e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi最新文献_第2页

Sultanbeyli’de Bulunan Cemevleri Arasında Yaşatılan Alevîlik Üzerine Bir Değerlendirme

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1295406

Saliha Vi̇di̇nli̇oğlu, Rukiye Ökdem

{"title":"Sultanbeyli’de Bulunan Cemevleri Arasında Yaşatılan Alevîlik Üzerine Bir Değerlendirme","authors":"Saliha Vi̇di̇nli̇oğlu, Rukiye Ökdem","doi":"10.18403/emakalat.1295406","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1295406","url":null,"abstract":"Günümüzde varlığını sürdüren dinî ve kültürel bir yapı olarak Alevîlik İstanbul’da da yaşanmakta, İstanbul’un Sultanbeyli ilçesinde Alevîler varlıklarını göstermektedir. Sultanbeyli ilçesinde dört farklı cemevi bulunmakta ve faaliyetlerine devam etmektedir. Çalışmamızda Sultanbeyli’de cemevlerinin dinî liderliğini üstlenen dedelerle ve cemlerde görev alan zâkirlerle mülakat yapılmış ve yapılan bu mülakat üzerinden günümüzde yaşanan Alevîlik ile geleneksel Alevîlik arasındaki temel farklara dikkat çekilmiştir. Geleneksel Alevîlikte önemli kurumlar olan dedelik, musâhiplik gibi yapıların hâlâ devam edip etmediği, dedelerin bilgilerini hangi kaynaklardan edindiği ve Alevîlerin ibadetlere bakışı gibi konular üzerinde durulmuştur. Sultanbeyli’de yaşayan Alevîler’in inanç, ibadet ve ocaklarına ve bu bağlamda erkânların uygulanışına da değinilmiştir. Mülakatta dede ve zâkirlere yöneltilen sorular üzerinden Alevîler’in iman esaslarıyla ilgili kabulleri öncelikli olmak üzere bazı inanışlar ile ibadet hayatı ve âdâb-erkânlarına dair sahip oldukları bilgiler tespit edilmeye çalışılmıştır. Yine dede ve zâkirlerin verdikleri bilgilerden yola çıkılarak Sultanbeyli’de bulunan cemevlerinin birbirlerinden farklı uygulamaları belirtilmiş, bu farklı uygulamaların sebepleri incelenmiştir. Yaptığımız mülakatların sonucunda Sultanbeyli’de yaşayan Alevîlerin geleneksel Alevîlikten tamamen kopmadıkları, dede ve zâkirlerin inanç, ibadet ve uygulamalar hakkında bilgili oldukları; ancak modernite ve şehirleşmenin şekillendirdiği Alevîlikte olduğu gibi cemevi merkezli bir Alevîliği devam ettirdikleri görülmüştür. Musâhiplik ve düşkünlük sistemlerinin uygulanmaması, Alevîliğin fırka-i nâciye olduğunu savunmak yerine kişisel kurtuluşu benimsemeleri, kadın-erkek eşitliğinin vurgulanması geleneksel Alevîlikten farklılaşan noktalar olarak dikkat çekmektedir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"26 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"127460977","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

Abdurrahman el-Hayyir’in “Yakzatü’l-Müslimîn el-‘Aleviyyîn” Adlı Makalesi: Tercüme ve Değerlendirme

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1264393

Ahmet Sonay

{"title":"Abdurrahman el-Hayyir’in “Yakzatü’l-Müslimîn el-‘Aleviyyîn” Adlı Makalesi: Tercüme ve Değerlendirme","authors":"Ahmet Sonay","doi":"10.18403/emakalat.1264393","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1264393","url":null,"abstract":"Bu çalışma, çağdaş Alevî âlimlerden Abdurrahman el-Hayyir’in (ö. 1986) “Yakzatü’l-Müslimîn el-‘Aleviyyîn” adlı makalesinin tercüme ve değerlendirmesini konu edinmektedir. Hayyir’in söz konusu makalesi, Alevîlerin 19. ve 20. yüzyıllarda Suriye özelinde yaşadıkları dinî-kültürel uyanışın tablosunu çizmekte, bu uyanışın baş aktörlerini tanıtmakta, onların donanımları, zihin dünyaları ve faaliyetleri hakkında otantik bilgiler vermektedir. Dolayısıyla da Alevîliğin yakın tarihini anlayabilmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Hayyir'in eserinin tercümesini ve değerlendirmesini sunmak suretiyle Aleviliğin yakın tarihinin şimdiye kadar karanlıkta kalan yönlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Öte yandan, ileride bu alanda çalışmak isteyen araştırmacılar için kapı aralamayı ve bir hareket noktası oluşturmayı hedeflemektedir. Hayyir’in makalesi tercüme edilirken Arapça orijinaline sadık kalmaya özen gösterilmiştir. Değerlendirmeler yapılırken ise anlama-yorumlama yaklaşımını esas alan nesnel bir metodoloji gözetilmeye çalışılmıştır. Konuyla ilgili birincil kaynaklara başvurularak birçok eksik nokta tamamlanmış, düzeltilmesi gereken birçok nokta da aklî ve naklî deliller ışığında tadil edilmiştir. Çalışmanın bir diğer özelliği, mevcut kaynaklara dayanarak ilgili şahıslar hakkında okuyuculara ekstra biyografik ayrıntılar sunmasıdır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"223 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"132563532","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

İbn Teymiyye’nin İman Anlayışının Din Psikolojisi Açısından Değerlendirilmesi: Kavramsal Bir Yaklaşım

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1279422

Fatma BALCI ARVAS

{"title":"İbn Teymiyye’nin İman Anlayışının Din Psikolojisi Açısından Değerlendirilmesi: Kavramsal Bir Yaklaşım","authors":"Fatma BALCI ARVAS","doi":"10.18403/emakalat.1279422","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1279422","url":null,"abstract":"Bu makalenin amacı kelâm ilmindeki tartışmalardan başlamak suretiyle iman kavramını psikolojik açıdan ele almak ve İbn Teymiyye’nin iman anlayışını din psikolojisinin yaklaşımıyla değerlendirmektir. Çalışma kavramsal bir yaklaşım olup konular ve kavramlar betimsel bir üslup ile ele alınacaktır. Makalede öncelikle kelâm ilminde yer alan imanın mahiyeti tartışmalarına değinilecektir. Burada kelâm ilmindeki tartışmalar İbn Teymiyye’nin de eserlerinde değindiği konular ile sınırlandırılacaktır. Bu minvalde kelâm ilmine göre imanın tasdik, ikrar, bilgi, İslâm ve amel ile ilişkisine değinilecektir. İkinci olarak imanın psikolojik yapısı ele alınacaktır. Burada bireyin bilişsel, duygusal, davranışsal yönleri dikkate alınarak kavramsal bir inceleme yapılacaktır. Makalenin ana amacına uygun olarak psikolojik açıdan imanın kabul/tasdik, bilgi, irade, duygu, teslimiyet/davranış boyutları ele alınacaktır. İbn Teymiyye’nin iman anlayışının daha iyi analiz edilebilmesi için hem klasik kelâmî anlayış ile karşılaştırılması hem de imanın boyutları ile ilgili açıklamalarının psikolojik açıdan değerlendirmesi yapılacaktır. İbn Teymiyye’nin iman anlayışında özellikle kalp amelleri olarak kavramlaştırdığı, imanın duygu boyutu merkeze alınarak karşılaştırma ve değerlendirmeler yapılacaktır. Kalp amelleri kavramının iman psikolojisi açısından önemi tartışılacaktır. Sonuç olarak İbn Teymiyye’nin kalp amelleri şeklinde kelâm literatürüne kazandırdığı kavramın din psikolojisinde imanın duygu boyutu bağlamında ele alınan Allah sevgisi, Allah’a güven gibi psikolojik olgularla benzerliği ortaya konulmuş olacaktır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"88 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"121202707","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

The Formation and Development Process of the Concept of Ahl as-Sunnah 圣训概念的形成与发展过程

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1313484

Refika Aktaş

引用次数: 0

The Problem of Naming in the History of Islamic Sects and the Importance of Handling a Sect, School, Tradition or Group in Its Systematic -In the Sample of Alevi Qualified Tradition- 伊斯兰教派历史上的命名问题及系统处理教派、学派、传统或团体的重要性——以阿列维合格传统为例

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1314872

Cenksu Üçer

{"title":"The Problem of Naming in the History of Islamic Sects and the Importance of Handling a Sect, School, Tradition or Group in Its Systematic -In the Sample of Alevi Qualified Tradition-","authors":"Cenksu Üçer","doi":"10.18403/emakalat.1314872","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1314872","url":null,"abstract":"Bu çalışma İslam Mezhepleri Tarihi’nde isimlendirme sorunu ve bir mezhep, ekol, gelenek veya grubun kendi sistematiği içerisinde ele alınması konularını Alevî nitelemeli gelenek örnekleminde incelemektedir. Bir mezhep, ekol, gelenek ya da grubun isimlendirilmesi; kurucu ismi, ana düşüncesi, iddiaları ve kavramları, mekânla ilişkisi gibi hususlarda sunduğu veriler bakımından önemlidir. Diğer önemli bir husus da bunların kendi sistematik yapısı ve kavramları gözetilerek ele alınmasının gerekliliğidir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu araştırmada, Alevî nitelemeli gelenek mensubu topluluklarla ilgili bazı tartışmalı konuların, Mezhepler Tarihi’nin söz konusu iki alandaki metodik yaklaşımları merkezinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Alevî nitelemeli topluluklar, ocak sistemine dayalı olarak varlıklarını sürdürmekte ve her ocak farklı bir tasavvufî neşveye sahip olabilmektedir. Gerek ocak farklılığı gerek tasavvufî ekol mensubiyeti, ana konulardan âdâb ve erkâna hemen hemen bütün alanlarda ocaklar arasında farklılıkların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durumda Alevî gelenekle ilgili yürütülecek çalışmalarda öncelikle ocak sistemi dikkate alınmalıdır. “Sırf tesmiye mahiyeti değiştirmese” de isimlendirmenin olay ya da olgunun keyfiyetiyle irtibatlı olduğu açıktır. Dolayısıyla isimlendirme hususunda ocakların geleneksel olarak taşıdıkları isimler merkeze alınarak ana ocak ve alt ocaklar sistematiğine dayalı mevcut durum göz önünde bulundurulmalı; geleneğe kimliğini kazandıran ana konular, dinî sosyokültürel kurumsal yapılar ele alınırken de her ocağın kendi sistematiği ve kavramsal örüntüsü dikkate alınmalıdır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"179 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"124463478","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

Tesbîtu Delâʾili’n-Nubuvve Adlı Eseri Bağlamında Kâdî Abdulcebbâr’ın Fâtımîlere Bakışı

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-30 DOI: 10.18403/emakalat.1302709

Betül Yurtalan, Habip Demi̇r

{"title":"Tesbîtu Delâʾili’n-Nubuvve Adlı Eseri Bağlamında Kâdî Abdulcebbâr’ın Fâtımîlere Bakışı","authors":"Betül Yurtalan, Habip Demi̇r","doi":"10.18403/emakalat.1302709","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1302709","url":null,"abstract":"4./10.-5./11. asırlarda Fâtımîlerin güçlenmesinin ve İsmâîlî davet faaliyetlerinin gelişiminin de etkisiyle İsmâîlîlilere yönelik eleştiri metinlerinin kaleme alınması hız kazanmıştır. İsmâîlîlere yönelik müstakil reddiyelerin yanı sıra makâlât, kelâm ve fıkıh literatüründe de İsmâîlîlik karşıtlığı kendisine geniş yer bulabilmiştir. Kâdî Abdulcebbâr’ın (ö. 415/1025) Tesbîtu delâʾili’n-nubuvve adlı eseri bunun erken dönemdeki örneklerinden biridir. Çalışmamızda Kâdî Abdulcebbâr’ın söz konusu eserinde Fâtımîlere bakışı ele alınacaktır. Kâdî Abdulcebbâr’ın Fâtımî İsmâîlîleri ile Karmatîleri itikâdî ve siyasi açıdan doğrudan irtibatlandırma çabası bu tercihimizde belirleyici olmuştur. Zaman zaman geçişler yaşanmakla birlikte bu gruplar itikâdî ve siyasi anlamda ayrışmış ve birbiriyle mücadele eden iki İsmâîlî hareket olarak varlıklarını sürdürmüştür. İsmâîlî karşıtı metinlerde ise bu iki grubun ilişkili olarak sunulduğu ve bazı Karmatîlerde görülen aşırı görüşlerin tüm İsmâîlîlere nispet edildiği dikkat çekmektedir. Nitekim Kâdî da iki grubu ilişkilendirmenin ötesinde, bazı aşırı Karmatî gruplar için nadiren gündeme gelen birtakım ibâhâ türü uygulamaları bâtınî bilginin yanı sıra şeriatı da esas alma noktasında hassasiyet gösteren Fâtımîlere nispet eden ilk isimlerden biri olmuştur. Kâdî’nın ilk Fâtımî Halifesinin nesebine dair muhtelif iddialara yer vermesi de eserin ayırt edici yönlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu hususlar çalışmamızda, metin ve bağlam analizi ilkesinin de bir gereği olarak dönemin genel yapısı ve şartları göz önünde bulundurularak değerlendirilecektir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"18 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"130439521","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

Anadolu’da Alevî Ocakları ve Grupları

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2023-06-27 DOI: 10.18403/emakalat.1199766

Hasan Özarslan

{"title":"Anadolu’da Alevî Ocakları ve Grupları","authors":"Hasan Özarslan","doi":"10.18403/emakalat.1199766","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1199766","url":null,"abstract":"Alevi nitelemeli gelenek üzerine yapılacak çalışmalarda, geleneğin tarihî, teolojik ve güncel boyutunu bütüncül olarak ele almak oldukça önemlidir. Bu nedenle çalışmalarda gelenek mensuplarının, “boy, soy, aşiret” yapılanmasına dayanan göçebe/yarı göçebe yaşam tarzını göz önünde bulundurmak, geleneğin tarihi sürecinin; keşf ve ilham merkezli epistemolojik kabullerini dikkate almak da tasavvufi anlayışa/tarikat yapılanmasına dayanan dinî/teolojik konumunun anlaşılmasına katkı sunar. Ayrıca geleneksel dünya görüşünün verileriyle inşa edilen kabullerin, göç, şehirleşme, kitlesel eğitime erişim gibi modern zamanların çıktıları sonucunda tartışmaya açılması, geleneksel kurumların/rollerin işlevini yer yer modern kurumlara/rollere bırakması gibi bazı hususlar da Alevi nitelemeli gelenek mensuplarının güncel durumunu ele almayı zorunlu kılar. Cenksu Üçer tarafından kaleme alınan Anadolu’da Alevî Ocakları ve Grupları isimli eser, konuları bu çerçevede ele almaya özen gösterir. Eserde Alevi nitelemeli geleneğin tarihî, teolojik ve güncel durumu, disiplinler arası kapsayıcı bir yaklaşımla ve mezhepler tarihinin betimleyici üslubu ile ele alınır. Geleneğin “Yol bir, sürek bin bir” anlayışına dayanan çoğulcu yapısına yapılan vurgu, Alevi kelimesinin siyasi, itikadi ve tasavvufi anlamları/kullanımları hakkındaki değerlendirmeler, Alevi nitelemesinin kapsama alanına giren bileşenlere dair ortaya konulan analizler çalışmanın özgün yanlarını oluşturur. Bu bakımdan eser, akademik anlamda veya popüler düzeyde konuya ilgi duyanların faydalanabileceği, alana ciddi katkı yapma potansiyeli olan bir çalışmadır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"21 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"127885215","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

Beceri Temelli Kazanımların Ölçme ve Değerlendirmesinde Yeni Nesil Soru Kullanımı (İslam Mezhepleri Tarihi Örneği)

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2022-12-30 DOI: 10.18403/emakalat.1223301

Rifat Türkel

引用次数: 0

PAKİSTAN’DA CEMÂAT-İ İSLÂMÎ ALGISI (İslamabad Örneği)

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2022-12-29 DOI: 10.18403/emakalat.1221014

Gülşen YAĞİR AHMETOĞLU

{"title":"PAKİSTAN’DA CEMÂAT-İ İSLÂMÎ ALGISI (İslamabad Örneği)","authors":"Gülşen YAĞİR AHMETOĞLU","doi":"10.18403/emakalat.1221014","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1221014","url":null,"abstract":"Cemâat-i İslâmî, Güney Asya’da ortaya çıkan etkili İslâmî hareketlerden biri olarak, 26 Ağustos 1941’de, Hint alt kıtasında, Seyyid Ebu’l-A’lâ Mevdûdî’nin daveti üzerine yetmiş beş kişi tarafından İslâmî dirilişi başlatmak üzere Pakistan’ın Lahor şehrinde kuruldu. Cemâat-i İslâmî’nin en büyük hedefi Pakistan’da İslâmî bir devlet kurmaktır. Cemâat-i İslâmî’ye göre din ve siyaset birbirinden ayrılmaz. Bütün çalışma ve faaliyetlerini bu amaç doğrultusunda yürütmektedir. Aynı zamanda meşru bir parti olarak, gençlik ve kadın kolları, yardım kuruluşları, eğitim kurumları, yayın organları, hastaneleri, gibi birçok alanda aktif faaliyetlerde bulunmaktadırlar. \u0000Çalışmamızın amacı, Cemâat-i İslâmî’nin Pakistan’daki (İslamabad Örneği) algısını ve onun toplum üzerindeki etkisini tespit etmek ve açıklamaktır. Bu düşünceden hareketle bir saha araştırması olarak tasarladığımız araştırmamız, nicel araştırma örneklemi ile Pakistan’ın İslamabad eyaleti seçilmiş ve ankete 343 kişi katılmıştır. Araştırmada katılımcıların verdiği yanıtları değerlendirmede frekans, yüzde ve ortalama gibi betimsel istatistikler hesaplanmış, katılımcıların cevapları cinsiyete, yaşa ve eğitim durumuna göre uygun testler kullanılarak veriler analiz edilmiştir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"71 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"115980919","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0

ALEVÎ İNANÇ KÜLTÜRÜNDE HZ. NÛH ve NÛH TÛFANI

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Pub Date : 2022-12-29 DOI: 10.18403/emakalat.1190272

Fevzi Rençber

{"title":"ALEVÎ İNANÇ KÜLTÜRÜNDE HZ. NÛH ve NÛH TÛFANI","authors":"Fevzi Rençber","doi":"10.18403/emakalat.1190272","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1190272","url":null,"abstract":"Hz. Nûh ve Nûh Tûfanı, tarihsel süreç içerisinde birçok kültür içinde yaşatılarak günümüze kadar gelen, insanlığın her dönem dinî, kültürel bir motif olarak kullandığı önemli argüman olarak karşımıza çıkmaktadır. Alevî Bektaşî kültürü üzerine yaptığımız çalışmalardan aldığımız veriler ve çalışmalar dikkate alındığında günümüze kadar Hz. Nûh ve Nûh Tûfanı metaforu kullanılmış olmasına rağmen detaylı bir şekilde bu konunun dikkatlerden kaçması bizleri bu başlığı atmaya mecbur bırakmıştır. Bu sebeple Hz. Nûh ve Nûh Tûfan’ına genel anlamda farklı anlamlar yüklenildiği gibi özel anlamda da Alevî-Bektaşî kültüründe de farklı betimlemelerin kaynağı olarak kullanılmıştır. Örneğin Alevî ve Bektaşî nitelemeli gruplarda tevellâ ve teberrâ inanç ilkelerini merkeze alan Ehl-i Beyt kavramı, klasik kaynaklarda da Hz. Nûh ve Nûh Tûfanı metaforuna benzetilerek kullanılmaktadır. Muharrem orucunun ardından Kerbelâ şehitlerinin ruhu için âşûrâ dağıtmak Alevîlik kültürünün gereklerinden birisidir. Âşûrânın tarihçesi Nûh tûfanına kadar götürülerek âşûrânın önemi Alevîler tarafından ortaya konulmaktadır. Alevî Bektaşî kültüründe Nevruz 21 Mart’ta kutlanır. Çünkü Alevî Bektaşî kültüründe Hz. Nûh, tûfandan sonra karaya ilk defa bugün ayak basmıştır. Bununla birlikte özellikle kuş mitolojisi etrafında şekillenen inanış boyutuyla Alevî ve Bektaşîlikte güvercine farklı anlamlar yüklenmiş ve kurtuluşun mitik bir simgesi olarak kullanılmıştır. Biz de yukarıda anlatılanları dikkate alarak bu çalışmamızda Alevî-Bektaşî olarak tanımlanan gruplarda Hz. Nûh ve Nûh Tûfanı çerçevesinde şekillenen ve günümüze kadar ulaşan anlatıları ve kullanılan sembolleri bu çalışmamızda işlemeyi uygun bulduk. Özet bir ifadeyle tûfan kültürünün Alevîlerin inanç dünyalarında ve sosyal hayattaki yansımaları Alevîlerin kendileri ve Alevî-Bektaşî klasik kaynakları merkeze alınarak bu kültürün teorik ve pratik yansıması ortaya konulmuştur.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"166 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"123271749","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

引用次数: 0