Olgierd Ławrynowicz, Aleksandra Krupa-Ławrynowicz, Julia Sowińska-Heim, Krzysztof Latocha, Artur Ossowski, A. Gręzak
{"title":"The Former Gestapo Headquarters and the Provincial Office of Public Security in Anstadt Avenue in Łódź Interdisciplinary Site Research","authors":"Olgierd Ławrynowicz, Aleksandra Krupa-Ławrynowicz, Julia Sowińska-Heim, Krzysztof Latocha, Artur Ossowski, A. Gręzak","doi":"10.18778/0208-6034.37.04","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.37.04","url":null,"abstract":"The paper discusses the research methods and the most important results of the interdisciplinary project “The Former Gestapo Headquarters and the Provincial Office of Public Security in Anstadt Avenue in Łódź. Interdisciplinary Site Research” conducted in 2019–2021. Considering the challenges faced by the archaeology of the contemporary past, a subdiscipline of archaeology, an attempt was made to link the results of archaeological research to the relatively well-known historical context of structural and functional transformations of the site explored, mostly the establishment of a Jewish school in Anstadt Avenue at the end of the 1930s, the operation of the Gestapo headquarters during the Second World War and of the communist Provincial Office of Public Security after the war, and the division of the site into police and school sections in 1957, which has been preserved to date. Also ethnographic research was carried out, which identified sources referring to the forms of remembrance and commemoration of places, events, and people. The Authors hope that the archaeological research will be soon resumed on account of the planned investments, allowing to publish a complementary and interdisciplinary monograph of the site explored.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"58 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"83957935","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Nowożytne naczynia szklane z działki z domniemaną karczmą miejską przy rynku w Radomiu","authors":"Sebastian Siembora","doi":"10.18778/0208-6034.37.09","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.37.09","url":null,"abstract":"W artykule scharakteryzowano nowożytny zbiór zabytków szklanych pozyskanych podczas prac wykopaliskowych na parceli przyrynkowej w Radomiu. Szczegółowej analizie poddano fragmenty, które zakwalifikowane zostały do kategorii zastawy stołowej. Omówiono desygnaty poszczególnych form wyrobów, głównie naczyń do picia, podając analogie z innych stanowisk z ziem polskich. Przeprowadzono badanie składu chemicznego masy szklanej wybranych zabytków i podano w zarysie dzieje hutnictwa szkła regionu. Przedmiotowy asortyment zinterpretowano jako wyposażenie nowożytnej karczmy miejskiej, a rozważania osadzono w szerszym kontekście historyczno-kulturowym dotyczącym zarówno historii miasta, jak i wiedzy o funkcjonowaniu karczem na ziemiach polskich w dobie nowożytnej. Niniejsze opracowanie stanowi pierwszą publikację zabytków szklanych pozyskanych ze stanowiska z karczmą miejską.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"2 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"79566576","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Relics of the Great War in the Foreground of the Dęblin Fortress as a Basis for the Creation of the Cultural Heritage of the Region","authors":"Angelika Bachanek","doi":"10.18778/0208-6034.37.06","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.37.06","url":null,"abstract":"The article presents provisional results of research into material relics of the Great War in the foreground of the Dęblin Fortress. In the years 1914–1915, this area became the arena of battles between the Russian, German, and Austro-Hungarian armies. The hostilities left their mark on the landscape, such as field fortifications, forts, and cemeteries. The aim of the research was to locate and establish the chronology of the remains of field fortifications on the Gniewoszów-Bąkowiec-Mozolice line. The research involved analysis of source materials, LiDAR, field verifications, and analysis of the social value of relics of the Great War. The last phase of the research was analysis of the social value of these objects based on the philosophy of managing the past through preservation and heritage, exemplified by the cemetery in Wysokie Koło and the Gorchakov Fort. The research allowed to determine the course of the main Russian defence line from 1915, which consisted of three groups: Gniewoszów, Bąkowiec, and Mozolice. The best preserved are the remains of field fortifications within the Bąkowiec group, which was the central section of the Russian defence line. As analysis of the social value of the Great War relics indicates, the dominant way is to create heritage, and the message conveyed by the content of places representing the past causes a lot of controversy and conflicts among local residents.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"12 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"85248772","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Badania ratownicze na stanowisku Szczukocice 4 (AZP 78–53/71), gm. Gorzkowice, woj. łódzkie, przeprowadzone w latach 1997–1999","authors":"R. Janiak, Paweł Zawilski","doi":"10.18778/0208-6034.37.13","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.37.13","url":null,"abstract":"Stanowisko zostało zlokalizowane na piaszczystym pagórku, na obszarze zalesionym. Przeprowadzone w latach 1997–1999 prace archeologiczne miały na celu zabezpieczenie niszczonego wybieraniem piasku obszaru stanowiska. Łącznie przebadano powierzchnię 4 arów, w obrębie których odsłonięto 16 obiektów, a także warstwę kulturową. Na podstawie analizy materiału zabytkowego wydzielono dwa horyzonty osadnicze związane z pradziejami. Z pierwszym (starszym) horyzontem osadniczym łączyć należy ślad osadnictwa z epoki kamienia. Drugi (młodszy) horyzont osadniczy odpowiada istnieniu na badanym terenie osady ludności kultury łużyckiej z okresu halsztackiego D. Z tym etapem osadniczym łączyć należy przeważającą część materiału zabytkowego, pozyskanego w toku prac wykopaliskowych. \u0000Obecność na stanowisku warstwy kulturowej oraz obiektów mieszkalnych, zagłębionych w podłoże, wskazywałaby na dłuższą, zapewne stabilną egzystencję na tym terenie społeczności kultury łużyckiej. Stopień zniszczenia stanowiska, jak również niewielki zasięg badań wykopaliskowych utrudnia odpowiedź na pytanie o rzeczywistą skalę tego osadnictwa. Nie sposób w świetle wyników tych badań stwierdzić, jakie czynniki decydowały o charakterystycznym rozmieszczeniu domostw. Nie można odrzucić poglądu, w myśl którego zadecydowały w tym przypadku czynniki wewnętrzne (np. kulturowe lub społeczne) lub też uzależnione było to od ukształtowania terenu osady.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"37 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"75036478","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Reconstruction of a Wreath and a Flower Bunch Excavated in the Northern Crypt of St Nicolas Church in Gniew","authors":"Barbara Gałka, M. Grupa, T. Kozłowski","doi":"10.18778/0208-6034.37.10","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.37.10","url":null,"abstract":"In the last five decades, during archaeological investigations in churches and church cemeteries both in Poland and Western Europe, relics of many wreaths made of artificial and natural flowers have been discovered. Some of them have been described in considerable detail and drawing reconstructions have been made. In many cases, the garlands were made of similar details, but the arrangement in individual compositions varied. On the basis of these discoveries, it was decided in the laboratory of the Institute of Archaeology in Toruń to make a copy of one wreath and bouquet found on the mortal remains of a child (coffin 4) in the northern crypt of St. Nicholas Church in Gniew dated to the second half of the 17th century (up to 1680). The analysis of elements was the basis for the individual flowers. And the final composition is the vision of one of the authors of the article, Barbara Gałka, who made copies of both the bouquet and the wreath. The raw materials for making the copies had been collected for a long time, as the Polish trade offer did not quite allow them to be gathered in advance. This article attempts to provide a description of the flowers used in 17th-century objects and the creative process in making the copies. The end result of these activities is shown in Figures 11, 12 and 13.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"73 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2022-12-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"87115555","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Najstarszy inwentarz zbrojowni nieświeskiej (1569)","authors":"Aleksander Bołdyrew","doi":"10.18778/0208-6034.36.17","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.17","url":null,"abstract":"Artykuł omawia zbrojownię w Nieświeżu (własność Radziwiłłów) w połowie XVI w. Podstawowym źródłem do tego zagadnienia jest inwentarz sporządzony w 1569 r. Wymienia on ponad 500 elementów uzbrojenia. Wśród nich 220 egzemplarzy uzbrojenia ochronnego, 126 egzemplarzy uzbrojenia zaczepnego (wśród nich 47 razy broń drzewcową) oraz 115 elementów rzędu końskiego i oporządzenia jeździeckiego. W 1569 r. w zbrojowni radziwiłłowskiej spisano między innymi zbroje płytowe, hełmy, tarcze, włócznie, halabardy, ręczną broń palną, a także włoskie, niemieckie i orientalne siodła z aksamitnym lub skórzanym, w tym kurdybanowym, pokryciem.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"85212018","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Średniowieczny miecz z Zyndranowej we wschodniej Małopolsce","authors":"M. Glinianowicz, P. Kotowicz","doi":"10.18778/0208-6034.36.06","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.06","url":null,"abstract":"W zbiorach Prywatnego Muzeum Zamkowego „Kamieniec” w Odrzykoniu przechowywany jest miecz odkryty przypadkowo w rzeczce Panna, przepływającej przez miejscowość Zyndranowa (woj. podkarpackie). Zachowany niemal w całości zabytek reprezentuje typ XVIa, 1 (1a), I1 (I1b) w klasyfikacji R.E. Oakeshotta. Na mieczu znajdują się trzy znaki: w pobliżu nasady trzpienia wybito puncą znak kowalski w kształcie litery S, umieszczonej we wklęsłym polu, a po obu stronach głowni – naprzeciw siebie – umieszczono dwa różne znaki miecznicze, inkrustowane żółtym metalem. Jeden z nich to znak rozwidlonego krzyża w podwójnym okręgu, z kolei drugi jest trudniejszy do interpretacji. Przypomina gotycką literę A, również zamkniętą w podwójnym okręgu, ale obecność pionowej kreski w domniemanej literze może wskazywać, iż mamy tutaj do czynienia z inną możliwością, np. kombinacją liter AA lub AR. Miecze analogiczne do okazu z Zyndranowej były powszechne na terenie Polski, głównie pomiędzy połową XIV a połową XV stulecia, z możliwością zawężenia tej chronologii do początków XV stulecia.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"7 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"84065486","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Problem militarnej funkcji toporów późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu","authors":"W. Świętosławski","doi":"10.18778/0208-6034.36.11","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.11","url":null,"abstract":"Topory późnośredniowiecznych koczowników Wielkiego Stepu nie doczekały się jak dotąd większej uwagi badaczy. Informacje o nich są skąpe. Nie ma żadnych ikonograficznych wizerunków. Jedynie Jan de Plano Carpini napisał w swoim tekście, że Mongołowie używali toporów do zabijania jeńców. W tekstach mongolskich znajduje się informacja, że były one używane jako narzędzia pomocnicze podczas wypraw wojennych. Istnieje kilka zabytków archeologicznych, które czasami uważane są za topory nomadów. Ich bliższa ocena jest jednak w tym względzie negatywna. Dla późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu topory nie stanowiły ważnej broni.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"255 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"78986172","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Archeologia i walki o niepodległość Polski","authors":"M. Blombergowa","doi":"10.18778/0208-6034.36.22","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.22","url":null,"abstract":"O dziejach naszego narodu, o wydarzeniach rozgrywających się przed wieloma laty zdobywamy wiedzę z podręczników, z wypolerowanych prac naukowych. Nie często trafiamy na wspomnienia niepublikowane, napisane przez bohatera, któremu los zgotował bardzo urozmaicone przeżycia, a ich areną były rozległe przestrzenie geograficzne (od Warszawy, Wilna, Petersburga, Ukrainy do Syberii). Moja historia o udziale Zygmunta Szukiewicza w działaniach wojennych pierwszej połowy XX w. oparta jest na wspomnieniach napisanych przez jego syna, Wandalina Szukiewicza 1.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"23 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"75630712","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Późnośredniowieczne czekany, topory i siekiery z pogranicza Małopolski i Rusi Czerwonej w XIV–XVI w.","authors":"A. Kloss, J. Kuśnierz","doi":"10.18778/0208-6034.36.12","DOIUrl":"https://doi.org/10.18778/0208-6034.36.12","url":null,"abstract":"Obszar obecnego regionu lubelskiego był w średniowieczu pograniczem historycznej Małopolski i Rusi Czerwonej, o które rywalizowali ówcześni władcy Polski, Węgier i Litwy powołujący się na więzy krwi i prawa do dziedziczenia. Rościli pretensje do terytorium Rusi Czerwonej. Konflikty polityczne angażowały przedstawicieli dynastii Rurykowiczów, Arpadów, Andegawenów, Piastów i Gedyminowiczów. Po przyłączeniu Rusi do Korony Polskiej w 1387 r. rozpoczęła się intensywna kolonizacja i latynizacja tych ziem. Skutkiem wspomnianych wydarzeń jest duża liczba znalezisk militariów, w tym czekanów i toporów. Liczne egzemplarze posiadają wybite znaki kowalskie oraz zdobienia. Opisane militaria znajdują się w zbiorach muzeów w Lublinie, Zamościu, Hrubieszowie, Krasnymstawie, Kraśniku i Tomaszowie Lubelskim.","PeriodicalId":52871,"journal":{"name":"Acta Universitatis Lodziensis Folia Archaeologica","volume":"24 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-17","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"88348496","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}