{"title":"Halku'l-Qur'an According to Ibâdî Scholar Ebû Ya'kūb el-Vercelânî","authors":"Osman Bi̇len","doi":"10.18403/emakalat.1401080","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1401080","url":null,"abstract":"Halku’l-Kur’ân tabiri Kur’ân’ın yaratılmış olup olmadığıyla ilgilidir. Bu kavram Kur’ân-ı Kerim’de yer almamaktadır. Erken dönem hadis kaynaklarında da bu tabire rastlamak mümkün değildir. Bu mesele ilâhî sıfatlar çerçevesinde tartışılmıştır. Bu tartışmaların sonucunda fırkaların ayrışmasında odak konulardan birisi durumuna gelerek, siyasi ve itikadî bir mesele halini almıştır. İtikadî ve siyasi sonuçları olması nedeniyle farklı düşünen grupların ve tarafların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Toplumda meydana gelen kamplaşmalar dolayısıyla yöneticilerin tutumlarını da etkilemiştir. Halku’l-Kur’ân konusu Abbasiler döneminde yöneticilerin sert tutumları nedeniyle içinde âlimlerin olduğu birçok kesimi olumsuz yönde etkilemiştir. Siyasi ve itikadî tartışmaları beraberinde getiren bu konunun İbâdîler tarafından nasıl tartışıldığını, hangi konular merkeze alındığını İbâdîlerin önemli bir âlimi olan Ebû Ya‘kūb el-Vercelânî’nin (ö. 570/1175) eserlerini inceleyerek ortaya koymaya çalıştık. İbâdîlerin önemli âlimlerinden olan Ebû Ya‘kūb el-Vercelânî’nin ed-Delîl ve’l-burhân li-ehli’l-ʿuḳūl adlı eserinde Vercelânî, Halku’l-Kur’ân konusunu ilâhî sıfatları merkeze alarak izah etmeye çalışmış ve bu konuda farklı düşünen fırkalara karşı eleştirilerini ortaya koymuştur. Çalışmamızda İbâdîlerin Halku’l-Kur’ân meselesine dair fikirlerini ve Vercelânî’nin meseleye dair görüşlerini, iddialarını ve eleştirilerini tespit etmeye çalıştık.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":" 8","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139137529","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Political and Theological Aspects of Awza'i","authors":"Ali Osman Balci, Murat Önder","doi":"10.18403/emakalat.1356289","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1356289","url":null,"abstract":"Fıkhî mezhepler içerisine dâhil edilen ve Şam merkezli bir mezhep olan Evzâîlik, özellikle Emevîler döneminde siyasi olarak desteklenerek yayılma fırsatı bulmuştur. Evzâîliğin ilk dönemlerde dört fıkhi mezhep içerisinde ya da beşinci fıkhi mezhep olarak da sunulduğu olmuştur. Mezhebî oluşumların ilk temel ayrışım ekolleri olan ehl-i hadis ve ehl-i re’y düzleminde ehl-i hadis tarafına daha yakın olarak nitelendirilen Evzâilik, Emevîler’in yıkılması ile birlikte etkisini kaybetmiş ancak fikirleri ile günümüze ulaşabilmiştir. İtikadî oluşumların yaygınlaştığı bir dönemde yaşayan Evzâî, temel olarak tartışmalı konulara girmekten kaçınmış, selefin akidesini ön plana çıkarma gayreti içerisinde olmuştur. Ancak Evzâî, bazı itikadî konularda kendi görüşlerini ortaya koymaktan da çekinmemiştir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"157 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139169587","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Kitâbü’t-Tevhîd ve Kitâbü’t-Te’vîlât’ın Uyumu: Rü’yetullah Örneği","authors":"Metin Avci","doi":"10.18403/emakalat.1321935","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1321935","url":null,"abstract":"Rü’yetullah meselesi hicri birinci asrın sonlarında tartışılmaya başlanmış, Allah’ın görülmesinin imkansızlığını savunan Mu‘tezile ile, Allah’ın ahirette görüleceğini savunan Ehl-i Sünnet arasında süregelen bir tartışma olmuştur. Ehl-i Sünnet’in önemli temsilcilerinden Matürîdî’nin yaşadığı dönemdeki aktüel tartışma konuları arasında yerini alan bu meseleye, Mâtürîdî de kayıtsız kalmamış, bilakis Kitâbü’t-Tevhid ve Kitâbü’t-Te’vilat’ında konuya geniş yer vermiştir. Mu‘tezile’den ziyade onun temsilcisi saydığı el-Ka‘bî’ye yönelttiği eleştiriler üzerinden meseleyi; ayet, hadis ve akıl süzgecinde detaylandırmış ve Allah’ın ahirette görülmesinin gerekli olup gerçekleşeceğini söylemiştir. Mâtürîdî’nin Rü’yetullah meselesini tahlil ederken her iki eserinde kullandığı argümanlar, delillerin sunumu vb. izlediği yöntem, bu eserler arasındaki mana ve ibare uyumunu ortaya koymakta, görüşlerin ve görüş sahibinin aynı kişi olduğuna işaret etmekte, her iki eserin sahibinin Mâtürîdî olduğunu göstermektedir. Bu uyum; Mâtürîdî’nin eserleriyle ilgili araştırmalar yapan bazı müsteşriklerin, eserler üzerinde oluşturdukları aidiyet şüphesini gidermektedir. Bu makalede, Mâtürîdî’nin sözü geçen her iki eserindeki rü’yetullah’a dair görüşleri; orijinalliği bozulmadan karşılaştırmalı olarak verilmiş, ibaredeki ufak tefek farklılıklar da gösterilmiştir. Bu çalışma ile hem Mâtürîdî’nin meseleye dair görüşleri derli toplu bir arada sunulmuş hem de Kitâbü’t-Tevhid ve Kitâbü’t-Te’vilat’ın Matürîdî’ye ait olduğu ortaya konulmuştur.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"238 ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139178886","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Mythological Elements in the Depiction of Mahdī Among G̲h̲ulāt Shīʿa","authors":"Muhammed Cihat Oruç","doi":"10.18403/emakalat.1375878","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1375878","url":null,"abstract":"İnsanlık tarihinde bilinen dinî geleneklerin tamamına yakınında gelecekte ortaya çıkacak bir kurtarıcı fikri bulunmaktadır. Bazen bu düşünce veya inancın tarihî süreçte çeşitli sembolik motiflerle zenginleşerek mitolojik bir boyut kazandığı görülmektedir. Aynı şekilde antik dönemlerde farklı medeniyetlere ait mitolojik anlatılarda bu düşünceyi yansıtan temalar yer almaktadır. İslam kültüründe erken dönem Şiî gulât kesimlerin mehdi tasavvurlarında da Ortadoğu dinî gelenek ve mitolojik anlatılarında geçen kurtarıcı düşüncesi etrafında örülen efsanelerden bazı motifler dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, kurtarıcı inancının farklı yönlerini anlamak için insanlığın kolektif hayal gücünün ürünü olan mitolojik unsurları göz önünde bulundurmanın büyük bir öneme sahip olduğunu düşünmekteyiz. Çalışmamız bu noktada, karşılaştırmalı bir değerlendirme ile, diğer din ve toplumların mitsel anlatıları ile ilk aşırı Şiî kesimlerin mehdi anlayışında bulunan bazı mitolojik imgelere dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, genel bilim metodolojisinin temel prensiplerine dayalı olarak tanımlama, açıklama, karşılaştırma, ilişki kurma ve yorumlama yöntemleri kullanılmıştır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"4 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139181663","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Zeydî-Mu‘tezilî Literatürde Bir Yitiğin Keşfi: İbn Şervîn ve Yâḳūtetü’l-îmân ve Vâsıṭatü’l-Burhân’ı-İnceleme ve Neşir-","authors":"Serkan Çeti̇n, U. Kilavuz","doi":"10.18403/emakalat.1296423","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1296423","url":null,"abstract":"Zeydîlik ile Mu‘tezilîlik arasındaki, teşekkül dönemlerine kadar uzandığı da iddia edilen ilişki ve etkileşim, Büveyhî veziri Sâhib b. Abbâd’ın Kādî Abdülcebbâr’ı Rey’e davet etmesi ve kādilkudât olarak atamasıyla birlikte Mu‘tezilîliğin merkezi hâline gelen Rey’de daha güçlü bir evreye geçmiştir. Bu süreçte Taberistan/Hazar Zeydîleri’nden birçok âlim Kādî’den ders alarak onun talebesi olmuştur. Zeydî-Mu‘tezilî kimliği açık olan İbn Şervîn de bu âlimlerden biridir. İbn Şervîn kelâm ve fıkıh alanında önemli eserler telif etmiş ve eserleri Taberistan sınırları içerisinde kalmayarak Yemen Zeydîleri’ne kadar ulaşmıştır. Onun Yemen Zeydîleri’ne kadar ulaşan önemli kelâm eserlerinden birisi de yakın zamana kadar kayıp olarak bilinen ve tarafımızdan keşfedilen bir mecmua içerisinde, önemli bazı diğer Zeydî-Mu‘tezilî eserlerle birlikte bulunan Yâḳūtetü’l-îmân ve vâsıṭatü’l-burhân’ıdır. İbn Şervîn, Zeydî-Mu‘tezilî kelâm metinlerinde zaman zaman kısmen farklı formlarıyla rastlandığı biçimde Yâḳūtetü’l-îmân’ın sistematiğini, i. Tevḥîd, ii. ʿAdl, iii. Vaʿd, iv. Vaʿîd, v. Emr bi’l-maʿrûf, vi. Nehy ʿani’l-münker, vii. Nübüvvet, viii. İmâmet şeklinde sıraladığı dinin sekiz temel ilkesi üzerine kurmuştur. Onun bu metni üzerine VI./XII. yüzyıl Yemen Zeydîleri içerisinde Behşemî kelâm geleneğinin önemli bir temsilcisi olan Hasen b. Muhammed er-Rassâs, et-Tibyân li-Yâḳūteti’l-îmân ve vâsıṭati’l-burhân başlığıyla “Tevhîd” ve “Adl” bölümleriyle sınırlı oldukça kapsamlı bir şerh kaleme almıştır.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"19 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"114524553","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Mezhep Çatışmaları Karşısında Bütünleştirici Yaklaşım ve Çözüm Önerileri","authors":"Ahmet Bağlioğlu","doi":"10.18403/emakalat.1279455","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1279455","url":null,"abstract":"İslam mezhepleri ve onların sosyal problemleri incelendiğinde, tarih boyunca meydana gelen dini oluşumların birbirlerinden farklılaşıp ötekileşmesi süreciyle karşılaşılır. Bu süreç, 19. yüzyılda “Müslümanlar niçin geri kalmıştır” sorusuna cevap olarak mezheplerin telfîki çabalarını beraberinde getirmiştir. Ancak gelişmeler, bunun da Müslümanların birlik ve beraberliğine çare olmadığını göstermiştir. Şu halde gerçek olan Müslümanların farklı görüş ve düşüncelere sahip olarak bir arada yaşamaları, mezhepsel çoğulculuğu benimsemeleri gerektiğidir. Araştırma ve yayın etiğini gözeterek kaleme aldığımız bu makalede, merhum Hasan Onat'ın literatüre kazandırdığı “İslam Ortak Paydası” kavramı ve “farklılıklarımıza rağmen bir arada yaşama ideali” ve “mezhepler üstü yaklaşım” kavramları çerçevesinde meseleyi değerlendirerek, mezhep çatışmalarına karşı bütünleştirici yaklaşım ile mezhepsel çoğulculuğun parametrelerini ortaya koymaya çalışacağız. Böylece, birlik ve beraberlik şuuru ile bezenmiş mezhepler üstü bakış açısı, İslam ortak paydasında buluşma ideali ile Müslümanlar arasında sağlıklı bir bilincin geliştirilmesine katkı sağlayacak ve barışın tüm renklerine yaşama hakkı verecek kucaklayıcı düşünme biçimlerini sentezleyecektir. Burada ele alınacak problemler ve onlara yönelik çözüm önerilerinin öncelikle ülkemiz ve diğer Müslüman ülkelerde yaşayanların bir arada yaşama tecrübelerine katkı sağlayacağı ümit edilmektedir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"11 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"126210513","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Spiritual Development And Reincarnation (Tanâsukh) in the Ṭayyibī Ismāʿīlī Tradition","authors":"Asiye Tığlı","doi":"10.18403/emakalat.1253220","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1253220","url":null,"abstract":"Geç dönem İsmâilîlerden olan Müsta‘li-Tayyibîler, genel anlamda Fatımî öğretisine bağlı kalmışlardır. Fakat, Adem’in yeryüzüne hubutu, çok sayıda nebevî döngünün kabulü ve ölümden sonra ruh göçü ile cennet ve cehennem gibi konularda bazı ilavelerde bulunmuş ve daha mitolojik bir anlatım tarzını benimsemişlerdir. Bu çalışmada, Tayyibîler’in ruh göçüne olan yaklaşımları nefsin tekamülü ile ilişkili olarak ele alınmıştır. Buna göre Letafet Alemi’ne çıkacak kadar arınamayan nefsler tekâmül şanslarını; maddi dünyaya tekrar geri gelip farklı kalıp ya da bedenlerle tezahür etmek yahut daha latif olan felekler arasında iniş ve yükselişler yaşamak suretiyle sürdürebilmektedirler. Çeşitli deformasyonlara uğradıkları bu döngü sarmalında ruhlar, hak ettikleri cezayı çekip gerçeği idrak ettikten sonra, davete icabet etme yoluyla arınma şansını tekrar elde etmiş olurlar. Fakat onlara göre ruhun hadden hadde geçiş yoluyla sağladığı bu yükselişlerin tenasühle karıştırılmaması gerekmektedir. Geçirdiği farklı aşamalardan sonra davetin nuruyla aydınlanan her ruh, nihayet bedeninden ayrılıp hiyerarşide kendisinden daha üst makama yükselir ve Letâfet Aleminde diğer mübarek ruhlarla birleşir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"14 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"127947536","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Divergence of Ẓāhirīyyah in the History of Ahl-e Ḥadīth and The First Ẓāhirīs in Transoxania","authors":"Ahmet Ateşyürek","doi":"10.18403/emakalat.1258354","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1258354","url":null,"abstract":"Zâhirî anlayış, ehl-i hadîs içerisinde 3/9. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Kurucu ismi Dâvûd b. Ali ile bu anlayış re’y karşıtlığında zirveyi temsil etmektedir. Dâvûd b. Ali’nin düşünce dünyasının olgunlaşmasında, farklı dinî anlayışların güçlü temsillerinin gözlemlendiği Horasan’ın Nişabur şehrinin önemli bir yeri vardır. Bu bağlamda, onun, genelde re’ye, özelde Hanefîliğe karşı sert tutumuyla tanınmış İbn Râhûye ile yakın ilişkisi dikkat çekmektedir. Ancak o, daha sonraları, Kur’an’ın lafzının mahlûk olduğu düşüncesinden dolayı, İbn Râhûye ve Ahmed b. Hanbel gibi ehl-i hadîsin önde gelen isimleri tarafından dışlanmıştır. Onun dinin zâhire göre anlaşılması gerektiği düşüncesinde diğer ehl-i hadîs çevrelere göre daha ileri bir noktada olmasının sebeplerinden birisi de Kerrâmîlikle etkileşimi olmalıdır. Zira Kerrâmîlik, re’y ehli oluşunun yanında, mistik düşünceye önem veren yaklaşımıyla Nişabur’da son derece etkili olmuş bir mezheptir. Dâvûd b. Ali’nin temsil ettiği anlayışın kendisinden sonraki serüvenine gelince, yapılan çalışmaların Irak ve Endülüs çevreleriyle sınırlı kaldığı görülmektedir. Oysa henüz Dâvûd b. Ali hayatta iken, onun dinî anlayışının Mâverâünnehir gibi uzak bölgelerde dahi temsil edildiği anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, Zâhirî anlayışın ilk takipçileri ve özellikle Nesef ve Buhara’daki takipçilerinin sosyo-kültürel hayattaki izleri de takip edilecektir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"15 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"134449933","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"After the Passing of My Teacher Prof. Dr. Seyit Bahcıvan (1952-2023)","authors":"Doğan Kaplan","doi":"10.18403/emakalat.1320408","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1320408","url":null,"abstract":"Bu yazı bir vefeyat yazısıdır. İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalı, alanımızın duayeni Hasan Onat'ın 2020 yılındaki kaybından sonra 2022 yılında Sıddık Korkmaz'ın vefatıyla şok yaşamış 2023 yılında ise Seyit Bahcıvan'ın beklenmedik ölümüyle adeta yaprak dökümü yaşamıştır. Bahcıvan, ilim tahsili için İstanbul ve Mekke'de uzun yıllar kaldıktan sonra Konya'ya dönüp hizmetini memleketinde sürdürmüştür. İslam Mezhepleri Tarihi alanındaki önemli eserlerin edisyon kritiklerini yapmak suretiyle ilim dünyasına büyük katkılar sağlamıştır. İstanbul'daki ilim hayatı içerisinde Muhammed Emin Saraç Hocaefendi'nin büyük bir yeri vardır. Bİr taraftan Yüksek İslam Enstitüsüne devam eden Bahcıvan, 6 yıl boyunca Saraç Hoca'nın Camii derslerine devam ederek ondan birçok kitap okumuştur. Hocasının himmetleriye Mekke'ye giden Bahcıvan yurda döndükten sonra hocasından tevarüs ettiği ders okutma geleneğini Konya'da sürdürmüş, yıllarca fakülte derslerinin yanı sıra çeşitli sivil toplum kuruluşlarında öğrencilere kitap okutmuştur. Hocasından gördüğünü işleyen Bahcıvan, ölümünden yaklaşık bir ay öncesine kadar bu fahri derslere devam etmiştir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"25 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"128849995","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Şehristânî’nin el-Milel ve’n-Nihal’ine Göre İmâmiyye’nin İmamet Nazariyesi (Farklı Mâkâlât Gelenekleriyle Kıyaslama)","authors":"Mustafa Yüce, Ümit Erkan","doi":"10.18403/emakalat.1244380","DOIUrl":"https://doi.org/10.18403/emakalat.1244380","url":null,"abstract":"İslâm mezhepleri tarihi klasik kaynakları içerisinde önemli bir yere sahip olan Şehristânî’nin el-Milel ve’n-nihal adlı eseri, mukaddimesi ve objektifliği ile öne çıkmıştır. Mezhepleri tarafsız olarak aktaracağını belirten Şehristânî’nin, bu ilkesine ne denli sadık kaldığı İslâm mezhepleri hakkında doğru bilgi edinmemiz açısından önemlidir. Bu eserin İmâmiyye mezhebini esas alarak yaptığımız araştırmamızda, İmâmiyye’nin ve tâli kollarının görüşlerinin, Eş‘arî, Müstakil Sünnî (İbn Hazm), Mürciî-Hanefî ve Zeydî-İsmâilî-İmamî gelenekten gelen eserlerle kıyaslanarak, bilgilerin geçerliliği tespit edilmeye çalışılmıştır. Eş‘arî geleneğin önemli bir temsilcisine ait el-Milel adlı eserde, İmâmiyye mezhebinin bazı görüşleri eleştirilmiş, bazı İmâmiye’ye ait inanç esasları anlamsız ve tuhaf karşılanmıştır. Buna rağmen Şehristânî’nin genel anlamda tarafsızlık ilkesini korumaya riayet ettiği görülmüştür. İmâmiyye’ye ait görüşlerin farklı mâkâlât gelenekleriyle karşılaştırıldığında örtüştüğü tespit edilmiştir.","PeriodicalId":309461,"journal":{"name":"e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi","volume":"317 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"116104563","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}