{"title":"The reconstruction of Old Common Basque accentuation: Closing open issues","authors":"J. Hualde","doi":"10.1387/asju.23983","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.23983","url":null,"abstract":"In the traditional view, Basque words were stressed on their second syllable at the stage before current dialectal diversification (Mitxelena 1977). This view was questioned in Hualde (1993a), where it was proposed, instead, that, at the last common stage, most Basque words were unaccented, like in modern Western (Bizkaian) varieties. Although a considerable amount of consensus has now been reached regarding the diachronic connections among modern accentual systems, a number of issues have remained open, which I address in this paper. These include the following topics: (1) Whether the tonal contrast of Goizueta (Western Navarrese) is a dialectal development or should instead be reconstructed for Old Common Basque, (2) The exact historical link between aspiration and stress in Northeastern varieties and its consequences for determining the historical connection between the reconstructed Eastern and Western-Central systems, and (3) The origin of marked accent in a protosystem without lexical accent.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"21 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-05-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"73499734","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Euskara Batu Zaharraren haustura: oinarri metodologikoak eta literaturaren berrikuspena","authors":"Iñigo Urrestarazu Porta","doi":"10.1387/asju.24118","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24118","url":null,"abstract":"Zenbait hamarkada joan zaizkigu Mitxelenak (1981) Euskara Batu Zaharra (EBZ), euskararen dialektoak sortzen hasi aurreko azken hizkuntz egoera bateratua, proposatu zuenetik. Aldiz, euskal dialektologia (diakronikoa) ez da horrenbeste garatu 40 urteotan eta gaia oraindik guztiz zabalik dago. Hala ere, egin dira zenbait hipotesi EBZren hausturaren inguruan. Lan honetan, EBZren lehen haustura ikertzeko kontuan hartu beharreko alderdi metodologikoak aztertzen ditut lehenik, inguruko tradizio garatuenetatik harturik. Ondoren, EBZren lehen hausturaz mintzatu diren lanak berrikusi eta ebaluatzen ditut, dialektologia diakronikoa egiteko oinarri metodologikoak betetzen dituzten ikusteko. Ikusten denez, oso gutxi dira filogenia egiten saiatzen diren lanak, eta are gutxiago irizpide kronologikoa, geografikoa eta hizkuntzazkoa gainditzen dituzten berrikuntzekin aritu direnak.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"104 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-25","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88974766","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Izenak sortzeko atzizkiak eta literatur hizkuntzaren historia: Ubillosen dotrina eta Lubieta eta Pomier hiztegiak","authors":"Hodei Iruretagoiena Albizu","doi":"10.1387/asju.24099","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24099","url":null,"abstract":"Izenak sortzeko eratorbidean —bereziki, egile eta langile izenetan eta izen-abstraktugileetan— XVIII. mendeko literatur gipuzkeraren garapenak izan zuen eragina ikertu nahi izan da hemen, Larramendiren HHk (1745) ezarritako mugarria gogoan. Haren aurreko eta ondorengo lanak aztertu nahi izan dira horretarako: aspalditik ezaguna den Ubillosen dotrina (1785), eta berrikitan ezagutu den Pomier hiztegia eta Lubietarena (1728). Eratorbidean oro har, baina -tasun, -keria, -(t)ari, -tzaile / -le eta -gile / -gin atzizkietan jarri da arreta berezia. Gómez-Lópezek eta Zulaikak egindako edizioan (2020), 1745 aurretik kokatu zuten Pomierrena, baina bai hipotesi hori eta baita aurkakoa ere —1745 eta 1808 artekoa ote den— aztertu dira amaieran, Lakarrak (2022) egindako oharren ildotik.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"69 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"72653507","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Euskara unibertsitate mailan atzerriko hizkuntza gisa irakastea: zorroztasunetik malgutasunera","authors":"Karlos Cid Abasolo","doi":"10.1387/asju.24658","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24658","url":null,"abstract":"Nola planteatu behar dira euskara irakasgaiak Euskal Herritik kanpoko unibertsitateetan? Abiapuntutzat hartuta UPV/EHUko 2014ko Uda Ikastaroetan Etxepare Euskal Institutuak gonbidaturik egin nuen hitzaldia eta hitzaldi hartan oinarrituta 2016an argitaratu nuen artikulua, azken urteotan eguneratu egin dut galdera horrentzako erantzuna, ikuspuntu murritz samarraren ordez irizpide malguagoak erabiliz. Urte luzez, “menu” bakarra eskaini nuen; azken urteotatik honantz, ordea, hiru, “bezeroen” (hots, ikasleen) nahi eta beharrei egokituak: lehenengoa gehien bat filologikoa da, baina euskararen irakaskuntza praktikoari ere tarte bat utziz; bigarrena, ordea, gehien bat praktikoa da, baina alderdi filologiko interesgarriei ere tarte bat eskainiz; hirugarrena, ordea, ikasle euskaldunei zuzendua, B1, B2 edo C1eko azterketa presta dezaten. Hirurak izan daitezke gozoak, osagai egokiak erabiliz gero. Eta hirurak izan daitezke garratzak, osagai desegokiak erabilita. Nolanahi ere, bi osagai erabili behar dira ezinbestean: erakargarritasuna eta gainerako hizkuntzen irakaskuntzarekiko balio erantsia.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"12 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"87485569","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Arnaut Oihenarten \"Kobla berriak\". Lan inprimatuen edizioak eta aleak banaka ezagutu eta aztertu beharraz, XVII. mendeko euskarazko poema aurkitu berrien karietara","authors":"G. Bilbao","doi":"10.1387/asju.24095","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24095","url":null,"abstract":"Artikulu honetan Arnaut Oihenarten (1592-1667) euskarazko 83 bertso-lerro ezezagun editatzen dira (hiru poema), zeinak Kobla berriak izenburuarekin Grenobleko Udal Bibliotekan aurkitu berri dugun ale inprimatu bati esker ezagutu baititugu. Kobla berriak liburuñoa testuinguru egokian kokatzeko, Oihenartek euskaraz, frantsesez eta latinez argitaraturiko lanen edizioak, aleak eta horien osagaiak aztertu dira. Euskarazko lan inprimatuei dagokienez, Vinsonek bere bibliografian aipaturiko sei aleak aztertu dira, eta beste lau orain arte Oihenarti buruzko ikerketetan aipatu gabeak. Ondorioztatu dugu Oihenartek urteetan zehar moldatu eta osatu ohi zituela idazlanak zuzenketaz, aldaketaz zein emendioz, are lanak inprimatu ondoren ere, eta, baieztapen horretatik abiatuta, Oihenarten euskarazko lan argitaratuak aurkezteko proposamen berria egin dugu. Azkenik, Oihenarten poesia-bildumen helburu nagusia bistaratu dugu: lan teorikoetan formulatu dituen metrikako eta prosodiako arauak praktikan zelan erabil daitezkeen erakustea, ahalik eta neurri eta estrofa sorta aberatsena eskainiz.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"15 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"78940749","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"\"Aucun prophète n'est bien reçu dans son pays\". Ana Ürrüti (1826-1900) ebanjelista eta itzultzailearen bizitza eta gutunak","authors":"Manuel Padilla Moyano","doi":"10.1387/asju.24116","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24116","url":null,"abstract":"Euskal ikasketetan Ana Ürrüti XIX. mendeko ebanjelista eta itzultzaile zuberotarraren izena ahanzturan egon da Roquek (2013) haren memoria berreskuratu arte. Lan honetan, batetik, Ana Ürrütiren biografia zirriborratzen duten datu berriak aurkezten ditut, eta bestetik, Ürrütik Joseph Nogaret Baionako artzainari igorri zizkion frantsesezko gutunak, berriki aurkituak. Ürrüti-Nogaret gutuneria informazio iturri baliagarria da bereziki hiru alderdiri dagokionez: 1) Ana Ürrüti anderearen bizitza; 2) euskal testuen historia; eta 3) XIX. mendeko euskaldun protestanteen sarea.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"51 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"79423740","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"[n-/l- + herskari] taldeen bilakabide diakronikoa eta erronkarieraren lekukotasuna: irudia(k) fintzen","authors":"Leyre Rojo Horrillo","doi":"10.1387/asju.24107","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.24107","url":null,"abstract":"Artikulu honetan, euskararen historian eztabaidatu den n-/l- ondoko herskarien oposaketa aztertuko da. Oraintsu arte esan izan da albokariaren eta sudurkariaren ondoren herskari ahoskabea hotsik zaharrena dela eta erronkariera eta zuberera honen gordetzaile direla. Mitxelenak (1961), ordea, kontrakoa defendatu zuen laburki bezain argi. Guk hori egiaztatuko dugu, gramatikalizazioari eta “Trasken legea” delakoari lotuta, XVIIi. mendeko Gabriel Etxart eta Miguel Rosen gutunen bidez. Horrela, herskarien bilakabidean noizbait ahostun > ahoskabe fenomenoa morfologikoa izan zela erakutsiko dugu. Gero, fonologikoki orokortuaz joan zela eta ondare zaharreko hitzetatik maileguetara hedatu zela zehaztuko dugu. Horretarako, ezinbestekoa izan da hala baldintza soziolinguistikoak nola corpusean aurkitu ditugun desberdintasunak aintzat hartzea.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"26 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-02-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"78138758","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Zildozko Perutxeneko euskal predikuak (XIX. m.): aurkezpena eta ikerketaren lehen emaitzak","authors":"Ekaitz Santazilia","doi":"10.1387/asju.23959","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.23959","url":null,"abstract":"Lan honetan Zildozko (Ezkabarte, Nafarroa) Perutxena etxetik ateratako XIX. mendeko euskal sermoi-sorta bat aurkeztu dut, eta etorkizunean hura ikertzeko gidalerroak eman. Deskribatu ondoren, sakabanaturik egon den corpusa bat eta bakarra dela erakutsi dut. Gainera, egileak zein izan daitezkeen iradoki, eta berorien datu biografikoak eman ditut, predikuak non eta noiz erabili zituzten argituz. Gero, tetsuak idazteko egileek erabili zituzten iturri bibliografiko batzuk identifikatu ditut. Ondotik, darabilten hizkera eta corpus barneko hizkuntza-bariazioa ikertzearen garrantziaz aritu naiz. Azkenik, bilduma hau gaineratuta, garai hartako Nafarroako erdialdeko euskarazko sermoigintza oparoa genero beregaina dela aldarrikatu dut.","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"7 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-11-03","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"89121582","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"On the origins of words and names","authors":"Luis Michelena, J. Hualde","doi":"10.1387/asju.23622","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.23622","url":null,"abstract":"talk Michelena a conference on onomastics. It us Michelena’s reflections, formulated towards the end of his life, regarding the contribution that the study of place names, in particular medieval ones, can make to our knowledge of the history of the Basque language, as well as pitfalls to be avoided in these endeavors. It some advice to young researchers in the field. The 1991 the proceedings of the conference, the death in 1987. What was published in this volume of proceedings, and later in Michelena’s Complete Works , is a text that Michelena may not have had a to fully and he certainly did not the these","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-09-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"91298061","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"William H. Jacobsen’s contribution to Basque accentuation and historical morphology","authors":"J. Hualde","doi":"10.1387/asju.23471","DOIUrl":"https://doi.org/10.1387/asju.23471","url":null,"abstract":"In his linguistic research, William H. Jacobsen [1931-2014] focused primarily on the native languages of the western part of the USA, including Washo, Makah, Nez Perce and Hookan, and for a time served as president of the Society for the Study of Indigenous Languages of the Americas (see unsigned obituary in The Reno Gazette-Journal). In the 1970’s he became interested in the Basque language as well and made a number of insightful contributions to the field of Basque historical linguistics. Some of his writings on Basque were published during his lifetime (see Jacobsen 1972, 1977, 1982, 1995), but several other very valuable contributions have remained in unpublished form. Among the papers that are kept in the Jon Bilbao Basque Library at the University of Nevada, Reno, we find the 1975 manuscript that is published in this issue of ASJU, «Historical implications of the Western Basque Tonal Accent». (Another item in that library collection is Jacobsen’s 1971 manuscript on vowel rule interaction in Bizkaian Basque, which was cited in Trask 1997.)1 The starting point for Jacobsen’s investigation of the implications of the Western Basque tonal accent for Basque historical linguistics is an observation that he had made in an earlier paper dealing primarily with a specific aspect of Basque inflectional morphology, the expression of grammatical number and absolutive and ergative case in different Basque dialects (Jacobsen 1972). This led him to confront the issue of accentuation in Western Basque, since in this area segmentally identical ergative singular and plural forms are often distinguished by their prosodic pattern. The nature of this prosodic contrast, however, was anything but clear at","PeriodicalId":33418,"journal":{"name":"Anuario del Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo","volume":"70 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-05-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"83906642","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}