprawnymi. Specyficzna biologia kwitnienia w tym, samo-niezgodność (brak możliwości zapylenia własnym pyłkiem), samo-niekończące kwitnienie i krótka żywotność pojedynczego kwiatu utrudnia sukces reprodukcyjny gryki. Przyczyn słabego plonowania gryki zwyczajnej upatruje się w zaburzeniach rozwoju gametofitu żeńskiego powodujących odrzucanie (aborcję) kwiatów. Czynnikami wpływającymi na to zjawisko są także stres termiczny oraz troficzny (pokarmowy). Wytworzenie formy samo- kończącej kwitnienie mogłoby skrócić okres kwitnienia i zapobiec zjawisku silnej konkurencji o związki odżywcze pomiędzy stale powstającymi kwiatami a zawiązanymi już nasionami, co mogłoby zdecydowanie zwiększyć plon nasion.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"13 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"84547804","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Przeszczepy narządów: postęp i problemy do rozwiązania","authors":"M. Kloc","doi":"10.36921/kos.2023_2926","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2926","url":null,"abstract":"Przeszczep narządu jest jedynym ratunkiem dla osób których organy zostały nieodwracalnie zniszczone. Odrzucanie chroniczne (przewlekłe) przeszczepu jest nierozwiązanym problemem w transplantacji. W ciągu 10 lat po transplantacji około 70% przeszczepionych narządów jest odrzucanych właśnie z powodu odrzucania chronicznego. Jest ono powodowane zablokowaniem światła naczyń krwionośnych i zwłóknieniem tkanek przeszczepionego narządu. Zmiany te zachodzą pod wpływem makrofagów które migrują do przeszczepu z krwi biorcy. Wnikanie makrofagów do przeszczepu regulowane jest przez ścieżkę sygnalizacją małej GTPazy RhoA, która reguluje aktynowy cytoszkielet niezbędny do poruszania się makrofagów. Genetyczne (usunięcie genu RhoA) lub farmakologiczne (podanie inhibitorów chemicznych ścieżki RhoA) zablokowanie funkcji tego białka zapobiega wwędrowywaniu makrofagów do przeszczepu i eliminuje jego odrzucanie chroniczne. W poniższym artykule opisujemy nasze badania dotyczące chronicznego odrzucania przeszczepu oraz nowe kierunki terapeutyczne w transplantacji jak również metody rozwiązujące problem braku narządów do przeszczepów, takie jak trójwymiarowe drukowanie narządów, genetyczne manipulacje i uczłowieczanie świń jako źródła narządów do transplantacji.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"6 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88368517","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Znaczenie diagnostyki laboratoryjnej w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów","authors":"Marta Strączyńska","doi":"10.36921/kos.2023_2912","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2912","url":null,"abstract":"Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów należy do najczęstszych zaburzeń reumatologicznych wieku dziecięcego, które dotyka około 1 na 1000 dzieci do 16 roku życia i dlatego stanowi istotny problem kliniczny w pediatrii. Jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym o nieznanej etiopatogenezie, co oznacza, że wraz z nieprawidłową odpowiedzią układu odpornościowego, organizm zaczyna niszczyć komórki tkanki (głównie w stawach) bez wyraźnej przyczyny. W przebiegu MIZS wykładnikiem toczących się procesów autoimmunologicznych jest obecność różnych przeciwciał w surowicy oraz płynie stawowym. Oznaczanie niektórych z nich znalazło zastosowanie w diagnostyce klinicznej takich jak czynnik reumatoidalny, przeciwciała ANA, czy przeciwciała anty-CCP. Diagnostyka kliniczna MIZS opiera się na objawach klinicznych połączonych z badaniem autoprzeciwciał. W powyższej pracy przedstawiono przegląd klasycznie stosowanych testów używanych do diagnostyki MIZS. Istnieje potrzeba badań naukowych, aby pomóc zrozumieć złożoność procesu zapalnego i umożliwić opracowanie terapii, które mogłyby pomóc wielu pacjentom w wyleczeniu choroby i poprawie jakości życia.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"11 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"81623439","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Recenzje książek botaniczno-ogrodniczych i biograficznych wydanych w Niemczech","authors":"E. Kośmicki","doi":"10.36921/kos.2023_2930","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2930","url":null,"abstract":"(nie dotyczy)","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"11 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"74742836","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
M. Marciniak, Ewelina Swora - Cwynar, Patryk Wiśniewski, A. Dobrowolska
{"title":"Możliwość zastosowania diety FODMAP w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych u sportowców","authors":"M. Marciniak, Ewelina Swora - Cwynar, Patryk Wiśniewski, A. Dobrowolska","doi":"10.36921/kos.2023_2915","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2915","url":null,"abstract":"FODMAP jest to grupa szybko fermentujących i słabo przyswajalnych oligo-, di- i monosacharydów oraz poliolii, występująca powszechnie w wielu produktach spożywczych, których spożycie nasila objawy kliniczne ze strony przewodu pokarmowego. Ból brzucha, biegunka, wzdęcia to najczęściej wymieniane problemy pojawiające się u osób z zespołem jelita nadwrażliwego (IBS) ale również u sportowców dyscyplin wytrzymałościowych. Objawy te mogą powodować złe samopoczucie, obniżać jakość oraz efektywność treningu, co w konsekwencji może wpływać na osiągane wyniki sportowe. Zastosowanie diety z ograniczeniem produktów o wysokiej zawartości FODMAP zmniejsza lub eliminuje problemy żołądkowo-jelitowe u osób z zespołem jelita nadwrażliwego. Taka interwencja żywieniowa może również przynieść potencjalne korzyści w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych indukowanych wysiłkiem fizycznym. W pracy przedstawiono poszczególne składniki FODMAP, mechanizm powstawania czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego oraz zasady diety Low FODMAP. W niniejszym przeglądzie oceniono skuteczność diety z ograniczeniem łatwo fermentujących węglowodanów oraz jej ewentualnych niepożądanych następstw w leczeniu osób z IBS oraz w redukowaniu dolegliwości żołądkowo-jelitowych u sportowców.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"54 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"83337773","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Fauna płazów i gadów Polski — zanik i ochrona gatunków i siedlisk","authors":"Mikołaj Brandt","doi":"10.36921/kos.2023_2903","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2903","url":null,"abstract":"Obszary wodno-błotne tworzą wiele siedlisk wykorzystywanych przez ogromne ilości gatunków roślin i zwierząt, a ich zagrożenia wynikają przede wszystkim z wszelakiej działalności człowieka. Spośród przedstawicieli krajowej herpetofauny wszystkie płazy oraz trzy gatunki gadów są w mniejszym lub większym stopniu związane z mokradłami. Zanik tak wartościowych siedlisk nie pozostaje bez wpływu na obie te gromady zwierząt, co skutkuje zmniejszeniem liczby stanowisk oraz spadkami liczebności populacji w obrębie dziewięciu gatunków płazów oraz dwóch gadów. W celu zachowania ich populacji w pierwszej kolejności powinno chronić się miejsca ich występowania, ale zapobieganie temu wymaga także podjęcia działań chroniących bezpośrednio herpetofaunę. Na domiar złego, w Polsce nadal realizowana jest zbyt niewielka liczba projektów mogących pozytywnie wpłynąć na poprawę jakości tych siedlisk oraz liczebności populacji gadów i płazów. ","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"257 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"75207843","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Parazytoidy złoży jaj pająków","authors":"Urszula Jabłońska, A. Kostro-Ambroziak","doi":"10.36921/kos.2023_2901","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2023_2901","url":null,"abstract":"Złoża jaj pająków, pomimo różnych form ich ochrony przez samice, są atakowane i niszczone przez parazytoidy, które realizując swój rozwój przedimaginalny kosztem jaj pająków, częściowo lub całkowicie redukują sukces reprodukcyjny pająków i mogą stanowić jeden z głównych czynników ograniczających liczebność populacji pająków. Celem pracy był przegląd danych literaturowych i podsumowanie informacji dotyczących parazytoidów jaj i złoży jaj pająków. Omówiono biologię zarówno parazytoidów rozwijających się kosztem pojedynczego jaja pająka (owady błonkoskrzydłe z Platygastridae), jak i tych rozwijających się na złożu jaj pająka (owady z różnych rodzin błonkoskrzydłych, muchówek, sieciarek i łuskoskrzydłych). \u0000Analiza danych literaturowych pokazała, że interakcje parazytoidów z pająkami wciąż są słabo poznane, szczególnie w kontekście mechanizmów odnajdywania przez parazytoidy kokonów gospodarza, specyficzności wyboru gospodarza czy nawet samego rozwoju parazytoida w kokonie. ","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"21 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"78800574","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
求助内容：
应助结果提醒方式：
京公网安备 11010802042870号
