{"title":"Wokół twórczości Panajotisa Kondylisa","authors":"Emilia Pankanin","doi":"10.12775/szhf.2023.017","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.017","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"45198464","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Utopia a działanie historyczne","authors":"Panajotis Kondylis, L. Zieliński, P. Głowacki","doi":"10.12775/szhf.2023.009","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.009","url":null,"abstract":"Przekład i opracowanie: \u0000Lech Zieliński \u0000Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska \u0000e-mail: lechziel@umk.pl \u0000ORCID: 0000-0003-1265-8873 \u0000 \u0000Patryk Głowacki \u0000Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska \u0000e-mail: glowwacki@gmail.com \u0000ORCID: 0000-0001-9095-784X \u0000 \u0000Agata Kobylska \u0000Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska \u0000e-mail: a.kobylska@interia.pl \u0000ORCID: 0000-0003-0367-6121","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"41870676","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Krytyczne ujęcie \"Bycia i czasu\" Heideggera autorstwa Panajotisa Kondylisa. Komentarz do przekładu","authors":"L. Zieliński, P. Głowacki","doi":"10.12775/szhf.2023.010","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.010","url":null,"abstract":"Przedmiotem artykułu jest naświetlenie krytycznego stosunku Panajotisa Kondylisa do koncepcji Martina Heideggera oraz jego historycznego kontekstu. Autorzy tekstu odnoszą się zarówno do wydanej przez Kondylisa recenzji książki Heideggera Bycie i czas z okazji 50. jubileuszu upływającego od jej pierwszego wydania, jak i do innych fragmentów książek Kondylisa, w których odnosi się on od do spuścizny niemieckiego filozofa. Autorzy artykułu zwracają uwagę, że polemika z Heideggerem służy Kondylisowi do zasygnalizowania własnej, odrębnej koncepcji znajdującej się w całkowitej opozycji do dzieła Heideggera.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"47278523","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Ciało ludzkie, jego funkcjonowanie i leczenie z okazjonalistycznej perspektywy Arnolda Geulincxa","authors":"Joanna Usakiewicz","doi":"10.12775/szhf.2023.003","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.003","url":null,"abstract":"Arnold Geulincx (1624-1669) jest twórcą teorii okazjonalizmu, która próbuje wyjaśnić doświadczenie psychofizycznej jedności człowieka na fundamencie Kartezjańskiego dualizmu substancjalnego. Ten filozof, ale również z wykształcenia lekarz, podjął w swoich dziełach kwestię ludzkiego ciała, rozważając je w różnych kontekstach. W Metafizyce prawdziwej (Metaphysica vera) przedstawia je jako substancję rozciągłą, w Etyce (Ethica) omawia je w ramach kondycji ludzkiej, a w Fizyce prawdziwej (Physica vera) przedstawia ciało jako mikrokosmos. Obok prac z zakresu filozofii Geulincx jest autorem traktatu medycznego Medicina contracta, który nie został nigdy wydany drukiem, a znajduje się w siedemnastowiecznym anonimowym rękopisie zawierającym dzieła Geulincxa: Arnoldi Geulincx Scholae Academicae ultimae ab auditore anonymo descripta Collegia. W traktacie tym odnajdujemy obok opisów narządów ciała ludzkiego, rozważania na temat chorób i leczenia. W artykule w oparciu o wymienione teksty zostały przedstawianie Geulincxa rozważania na temat ciała ludzkiego oraz zostanie podjęto próbę wykazania, iż są one determinowane założeniami teorii okazjonalizmu.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"47721967","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Eklektyczna filozofia przyrody Krystyna Lacha","authors":"Z. Roskal","doi":"10.12775/szhf.2023.005","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.005","url":null,"abstract":"Filozofia Krystyna Lacha Szyrmy z uwagi na jej nominalnie eklektyczny charakter nie jest przedmiotem żywego zainteresowania historyków filozofii w Polsce. Krytyczne wydanie dzieł filozoficznych Szyrmy może zmienić ten stan rzeczy, ale w wydaniu tym pominięte zostały poglądy filozoficzne Szyrmy, które ujawnił w przypisach w redagowanym przez niego czasopiśmie Pamiętnik Umiejętności Moralnych i Literatury. W artykule zostały nie tylko przytoczone te poglądy, ale także zostały zinterpretowane jako frenologiczno-spirytualistyczny amalgamat, który łączy nowożytny empiryzm z dogmatyzmem scholastycznej metafizyki. Programowy eklektyzm tej filozofii został zinterpretowany jako postawa filozoficzna w pełni afirmującą dyspozycje do pozytywnej oceny takich wartości jak wybór, pluralizm i kompromis. Źródłem tego rodzaju eklektyzmu były doświadczenia życiowe Krystyna Lacha.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"48052228","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Historiografia filozofii w starożytności","authors":"Jacek Kutkiewicz","doi":"10.12775/szhf.2023.007","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.007","url":null,"abstract":"W drugiej części artykułu kontynuowany jest wywód podjęty w części pierwszej. Omówione zostają wybrane fragmenty pism Arystotelesa, w których Stagiryta odwołuje się do poglądów dawniejszych myślicieli, dokonuje klasyfikacji owych opinii, odróżnia filozofów od wczesnych poetów oraz dzieli tych pierwszych na bardziej i mniej wnikliwych. Zarysowane są następnie sformułowane przez niego reguły metodologiczne, które zalecały autorom brać pod uwagę szereg dostępnych opinii na temat badanych problemów. Do przedstawienia poglądów w uporządkowany sposób oraz ukazania panującej wśród myślicieli zgody bądź niezgody w danych kwestiach Arystoteles stosuje metodę schematycznych podziałów. W dalszej kolejności omówione zostają główne rodzaje starożytnej literatury związane z zagadnieniem, jakiemu poświęcony jest artykuł. Pierwszym z nich jest doksografia. Omówiona zostaje m.in. hipoteza Hermanna Dielsa, który ukuł tę nazwę, oraz jej współczesna rewizja, dokonana przez Jaapa Mansfelda oraz Davida T. Runię. Następnie omówione zostają kolejno: dzieła traktujące o szkołach filozoficznych (charakterystyczny dla tego gatunku schemat polega na podkreślaniu różnic pomiędzy doktrynami szkół filozoficznych, ale także między poglądami poszczególnych ich członków), sukcesje (nacisk położony jest tutaj na kontynuowanie danej tradycji czy doktryn przez kolejnych myślicieli) oraz biografie. Artykuł zamyka omówienie traktatu Diogenesa Laertiosa, który łączy wymienione gatunki.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":"1 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136046047","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Zapomniana historia Stefanii Wolickiej-Arnd (1851–1937) – pierwszej Polki z doktoratem z filozofii","authors":"Lilianna Kiejzik","doi":"10.12775/szhf.2023.004","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.004","url":null,"abstract":"W artykule analizuję problem wyższego wykształcenia dla kobiet w Królestwie Polskim (oraz całej Rosji) w XIX wieku i na tym tle przedstawia życie i dzieło pierwszej Polki, która uzyskała stopień doktora filozofii w Uniwersytecie Zuryskim (1875). Omawiam główne tezy doktoratu Wolickiej oraz jej działalność na rzecz praw kobiet w Polsce po odzyskaniu niepodległości. Opracowanie opiera się na materiałach archiwalnych (Staatsarchiv des Kantos Zürich, Archiv des Stadt Zürich, Universität Archiv Zürich).","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"48180278","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Libertarianism and Original Appropriation Homesteading: Response to Dominiak","authors":"W. Block","doi":"10.12775/szhf.2023.006","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2023.006","url":null,"abstract":"What is the ultimate justification for private property rights? How do they first legitimately come into being? Both Dominiak and I reject the usual explanation: they come into existence based upon a grant of executive privilege, based upon the will of the king or the democratic legislature. For this leaves open the issue of why either of them have the right to grant private property rights in the first place. Dominiak claims this is based upon first or prior possession. In the present paper I will criticize that alternative, and defend the John Lockean notion of “mixing labor” with land and natural resources as a means of coming to own them via homesteading.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"49629272","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Historiografia filozofii w starożytności","authors":"Jacek Kutkiewicz","doi":"10.12775/szhf.2022.022","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.022","url":null,"abstract":"Zamierzeniem tego artykułu jest naszkicowanie podejścia starożytnych autorów do historiografii filozoficznej (a właściwie do ówczesnych odpowiedników nazywanej tak dziś dyscypliny) oraz omówienie sposobów jej uprawiania. Pierwsza część rozpoczyna się od omówienia kwestii tekstów źródłowych, jakie szczęśliwie zachowały się do czasów obecnych. Największą szansę na przetrwanie miały pisma, które cieszyły się ciągłym zainteresowaniem – w szczególności te, których autorami byli założyciele najważniejszych szkół, jak Platon i Arystoteles. Nie bez znaczenia było również zastępowanie papirusowych zwojów nowym, trwalszym rodzajem nośnika: kodeksem. W dalszej kolejności omówiona zostaje działalność sofistów – w szczególności Gorgiasza z Leontinoj i Hippiasza z Elidy – którzy prawdopodobnie jako pierwsi zaczęli kolekcjonować poglądy różnych myślicieli. Rozpatrywane są przy tym motywy i zasady, wedle których sofiści układali owe dzieła. Artykuł zamyka analiza fragmentów pism Platona, w których być może widać ślady wykorzystania tego rodzaju kompilacji.","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-08","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"43733125","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Skończoność a zło. W stronę Jeana Naberta","authors":"J. Jakubowski","doi":"10.12775/szhf.2022.020","DOIUrl":"https://doi.org/10.12775/szhf.2022.020","url":null,"abstract":"Nabertowskie ujęcie relacji „skończoność-zło” jest o tyle intrygujące, że wbrew utrwalonemu w wielowiekowej tradycji poglądowi zakłada, że to skończoność jest uwarunkowana przez zło, a nie odwrotnie. Uzasadniając swój pogląd Nabert prezentuje pogłębioną analizę egzystencjalnych warunków możliwości czynienia zła. Zwraca on uwagę, że pomimo iż mamy poczucie wolnej woli, to okazuje się ono iluzoryczne, gdyż nie jesteśmy w stanie uchwycić źródeł własnych działań. Zdaniem Naberta, niezdolność do ich uchwycenia nie stanowi jednak najbardziej pierwotnego warunku możliwości czynienia zła. Warunku tego należy poszukiwać bowiem w konstytuującym naszą egzystencję źródłowym rozdźwięku, zachodzącym między „Ja empirycznym” a „Ja czystym”, czyli w „alienacji fundamentalnej” Wszelkie cechujące nas ograniczenia są wtórne wobec zła generowanego poprzez ten rozdźwięk, w tym właśnie sensie zło poprzedza skończoność. Aby podważyć wskazany wyżej prymat zła nad skończonością, trzeba by rozszerzyć znaczenie pojęcia skończoności uznając, że sama alienacja fundamentalna również może być kwalifikowana jako skończoność. Nawet jednak w takim przypadku pozostałaby do rozstrzygnięcia kwestia specyficznego typu zła (wskazywanego przez Naberta w dziele Le Désir de Dieu) polegającego na odmowie podejmowania wysiłku przezwyciężenia alienacji fundamentalnej. Odmowa taka może być wszakże odczytywana jako czynnik nie tylko potęgujący tę alienację, ale w ostatecznym rozrachunku jako czynnik warunkujący ją. ","PeriodicalId":32293,"journal":{"name":"Studia z Historii Filozofii","volume":" ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-08","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"42482001","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}