{"title":"Rayleigh dalgası Eliptisitesi kullanılarak S- Dalga Hız Yapısının Elde Edilmesi: Erzurum Örneği","authors":"Eren Pamuk, Çağlar Özer","doi":"10.17824/yerbilimleri.663521","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.663521","url":null,"abstract":"S-dalga hizi (Vs) yerel zemin etkilerinin belirlenmesinde ve zemin dinamik analizi calismalarinda oldukca onemli bir parametredir. Vs, klasik jeofizik yontemler ile kolaylikla elde edilebildigi gibi son yillarda yapilan calismalarda Y/D (Yatay/Dusey) temel mod Rayleigh dalgasi eliptisitesinin ters cozumu ile de elde edilmektedir. Bu calismada Erzurum’da bulunan, Afet ve Acil Durum Yonetimi ve Ataturk Universitesi Deprem Arastirma Merkezi tarafindan isletilen uc adet deprem istasyonunda kaydedilen gurultu kayitlari yardimiyla her bir istasyona ait bir boyutlu (1-B) S-dalga hiz yapisi ortaya konulmustur. Oncelikle uc istasyon tarafindan kaydedilen uc bilesen (D-B, K-G, Z) mikrotremor kaydinin surekli dalgacik donusumu yardimiyla temel mod Rayleigh dalgasi eliptisitesi elde edilmistir. Sonraki asamada eliptisite egrisi Komsuluk Algoritmasi ile ters cozum yapilarak 1-B’lu Vs derinlik kesitleri olusturulmustur. Son olarak elde edilen 1-B’lu Vs derinlik kesitlerinin dogrulugunu ve guvenilirliginin sinanmasi amaciyla Vs derinlik kesitleri yardimiyla teorik Y/D spektral oranlari elde edilmis ve Nakamura yontemiyle elde edilen Y/D spektral oranlari ile karsilastirilmistir. Vs degerleri uc istasyon icin yaklasik 160 m derinlige kadar dusuk hata degerleri ile hesaplanmistir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2020-08-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441028","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"STRUCTURAL EVALUATION OF AN ANCIENT EGYPTIAN OBELISK IN ISTANBUL","authors":"G. Polat","doi":"10.17824/yerbilimleri.630560","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.630560","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2020-08-18","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441019","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
İ. Çavuşoğlu, Hatun Ekti, Aslıhan Güvendi, Ahmet Gökcan, H. Demir
{"title":"Bir Yeraltı Altın Madeninde Kişisel Koruyucu Donanımlar İçin Risk Değerlendirilmesi","authors":"İ. Çavuşoğlu, Hatun Ekti, Aslıhan Güvendi, Ahmet Gökcan, H. Demir","doi":"10.17824/yerbilimleri.664025","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.664025","url":null,"abstract":"Is sagligi ve guvenligi bakimindan guvenli calisma ortamlarinin olusturulmasi icin oncesinde yapilan risk degerlendirilmesi ile olasi tehlikeler belirlenerek onlara karsi koruyucu ve onleyici tedbirler alinarak toplu koruma saglanmaktadir. Ancak toplu korumanin saglanamadigi durumlarda Kisisel Koruyucu Donanimlarin (KKD) kullanimlari ortaya cikmaktadir. Bu calismada ilk olarak bir yeralti altin madeninde calisanlarin kullandiklari KKD’lar belirlenmis ve sonrasinda calisanlarin KKD kullanmadigi durumlara yonelik Risk degerlendirme matrisi (L-Tipi) metodu kullanilarak risk analizi yapilmistir. KKD kullanilmadiginda ortaya cikabilecek olan tehlike ve riskler yeralti kosullarinda yerinde inceleme yapilarak belirlenmistir. Calisma sonucunda yeralti altin madeninde kullanilan hemen hemen tum KKD materyalleri icin risk degerlendirmeleri Kabul Edilemez ve Dikkate Deger Risk olarak cikmistir. Bu cercevede alinmasi gereken onlemler de calismada degerlendirilmistir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2020-04-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441063","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Yansıma Seyahat Zamanı Tomografisi: İzmir Körfezi için Örnek Bir 2B Çalışma","authors":"Zehra Altan, Neslihan Ocakoğlu, Gualtiero Böhm","doi":"10.17824/yerbilimleri.508154","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.508154","url":null,"abstract":"Bu calisma kapsaminda, Izmir Korfezi Foca aciklarinda toplanan cok kanalli bir sismik yansima profiline, yansima seyahat zamani tomografisi yontemi uygulanarak sahanin hiz-derinlik modeli ilk kez ortaya cikarilmistir. Ham atis verileri, gurultulu izlerin ayiklanmasi, direk varislarin kesilmesi, centik filtreleme ve kuresel genlik kazanimi gibi on veri-islem adimlari uygulanarak iyilestirilmistir. Onceki calismalarda rutin veri-islem adimlari kullanilarak elde edilen sismik goc kesitleri, bu calismada stratigrafik anlamda detayli olarak yorumlanmis ve belirlenen ara yuzeyler, on veriislem adimlari uygulanmis atis kayitlari uzerinde isaretlenmistir. Isin izleme ile hesaplanan seyahat zamanlari, eszamanli yinelemeli yeniden yapilandirma (SIRT) yontemiyle ters cozum asamasinda kullanilarak lokal ara hizlar hesaplanmistir. Her yinelemede elde edilen bu hizlar kullanilarak, ara yuzeylerin sekli ve derinligi ortaya cikarilmistir. Bu islemler, seyahat zamani reziduelleri (isaretlenen ve hesaplanan seyahat zamanlari arasindaki farklar) minimum olana kadar yinelenmistir. Uretilen hiz tomogrami, Foca aciklarinda deniz tabanindan itibaren yaklasik olarak 1 km derinlige kadar inen, bes farkli ara yuzey (H1-H5) ile birbirinden ayrilmis dort farkli sismik unitenin varligini ortaya koymustur. Bu cokellerin P dalgasi ara hizlari yaklasik 1.5- 2.6 km/s’ler arasinda degismektedir. En altta yer alan akustik temel (H5), batidan doguya dogru 800 metrelere kadar derinleserek bir havza geometrisi olusturmakta; soz konusu havza doguda ise 440 metrelere kadar siglasarak bir sirt yapisi ortaya koymaktadir. Havza icerisinde yer alan cokel paketleri havza geometrisi ile uyumlu olarak batidan doguya dogru derinleserek kalinlasmaktadir. Bu calisma, yansima seyahat zamani tomografisi yonteminin, yeraltinin derinlik ortaminda stratigrafik yapisinin detayli olarak ortaya cikarilmasi ve tabakalarin ara hiz modellerinin elde edilmesinde basarili sonuclar urettigini gostermistir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-08-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67440908","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"İstanbul Avcılar Heyelanı Üzerinde VLF ve ERT Yer İletkenlik Modellerinin Kıyaslanması","authors":"Gökhan Karcioğlu, R. Alemdar, Leyla Evgi","doi":"10.17824/yerbilimleri.549104","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.549104","url":null,"abstract":"VLF ve ERT yontemleri, yerin ilk birkac on metresindeki iletkenlik dagiliminin arastirilmasinda siklikla kullanilmaktadir. VLF yontemi, hizli ve dusuk maliyetli olcu alinmasina olanak saglamaktadir, ancak, az sayida ve nispeten dar bir frekans araliginda olcu alinmasi, ERT yontemine gore dusuk derinlik cozunurlugu sunmaktadir. Bu nedenle, ERT yontemi, genelde onemli iletkenlik karsitliklarinin goruldugu heyelanli ortamlarda en cok kullanilan yontemler arasindadir. Heyelanlar uzerinde VLF verilerinin 2B ters cozum sonuclarinin ne kadar basarili sonuclar sagladiginin arastirilmasi icin Istanbul Avcilar heyelani uzerinde paralel iki hat uzerinde VLF-EM ve ERT olcumleri gerceklestirilmistir. Ayrica VLF-EM hattinin Kuzeydogu ucunda VLF-R verileri de toplanmistir. Toplanan veriler, birbirinden bagimsiz olarak 2B yuvarlaticili ters cozum algoritmalari ile modellenmis ve yorumlanmistir. Sonuclara gore, heyelan icerisindeki iletkenler ve kayma duzlemi, VLF yontemi ile belirlenebilmistir. Buna gore, kayma duzlemini teskil eden Gurpinar formasyonunun iletken killeri 15-20m derinde tespit edilmistir. VLF-EM yontemi, yatay iletkenlik degisimlerin duyarli oldugundan, yuzeyi kaplayan iletken aluvyon VLF-EM verileri ile belirlenememistir. Calisma alaninin Kuzeydogu bolumunde, Gurpinar formasyonunun killerinin yeryuzune yaklastigi hem ERT hem de VLF-EM yontemi ile belirlenmistir. Calisma alaninin Kuzeydogu ucunda aluvyon ortu ve ~3-10m derindeki iletken killer VLF-EM modelinde birbirinden ayiramamistir. Buna karsin, VLF-R olculeri ile daha yuksek dusey ayrimlilik elde edilebildiginden, bu iletkenlerin basarili bir sekilde birbirinden ayrilmasi mumkun olmustur.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-08-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441009","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Özcan Dumanlilar, İsmail Cihan, Mehmet Ekmekçi, Gökhan Kanaat, Can Aydoğan, Oğuz Turunç
{"title":"Bakırtepe (Sivas-Kangal) altın cevherleşmelerinin oluşum ve zenginleşme evrelerinin kavramsal modeli","authors":"Özcan Dumanlilar, İsmail Cihan, Mehmet Ekmekçi, Gökhan Kanaat, Can Aydoğan, Oğuz Turunç","doi":"10.17824/yerbilimleri.519195","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/yerbilimleri.519195","url":null,"abstract":"Bakirtepe (Kangal-Sivas) altin (Au) cevherlesmeleri, Dogu Toroslar’in kuzeydogu kesiminde yer almakta olup Toros goreli otoktonuna ait Erken Paleozoyik-Mezozoyik yasli kirintili ve karbonatli kayaclar icerisinde bulunmaktadir. Cevher olusumu, dagilimi ve devamliligi ile ilgili belirsizlikler isletme ve uretim calismalarinin etkinligini dogrudan etkileyen konularin basinda gelmektedir. Bakirtepe Au isletmesinde cevherli zonlarin izlenmesinde yasanan sorunlar, birincil Au cevherlesmelerini ve ikincil zenginlesmeleri denetleyen sureclerin aydinlatilmasini gerektirmistir. Bu kapsamda, inceleme alaninda ayrintili jeolojik, petrografik, jeokimyasal, XRD, sivi kapanimi ve karstlasma gelisimine yonelik calismalar gerceklestirilerek cevherlesme ve zenginlesme asamalarinin aciklanmasina yonelik bir kavramsal model olusturulmustur. Olusturulan kavramsal model, inceleme alanindaki cevherlesme ve zenginlesmenin 3 farkli evrede ele alinarak aciklanabilecegini ortaya koymustur. Kurgulanan modelin sahaya uygulanmasi sonucunda uretim ve izleme ile ilgili sorunlarin buyuk olcude ortadan kalktigi gozlenmistir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-08-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441188","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Bey Dağları Karbonat Platformu’nun doğu bölümünde orta-üst Senomaniyen platform kireçtaşlarında Geç Kretase yaşlı ardışık pelajik neptüniyen dayk dolguları (Katran Dağ, Antalya, GB Türkiye)","authors":"Bilal Sari","doi":"10.17824/YERBILIMLERI.501506","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/YERBILIMLERI.501506","url":null,"abstract":"Bey Daglari Otoktonu’nun dogu bolumune karsilik gelen Katran Dag alaninda sig denizel Jura-Kretase karbonat istifi en ustte orta-gec Senomaniyen yasli bol rudistli platform kirectaslari (Yagca Koy Formasyonu) ile temsil edilir. Platform kenari ortaminda cokelmis kirectaslarinda daha derin ortami isaret eden planktonik foraminifer ve kalsisifer iceren en az uc farkli mikritik neptuniyen dayk dolgusu tanimlanmistir. D2 ve D3 dolgularinda tanimlanan planktonik foraminifer topluluklari, dolgularin gec Koniasiyen-Santoniyen ve en gec Kampaniyen-Maastrihtiyen’de gerceklestigini gosterir. D2 dolgusundan daha once gerceklesen D1 dolgusunun yasi planktonik foraminifer icermemesi nedeniyle belirlenememektedir. Benzer sekilde, neritik kirectaslari veya D2 dolgusundan olusan yan kayaci kesen D4, D5 ve D6 dolgulari da karakteristik planktonik foraminifer icermemeleri nedeniyle yaslandirilamamaktadir. Ancak, ozellikle D4 dolgusunun bazi bolumlerinin fasiyes ozellikleri D3 dolgusu ile az cok benzerdir. D2 ve D3 dolgularinda tanimlanan fasiyes ve planktonik foraminifer topluluklari Bey Daglari Otoktonu’nun kuzey bolumunde yaygin yuzlekleri bulunan pelajik istifler ile oldukca benzerdir. Bu veri platformun kuzey bolumunde gozlenen pelajiklesmenin platformun dogu bolumunde de gerceklestigini gosterir. Platformun dogu bolumunde, Santoniyen sonrasi ve Maastrihtiyen sonunda gerceklesen asinma donemlerinde pelajik istifler asinmis olmalidir. Neptuniyen dayk dolgulari cogunlukla genlesme tektonigine bagli olarak gelisen platform bogulmalari ile iliskili olmalari nedeniyle, platformun bu bolumunun de kuzey bolumde oldugu gibi gec Koniasiyen-Santoniyen ve en gec Kampaniyen-Maastrihtiyen’de boguldugunu gosterir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-04-16","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441104","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Karlıca Volkanitlerinin (Hamur-Ağrı) Petrografik ve Jeokimyasal Karakteristikleri","authors":"Mustafa Açlan, Nurseli Davran","doi":"10.17824/YERBILIMLERI.509982","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/YERBILIMLERI.509982","url":null,"abstract":"Bu calisma, Demirkapi (Hamur-Agri) dolaylarindaki volkanik kayaclarin petrografik ve jeokimyasal ozelliklerini ortaya cikarmak icin yapilmistir. Demirkapi granitoidleri olarak isimlendirilen granitoidler monzogabro, monzodiyorit, kuvars monzodiyorit, monzogranit ve granit turu kayaclardan meydana gelmektedir. Calisma alanindaki volkanikler andezit ve dasitlerden, piroklastikler ignimbrit ve tuflerden meydana gelirler. Calisma alaninda bulunan volkanik kayaclar subalkali, kalkalkali, yuksek K’lu seri ve sosonitik ozelliklere sahiptirler. Bu volkanik kayaclar hafif nadir toprak elementleri (HNTE) ve iri katyonlu litofil elementler (IKLE) acisindan zenginlesme gosterirler. Bu zenginlesme kayaclarin olusumu sirasinda fraksiyonel kristallenme ile birlikte kabuksal kirlenmenin de etkili bir surec olduguna isaret etmektedir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-04-16","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67441176","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Hayri Deniz Okur, K. Gelişli, A. Babacan, Hasan Sesli
{"title":"Betonarme Yapılarda Gerilmenin Neden Olduğu Deformasyonların Jeofizik Yöntemlerle Araştırılması","authors":"Hayri Deniz Okur, K. Gelişli, A. Babacan, Hasan Sesli","doi":"10.17824/YERBILIMLERI.532270","DOIUrl":"https://doi.org/10.17824/YERBILIMLERI.532270","url":null,"abstract":"Deprem kusaginda bulunan ulkelerde, can ve mal guvenligi icin betonarme yapilarin kalitesi onemlidir. Bu yapilarin kalitesini, yapinin temel elemanlari olan betonun ve betona gomulu celik donatilarin durumu belirler. Betonarme yapilarin durumu yapiya herhangi bir zarar vermeden belirlenmelidir. Jeofizik yontemlerle, betonarme yapida hicbir delgi veya karot alma islemi yapilmaksizin tamamen hasarsiz olarak beton dayanimi, betona gomulu celik donatilarin yerlerinin tespiti ve korozyon durumu belirlenebilir. Belirlenen bu ozellikler karot ornegi gibi sadece yapinin kucuk bir kismini degil butun yapiyi temsil eder. Sismik ultrasonik yontem ile betonarme yapilar uzerinde yapilan olcumlerle, betonun kirik-catlak yapisi, dayanimi, elastik parametreleri ve betonun icindeki bosluklar belirlenerek betonun kalitesi tespit edilebilir. Yer radari (Ground Penetrating Radar, GPR) yontemi kullanilarak, betonun icindeki donatilarin yerleri, araliklari, sayilari ve beton icerisindeki bosluklar belirlenebilir. Elektrik ozdirenc yontemi ile ise betonun nemliligi ve donatilarin korozyon durumu ortaya konulabilir. Bu calismada, yapilarda deprem dayanimini arttirmak icin uretilmis bir yapi elemaninin durumu, bir kuvvet uygulanmadan once ve sonra arastirilmistir. Betonun kalitesi ve nemliligi yapinin donatilarinin yerleri, donatilarin korozyon durumu ve yuzeyden gorulmeyen catlaklari incelemek amaciyla olusturulan betonarme yapi uzerinde jeofizik olculer alinmistir. Bu amacla sismik ultrasonik yontem, yer radari yontemi ve elektrik ozdirenc yontemleri kullanilmistir. Calismada 18 profildeki 176 noktada ultrasonik, 85 profilde iki ve uc boyutlu yer radari, 25 profilde de ozdirenc olcumleri alinmis ve degerlendirilmistir. Yapilan degerlendirmeler sonucunda, kullanilan yontemler ile yapinin kalitesi, nemliligi, donatilarin yerleri ve korozyon durumu ortaya konulmustur. Ayrica, betonarme yapiya uygulanan kuvvet sonrasi, yapida meydana gelen yapisal degisimler de bu yontemler ile acikca gozlenebilmistir.","PeriodicalId":52537,"journal":{"name":"Yerbilimleri/ Earth Sciences","volume":"1 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2019-04-16","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"67440955","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}