{"title":"Yeşil Tedarikçi Seçiminde Hibrit Bulanık AHP ve Bulanık QFD Yaklaşımının Kullanılması","authors":"Candan UÇKUN, Nurdan DALGIÇ, Aytaç YILDIZ","doi":"10.53070/bbd.1345822","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1345822","url":null,"abstract":"Geçmişten günümüze insanların ve devletlerin dünyanın geleceği hakkındaki endişeleri artmıştır. Çünkü hem insanların hem de işletmelerin doğaya verdiği zararlar göz ardı edilemeyecek düzeylere ulaşmıştır. İşletmeler özellikle iklim değişikliği, küresel ısınma, hava kirliliği ve doğal kaynakların tükenmesi gibi çevresel olaylara olumsuz etkilerde bulunmuşlardır. Bu durumun önüne geçmek için devletler, işletmeler ve bireyler çevre dostu “yeşil” uygulamalara yönelmişlerdir. Farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler, çevreye duyarlılık ilkesini benimseyerek ürün veya hizmet üretiminde, sunumunda ve satış sonrası destek hizmetlerinde ekonomik değer oluşturmanın yanı sıra ekolojik değeri de vurgulamışlardır. Bu sayede ürün yaşam döngüsünün her aşamasında, tedarikçilerden müşterilere kadar tüm değer zinciri üyelerinin (tedarikçiler, müşteriler, üreticiler vb.) iş birliği içinde çalışması gerekliliği ortaya çıkmış ve yeşil tedarik zinciri yaklaşımı gelişmiştir. Yeşil tedarik zinciri bağlamında, tüm değer zincirine katkı sağlayan en iyi tedarikçinin seçilmesi en kritik konulardan biri olarak öne çıkmaktadır.
 Yapılan çalışmada, Türkiye’de otomotiv ana sanayisinde faaliyet gösteren bir işletmenin sac parça tedariği için çalışmayı düşündüğü en iyi yeşil tedarikçiyi seçmek amaçlanmıştır. Bunun için Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Bulanık AHP) ve Bulanık Kalite Fonksiyon Göçerimi (Bulanık QFD) yöntemleri hibrit bir şekilde kullanılmıştır. Firmanın belirlediği 4 tedarikçi, literatür taraması ve 5 uzman kişinin de görüşleri alınarak belirlenen 10 yeşil tedarikçi seçim kriterine göre değerlendirilmiştir. Değerlendirme aşamasında. Bulanık AHP ile yeşil tedarikçi seçim kriterlerinin önem ağırlıkları belirlenmiş ve bu önem ağırlıkları Bulanık QFD yönteminde kullanılarak en iyi yeşil tedarikçi seçilmiştir.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"38 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135181664","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Designing a platform for Tweet Collection, Analytics and Storage (TweetCASP)","authors":"Tugba Beril DOGUC, Ahmet Arif AYDIN","doi":"10.53070/bbd.1344271","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1344271","url":null,"abstract":"In this era of big data, the streaming, storage, and analysis of large amounts of data present a variety of challenges. Several challenges must be addressed by designers of data-intensive systems in order to retrieve useful information. Collecting, storing, and analyzing data requires a collection and analytics platform comprised of an appropriate choice of data processing and analytics technologies in order to acquire meaningful insight. In this paper, we report on TweetCASP (Tweet Collection, Analytics and Storage Platfrom), which gathers tweets based on user-entered keywords using Twitter's Streaming API, providing an environment for real-time analytics on streaming data and permanently storing data in an Apache Cassandra NoSQL datastore to fulfill future batch-oriented data processing requirements. Moreover, The TweetCASP presents an example of a data-intensive system used by software developers, designers, and researchers for data collecting and analytics.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"9 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135181665","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Felix Olanrewaju BABALOLA, Nekabari Isabella KPAİ, Önsen TOYGAR
{"title":"Elma Yaprağı Hastalıklarının AlexNet Kullanılarak Derin Öğrenme Tabanlı Sınıflandırılması","authors":"Felix Olanrewaju BABALOLA, Nekabari Isabella KPAİ, Önsen TOYGAR","doi":"10.53070/bbd.1349566","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1349566","url":null,"abstract":"The diagnosis of a disease on the plants is a critical step in avoiding a significant loss of harvest and agricultural product amount. The indications can be found on parts of plants such as fruits, leaves, lesions, and stems. The leaf demonstrates the symptoms by changing, and therefore revealing the spots on it. This disease identification is accomplished through manual inspection for pathogen detection, which might take extra time and cost. Hence, automatic detection of plant diseases can be vital in the agricultural economy. This study proposes the use of a simple deep learning model, AlexNet, for detecting anomalies in apple leaves in order to predict the presence or absence of a disease in a tree correctly. The Convolutional Neural Network model is implemented using the Plant Village dataset, augmented to 12,624 images for proper training. The proposed apple leaf disease categorization system achieves an overall accuracy of 99.56 percent. For comparison of results, a different method, namely Binarized Statistical Image Features (BSIF), is also implemented. Furthermore, the results are juxtaposed against studies using similar state-of-the art approaches.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"2 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135237214","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Role of Phonological Errors in Evaluation Metrics","authors":"Ayşegül ÇAĞLI, Vakkas KARAKURT, Kürşat Edabalı YILDIRIM, Fatih SOYGAZİ, Yılmaz KILIÇASLAN","doi":"10.53070/bbd.1350547","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1350547","url":null,"abstract":"In recent years, Natural Language Processing (NLP) has seen a surge in research, particularly in the 
 areas of text summarization and machine translation. Evaluation metrics like ROUGE and BLEU have been 
 widely used to assess the quality of texts using N-gram based approaches. However, these metrics often struggle 
 when applied to data sourced from the internet, such as social media platforms, due to the prevalence of 
 phonological errors. This study focuses on identifying the sources and frequency of phonological errors while 
 addressing the question of whether they should be considered or not. Data from Twitter, a platform known for 
 phonological errors, was collected, and studied, along with existing literature on the subject. The article proposes 
 enhancing existing metrics by integrating edit distance algorithms like Levenshtein or Damerau-Levenshtein. By 
 considering phonological errors in evaluations, this approach aims to improve accuracy and reliability in the NLP 
 and machine translation domains. The ultimate goal of this study is to contribute to more sensitive and reliable 
 evaluation metrics in these fields.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"26 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135237215","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Madde Tanıma Sistemlerinde Makine Öğrenmesi Metotlarının Kullanımı","authors":"Ekrem Kürşad DAL, Recai KILIÇ","doi":"10.53070/bbd.1347436","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1347436","url":null,"abstract":"Maddelerin cinsinin tayin edilmesi, mevcut maddeye karışan kimyasalların ve partiküllerin tespiti insan sağlığı açısından önemlidir. Tespitler hastalanan insanların şikâyeti sonrasında ya da periyodik aralıklarla yapılan denetimler ile anlaşılabilmektedir. Bunun nedeni bu tür sistemlerin teknik kişilerce değerlendirilmesinin gerekmesinden ve günlük değerlendirilebilecek numunelerin kısıtlı sayıda olmasından kaynaklanmaktadır. Makine öğrenmesi ile eğitilmiş olan sistemler bu değerlendirmeleri gerçek zamanlı sistemlere yakın sürelerde, yüksek doğrulukla gerçekleştirebilmektedir. Makine öğrenmesi kullanan sistemlerde kabul edilebilir ve kabul edilemez olan numuneler ile ağ yapısı eğitilerek oluşabilecek numunedeki farklılıklar otonom olarak sınıflandırılarak değerlendirilebilmektedir. Böylece uzman kişilerin ufak değişimleri gözden kaçırma ihtimali azalırken, daha fazla sayıda numune değerlendirilebilmektedir. Optik sistemler ile yapılan tespitler hem partikül incelemesi açısından hem de çözünmüş madde açısından incelemeye olanak sağlamaktadır. Ayrıca tahribatsız inceleme yapısı ile şeffaf tüp, şeffaf boru, spektrofotometre küveti gibi alternatif ortamlarda ölçümler alınabilmekte, bu da esnek kullanım imkânı sunmaktadır. Yaptığımız çalışmalarda sütün kompleks yapısındaki farklılıklar ve su içerisindeki mikroplastiklerin optik sistemler kullanarak sınıflandırması yapılmıştır. Yapılan deneylerin sınıflandırılmasında yapay sinir ağlarından ve derin öğrenme algoritmalarından faydalanılmıştır. Bu algoritmaların madde tayini açısından yüksek doğruluk gösterdiği görülmüştür.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"25 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236997","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Türkçe Duygu Sınıflandırma İçin Transformers Tabanlı Mimarilerin Karşılaştırılmalı Analizi","authors":"Mehmet ARZU, Murat AYDOĞAN","doi":"10.53070/bbd.1350405","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1350405","url":null,"abstract":"Transformers tabanlı ile duygu sınıflandırma, son zamanlarda doğal dil işleme ve makine öğrenmesi alanında yaygın olarak çalışılan bir konudur. Metinler içerisinde karşılaşılan duygusal ifadelerin anlamlandırılması ve sınıflandırılması, sosyal medya analizi, piyasa araştırması, kullanıcı deneyimleri vb. gibi kullanılabileceği birçok alan mevcuttur. Bu sebeple, bu çalışmada Transformers tabanlı mimariler kullanılarak duygu sınıflandırmasının gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada, 150000 veriden oluşan TRSAv1 veriseti üzerinde, 8 farklı BERTurk ve 2 farklı ELECTRA varyasyonu üzerinde duygu sınıflandırma işlemi için kullanılmıştır. Bu modeller, Türkçe metinler üzerinde duygu sınıflandırılması çalışmalarında kullanılmak için önceden eğitilmiş modellerdir. Veri seti üzerinde 3 farklı metot kullanılarak modeller eğitilmiş ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Yapılan deneyler sonucunda, modellerin duygu sınıflandırma performansları doğruluk ve F1-skor metrikleri kullanılarak ölçülmüştür. Deney sonuçları, Transformers modellerinin duygu sınıflandırması konusundaki etkinliğini ve kullanılan modellerin performans değerlendirmelerini ortaya koymuştur.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"85 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236991","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Detection of Foreign Objects Around the Railway Line with YOLOv8","authors":"Mehmet SEVİ, İlhan AYDIN","doi":"10.53070/bbd.1346317","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1346317","url":null,"abstract":"This study proposes a deep learning-based method to detect foreign objects around the railway line. It is important to make this determination with high accuracy for rail transport safety, but traditional methods are disadvantageous in terms of time and cost. In the proposed method, the RailSem19 dataset was used, and a YOLOv8-based model was designed. YOLOv8 is a prominent algorithm in the literature with its fast and accurate object detection capability. In the study, the dataset was diversified using image enhancement techniques. The training, validation, and testing stages used manually labeled data for human and car classes. The training process was carried out through Google Colab and different YOLOv8 sub-architectures were evaluated. The results showed that the YOLOv8m sub-architecture had higher mAP50 values than the other sub-architectures and showed a successful performance in the validation phase. The YOLOv8m model was able to clearly distinguish people and cars around the railway line. The YOLOv8m sub-architecture achieved a mAP50 value of 88.8%. This study presents an automated and efficient method to improve rail transport safety. The high success of the YOLOv8-based model with the RailSem19 dataset can be considered an effective solution to detect potential risks around the railway line.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"7 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236993","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Image Caption Generation Supported Information and Recommender System for Tourists, Including Supplements for Individuals With Disabilities","authors":"Muhammed Salih TATAR, Rabia KÖK, Aybars UGUR","doi":"10.53070/bbd.1349149","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1349149","url":null,"abstract":"Turizm, bireylerin farklı kültürlerle etkileşimi için en önemli araçlardan biridir. Turizm sektörüne önemli bir teknolojik ve sosyal yenilik getirecek, turistler için engelli bireylere yönelik ekler de içeren görüntü altyazılama destekli bilgilendirme ve öneri sistemi işlevlerinden oluşan bir web uygulaması geliştirilmiştir. Bu uygulamada, GPS sistemiyle elde edilen konum bilgisi kullanılarak yakın çevredeki gözde mekanların, tarihi ve turistik bölgelerin turistlere daha efektif bir şekilde ulaştırılması amacıyla İzmir’deki gözde mekanları kapsayan bir veri seti oluşturulmuş ve istatistiksel bir yöntem olan Apriori Algoritması kullanılmıştır. Görme engelli bireylerin şehri keşfetmelerine yardımcı olmak amacıyla kullanıcıdan alınan girdi görüntüsü için transfer öğrenme modellerinden olan VGG16 ve LSTM modelleri ile görüntü altyazısı üretme ve nesne tanıma işlevlerini gerçekleştiren bir Kolaylaştırıcı Modül tasarlanmıştır. Bu modül sayesinde görme engelli bireylerin, şehirdeki sokakların ve nesnelerin anlık görüntülerini metinsel ve işitsel olarak tasvir etmeleri ayrıca daha önceden sisteme girdikleri anahtar kelimelerin (yangın, metro, heykel vs.) görüntüde olma durumunu belirleyebilmeleri sağlanmıştır. MS-COCO, Flicker8k, Flicker30k ve Tourism48 veri setlerindeki görüntülerden oluşturulan veri seti; %80 eğitim, %20 test verisi olarak ayrılmıştır. Yapılan testlerde başarı değerleri, BLEU-1 için %55,41 ve BLEU-2 için ise %30,15 olarak elde edilmiştir.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"24 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236994","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Convergence Analysis of Bi-Attempted Based Optimization Algorithm for Numerical Global Optimum","authors":"İrfan SARIYILDIZ, Mehtap KÖSE ULUKÖK","doi":"10.53070/bbd.1346673","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1346673","url":null,"abstract":"In this study, the search convergence properties of a recently developed Bi-Attempted Based Optimization Algorithm (ABaOA) on a six-hump camel function are demonstrated. The six-hump camel function, with its six local minima and two global minima, is one of the well-known fixed-dimension multimodal benchmark functions used to assess the effectiveness of optimization techniques. The ABaOA is intended to be tested on this benchmark function because real-world numerical optimization problems necessitate quick processing times. Results that are obtained from experiments are promising in terms of speed and viability. The highly effective search algorithm ABaOA ensures a workable solution while also quickly arriving at the global optimal solution.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"65 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236992","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Optimal PID Controller Design for Liquid Level Tank via Modified Artificial Hummingbird Algorithm","authors":"Erdal EKER, Serdar EKİNCİ, Davut İZCİ","doi":"10.53070/bbd.1346269","DOIUrl":"https://doi.org/10.53070/bbd.1346269","url":null,"abstract":"To enhance controller performance, the optimization of control parameters has emerged as a critical research area. Among the array of optimization algorithms, the modified elite opposition-based artificial hummingbird algorithm (m-AHA) stands out for its ability to emulate behavioral strategies of hummingbirds and elite opposition-based technique. This paper, therefore, proposes m-AHA optimizer as a novel approach to optimize control parameters in a three-tanks liquid level system. By fine-tuning the parameters of proportional-integral-derivative (PID) controller, superior performance is achieved. Comparative evaluations with competitive algorithms, including the arithmetic optimization algorithm with Harris hawks optimization and covariance matrix adaptation evolution strategy, assess the m-AHA optimizer-based approach for three-tank liquid level system control. The ITAE (integral of time multiplied absolute error) performance index analyzes time domain and frequency metrics, revealing the outstanding performance of the m-AHA optimizer-based approach.","PeriodicalId":488052,"journal":{"name":"Bilgisayar bilimleri","volume":"175 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135236990","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}