Magda Cuchra - Kulesza, Alicja Nowak-Zduńczyk, Milena Paprocka-Zjawiona, Hanna Zielińska-Bliźniewska, Anna Merecz-Sadowska, K. Malinowska
{"title":"Współwystępowanie chorób układu oddechowego z zachorowalnością oraz przebiegiem COVID -19","authors":"Magda Cuchra - Kulesza, Alicja Nowak-Zduńczyk, Milena Paprocka-Zjawiona, Hanna Zielińska-Bliźniewska, Anna Merecz-Sadowska, K. Malinowska","doi":"10.36921/kos.2022_2817","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2817","url":null,"abstract":"Od początku pandemii COVID-19 nasza wiedza na temat tej choroby ewoluowała w bardzo szybkim tempie. Wykazano, że istotną rolę w patomechanizmie tego schorzenia odgrywa receptor dla enzymu konwertującego angiotensynę typu 2, za pomocą którego wirus SARS- CoV-2 wnika do komórek gospodarza i ulega szybkiej replikacji prowadząc niekiedy do uszkodzenia narządów. Warto podkreślić, że wystąpienie tej choroby wiąże się z wystąpieniem silnej niewydolności oddechowej, która w niektórych przypadkach może doprowadzić do śmierci. Na podstawie licznych badań i dostępnych danych statystycznych zostały wyodrębnione grupy wysokiego ryzyka, które w szczególności narażone są na ciężki przebieg choroby. Do grupy tej zaliczamy osoby po 65 roku życia oraz pacjentów z chorobami współistniejącymi, np. cukrzycą, chorobami układu krążenia, aktywną chorobą nowotworową oraz chorobami układu oddechowego. Jednakże, autorzy badań podkreślają, że konieczne jest prowadzenie dalszych badań, które pomogą jednoznacznie odpowiedzieć na stawiane pytania. W poniższym artykule, na podstawie dostępnych danych literaturowych, podjęto próbę przybliżenia związku współistniejących chorób układu oddechowego z zachorowalnością i przebiegiem COVID-19.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"8 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-05-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"77694488","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"100 i 50 lat temu","authors":"L. Grębecka","doi":"10.36921/kos.2022_2847","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2847","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"13 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-05-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88530569","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wtórne zdrewnienie, czyli jak i dlaczego rośliny zielne ewoluują w drzewa","authors":"Kamil Frankiewicz","doi":"10.36921/kos.2022_2827","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2827","url":null,"abstract":"Zmiana form życiowej ze zdrewniałej na zielną była dominującym trendem w ewolucji roślin okrytonasiennych, a jej skutkiem jest obserwowane współcześnie bogactwo roślin zielnych. Odwrotność tego procesu, czyli ewolucja krzewów i drzew z zielnych przodków, jest zjawiskiem znacznie rzadszym i znanym jako wtórne zdrewnienie. Gatunki wtórnie zdrewniałe występują głównie na wyspach oceanicznych, ale można je spotkać również na zboczach tropikalnych gór i w rejonach o klimacie śródziemnomorskim. Minęło ponad półtora wieku, od kiedy Darwin po raz pierwszy zwrócił uwagę na możliwość ewolucji drzew z roślin zielnych w wyniku konkurencji o dostęp do światła. Później postulowano, że wtórne zdrewnienie może powstawać jako odpowiedź na presję ku produkcji większych kwiatostanów, łagodny klimat umożliwiający dłuższy wzrost wegetatywny lub jako mechanizm ograniczający szkodliwe efekty embolizmu. Hipotezy te nie wykluczają się wzajemnie i część z nich znalazła w toku badań potwierdzenie. Udoskonalono także metody identyfikacji gatunków wtórnie zdrewniałych.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"26 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-05-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"82927038","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Konsekwencje urbanizacji dla środowiska","authors":"Krzysztof Podwysocki","doi":"10.36921/kos.2022_2807","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2807","url":null,"abstract":"W niniejszej pracy podjęto tematykę wpływu rozwoju miast (urbanizacji) na środowisko przyrodnicze. Zaprezentowano konsekwencje urbanizacji na przekształcenia siedlisk, w kontekście czego zwrócono szczególną uwagę na fragmentację siedlisk zwierząt przez rozwój infrastruktury drogowej i zabudowy. Następnie przedstawiono wpływ urbanizacji na zanieczyszczenia środowiska, podkreślając szczególną rolę motoryzacji w generowaniu zanieczyszczeń. Scharakteryzowano również problem negatywnego wpływu sztucznego oświetlenia na faunę i florę. Opisano specyficzne cechy klimatu obszarów zurbanizowanych, ze szczególnym uwzględnieniem miejskiej wyspy ciepła i nawalnych opadów deszczu. Przedstawiono wpływ urbanizacji na różnorodność biologiczną, wymieniając rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych, synantropizację, specjację oraz inne procesy urbanizacji zwierząt. Zrozumienie problemu urbanizacji jest szczególnie ważne dla planistów miejskich i samorządowców, aby rozpocząć wdrażanie rozwoju zrównoważonego w miastach.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"87 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-05-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"78583477","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wpływ zmian klimatu na zmiany zachorowań i zgonów na choroby klimatozależne w Polsce w XXI wieku","authors":"A. Błażejczyk, J. Baranowski","doi":"10.36921/kos.2022_2839","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2839","url":null,"abstract":"Klimat i jego zmiany wpływają na stan zdrowia pojedynczych osób i całych społeczeństw. Problemy zdrowotne wywoływane czynnikami klimatycznymi są określane jako choroby klimatozależne. W Polsce należą do nich infekcje dróg oddechowych, grypa, nowotwory skóry, borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu, salmonelloza, problemy krążeniowe oraz zaburzenia układu termoregulacyjnego spowodowane stresem gorąca lub stresem zimna. Na podstawie danych epidemiologicznych oraz klimatycznych za lata 1973-2014 opracowano modele statystyczne wpływu różnych cech klimatu na choroby klimatozależne. W drugim etapie badań dokonano, na podstawie tych modeli, prognozy zachorowań i zgonów na choroby klimatozależne w kolejnych dekadach XXI wieku. Stwierdzono istotne statystycznie wzrosty takich chorób jak: nowotwory skóry, borelioza czy zgony z przyczyn kardiologicznych i związane ze stresem gorąca. Trendy spadkowe wykazują natomiast infekcje grypowe oraz zgony z powodu układu oddechowego.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"2 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"75524962","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Millenialne i współczesne zmiany klimatu Bliskiego Wschodu","authors":"Khamis Muslih, K. Błażejczyk","doi":"10.36921/kos.2022_2837","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2837","url":null,"abstract":"Artykuł identyfikuje fazy występowania zmian klimatu na obszarze Bliskiego Wschodu w dwóch perspektywach czasowych: 3000-0 BC oraz zmian współczesnych. W tym celu wykorzystano różne zbiory danych: 1) informacje zaczerpnięte z licznych badań i dokumentów archeologicznych i historycznych, 2) bazy indexu NAO i opadów atmosferycznych okresu zimowego (DJFM) za lata 1890-2020, 3) średnie miesięczne i roczne wartości temperatury powietrza (Tmean) dla 6 stacji w Iraku za okres 1941-2020. W perspektywie millenialnej zidentyfikowano 4 okresy znaczących faz chłodnych i suchych (2650-2500, 2200-1900, 1300-1200 i 1000-850 BC). Fazy te cechowały się dużą ostrością klimatu, co spowodowało znaczące zmiany społeczno-polityczne na obszarze Mezopotamii. Badania współczesnych zmian klimatu sugerują ujemne korelacje pomiędzy zimowym wskaźnikiem NAO i opadami, a w ostatnich 80 latach - dodatnie trendy temperatury powietrza wynoszące nawet 0,9°C/10 lat.\u0000 \u0000 ","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"166 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"80478114","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Rola diety i stylu życia w leczeniu insulinooporności","authors":"K. Nowosad","doi":"10.36921/kos.2022_2801","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2801","url":null,"abstract":"Insulinooporność to stan zmniejszonej odpowiedzi biologicznej tkanek na insulinę. Obserwowany obecnie wzrost występowania insulinooporności spowodowany jest głównie nieprawidłowym stylem życia, niezdrową dietą z dużą podażą kalorii i stresem. Niekontrolowana insulinooporność może prowadzić do zwiększenia ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2, choroby układu krążenia, chorobę Alzheimera i depresji. Jednym z potencjalnie modyfikowalnych czynników ryzyka insulinooporności jest dieta. Wprowadzenie diety o niskim indeksie glikemicznym pomaga w utrzymaniu prawidłowego stężenia glukozy i insuliny we krwi. Dodatkowo, wprowadzenie aktywności fizycznej, redukcja stresu i eliminacja używek wpływają korzystnie na kontrolę glikemii. Celem niniejszej pracy jest omówienie roli diety i stylu życia w leczeniu insulinooporności oraz przedstawienie mechanizmów powstawania i wpływ otyłości na rozwój insulinooporności.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"10 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"85936491","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Influence of climate change on vulnerable ecosystems and society. Preface","authors":"K. Błażejczyk","doi":"10.36921/kos.2022_2840","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2840","url":null,"abstract":"Climate change is a fact that worries the international community. The progressive increase in air temperature and the frequency and intensity of extreme weather events are felt by everyone.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"5 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"84214574","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
A. Araźny, M. Kejna, T. Wawrzyniak, Marzena Osuch, J. Plenzler, T. Budzik
{"title":"Zmiany klimatu w ekosystemach Arktyki i Antarktyki","authors":"A. Araźny, M. Kejna, T. Wawrzyniak, Marzena Osuch, J. Plenzler, T. Budzik","doi":"10.36921/kos.2022_2836","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2836","url":null,"abstract":"Obecnie obserwowane są znaczne zmiany klimatu w Arktyce i Antarktyce. Wzrost średniej temperatury powietrza w Arktyce w latach 1979-2019 był trzykrotnie wyższy niż średnia globalna. W Antarktyce największe ocieplenie występuje w rejonie Półwyspu Antarktycznego. Polska również uczestniczy w monitorowaniu warunków pogodowych w Arktyce na południowym Spitsbergenie w Stacji im. S. Siedleckiego w Hornsundzie oraz w Antarktyce w Stacji im. H. Arctowskiego na wyspie Króla Jerzego. Zmiany klimatu w polarnych ekosystemach powodują występowanie różnych zagrożeń m.in. topnienie lodowców i pokrywy morskiej, wieloletniej zmarzliny i pokrywy śnieżniej. Zmienia się skład gatunkowy flory i fauny obszarów polarnych.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"158 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"76864407","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Podobieństwa i różnice między gatunkami bliźniaczymi: chomicznikiem dżungarskim Phodopus sungorus i chomicznikiem zabajkalskim Phodopus campbelli. Behawior i fizjologia","authors":"Nikola Góral","doi":"10.36921/kos.2022_2752","DOIUrl":"https://doi.org/10.36921/kos.2022_2752","url":null,"abstract":"Chociaż osobniki Phodopus sungorus i P. campbelli były wykorzystywane do badań laboratoryjnych już od lat 60., do późnych lat 80. klasyfikowano je jako jeden gatunek. Dopiero analizy genetyczne i badania nad hybrydami jednoznacznie potwierdziły ich status jako dwóch oddzielnych gatunków. Gatunki te są bardzo zbliżone fenotypowo i charakteryzują się wieloma cechami wspólnymi, m.in. podobnymi rozmiarami osobników dorosłych i szczeniaków, takim samym czasem trwania ciąży. Mimo bliskiego pokrewieństwa i dużego podobieństwa w morfologii, P. campbelli i P. sungorus różnią się istotnie fizjologią i behawiorem, co prawdopodobnie wynika z zamieszkiwania innych stref klimatycznych. \u0000Pochodzący ze strefy kontynentalnej P. campbelli posiada wiele cech unikatowych wśród gryzoni, a nawet wśród ssaków. Jest to gatunek obligatoryjnie monogamiczny, z opieką dwurodzicielską. Występuje u niego fakultatywnie diapauza poimplantacyjna. Tak duża specjalizacja, mocno odróżniająca jeden gatunek z grupy siostrzanej, jest czymś wyjątkowym i wymagającym dokładnego zbadania.","PeriodicalId":86785,"journal":{"name":"Kosmos. Seria A, Biologia","volume":"3 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-02-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88841840","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
求助内容：
应助结果提醒方式：
京公网安备 11010802042870号
