Tarih araştırmaları dergisi最新文献

{"title":"Atatürk ve Deprem","authors":"Mithat ATABAY","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1343496","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1343496","url":null,"abstract":"Tarih bilimi, toplumları etkileyen eylemlerden doğan olayları zaman ve yer göstererek anlatan, bu olaylar arasındaki nedensel bağları, bunların daha önceki ve sonraki olaylarla ilişkilerini, karşılıklı etkileşimlerini ele alan ve gelecekte benzer olaylar karşısında nasıl davranılması gerektiği konusunda öngörülerde bulunan bir bilim dalıdır. Türkiye’de görülen depremler, tarih biliminin tanımına uygun olmasına karşın, depremler konusundaki tarihsel araştırmalar pek fazla yapılmamıştır. Ancak son yıllara depremler tarih bilimin araştırma yapılan konular arasında hızla yerini almış bulunmaktadır. Bu bağlamda Cumhuriyetimizin 100.yılı dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün depremler konusundaki düşünce ve yaklaşımları ele alınmıştır. Atatürk bir taraftan depremlerin yaptığı hasar ve yıkımların ortadan kaldırılmasına önem verirken, diğer taraftan da depremlerin bilimsel yollarla tespit ve araştırılmasına da önem vermiştir. Atatürk sağlığında meydana gelen depremler sonrasında halkın birbiriyle dayanışması ve millet olma bilincinin somut göstergesi olan yardımlaşmaya verdiği önemi de görmüştür. Türk milletinin sevinçte, kederde ve tasarda bir olmasının somut göstergelerinden biri olan depremlerde yardımlaşmaya bizzat kendisi katkı vererek örnek olmuştur.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"11 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-10-27","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136263495","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Post-Kemalist Bir Tezin Kritiği: Korporatizm-Kemalizm Tartışması","authors":"Lemi ATALAY","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1360293","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1360293","url":null,"abstract":"Kemalizm, ortaya çıktığı 1930’lardan bu yana sıklıkla farklı ideolojilerle karşılaştırılmış ve bazılarıyla da özdeşleştirilmiştir. Bu özdeşleştirme girişimlerden biri de korporatizme yönelik olmuş ve Kemalizm’in sınıfsız bir toplum kurma hayali, sınıf yerine mesleklere önem vermesi, dayanışmacılığı ön plana çıkarması, devletçi otoriter politikalar gütmesi gibi özellikleri doğrultusunda korporatizme benzeştiği ileri sürülmüştür. Bu çalışmada bu savların ne ölçüde geçerli olduğu sorusundan hareket edilerek, Kemalizm’in korporatizme hangi yönlerden benzediği, hangi yönlerden ayrıldığı gibi hususlar açıklanmış ve Kemalizm’in siyasal ideolojiler içerisindeki konumlandırılması yapılmaya çalışılmıştır. Karşılaştırmalı bir yöntemi benimseyen bu çalışmanın korporatizm kısımlarında, kaynak olarak daha çok konu üzerine yapılan araştırma eserlerinden yararlanılırken, Kemalizm kısımlarında ise parti programları ve Atatürk’ün Medeni Bilgiler kitabı gibi birincil kaynaklardan faydalanılmıştır. Bu bağlamda yapılan incelemeler sonucu, Kemalizm ile korporatizm arasında bir özdeşleştirme kurulmasının yerinde olmadığı ve Kemalizm’in özgün bir ideoloji olduğu tespitinde bulunulmuştur. Ayrıca Kemalizm ile bir benzerlik kurulacaksa bunun solidarizm ya da cumhuriyetçilik düşünceleri ile kurulmasının daha yerinde olacağı savunulmuştur.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"47 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-10-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135666374","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"CUMHURİYET’İN ON BEŞİNCİ YILINDA KIRŞEHİR","authors":"Güneş ŞAHİN","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1370188","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1370188","url":null,"abstract":"Cumhuriyet’in ilanı topyekûn bir mücadelenin sonucudur. 1923-1938 yılları arası Türkiye Cumhuriyeti, artık kurumsal olarak kendini hem ulusal hem de uluslararası mecrada ifade etme çabası içindedir. Cumhuriyet’in ilk on beş yılı yurt genelinde mutlak bir özenle tertip edilen anma törenleri ve diğer etkinliklerle kutlanmıştır. Çalışma, Orta Anadolu’da küçük bir kasaba görünümünde olan Kırşehir’in ilk on beş yıllık serüvenine odaklanmaktadır. Metinde, Cumhuriyet’in on beş yılında Kırşehir’de sosyo-kültürel ve ekonomik hayatta ne gibi değişimlerin tecrübe edildiğini ve yöre insanın gündelik hayatında meydana gelen değişimleri analiz etmek temel hedeftir. Cumhuriyet’in on beşinci yılına şiddeti yüksek bir depremle giren Kırşehir’de yaşanan rejimin on beşinci yıl deneyimlerini de diğer kentlerden farklı kılmaktadır. Dolayısıyla Cumhuriyet ideolojisinin idealize ettiği ve uygulamada var gücüyle çabaladığı modernleşme hamleleri, fiziki zorluklarla beraber şekillenmiştir. Kırşehir gibi küçük bir kent örneği üzerinden kurgulanan çalışma, aynı zamanda bir yerel tarih çalışması olarak nitelendirilebilir. Cumhuriyet Hükümeti’nin kazanımlarının neler olduğunu görmemiz açısından mikro seviyede edineceğimiz bilgiler büyük resmi görmemiz açısından yol gösterici olabilir. Çalışma esnasında Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Cumhurbaşkanlığı Arşivi, resmi yayınlar, süreli yayınlar ve telif eserlerden istifade edilmiştir.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"86 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-10-10","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136360166","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"ÇAKALTEPE BATTERY İN THE ÇANAKKALE BATTLES","authors":"Murat KARATAŞ, Buğra TERZİ","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1330388","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1330388","url":null,"abstract":"Birinci Dünya Savaşı’nın önemli cephelerinden birisi olan Çanakkale’de, boğazın korunması amacıyla kıyılara yerleştirilen sahil bataryaları, 18 Mart 1915 tarihinde Osmanlı Devleti’nin kazandığı zaferin en önemli etkenlerden biri olmuştur. 18 Mart 1915 tarihinden sonra da boğaza yeni bataryalar eklenmiştir. Bu eklenen bataryalar, olası yeni bir donanma taarruzuna karşı hem boğaz geçişini engellemek hem de Çanakkale Boğazı’nın Avrupa yakasında devam etmekte olan kara muharebesine destek olmak amacıyla oluşturulmuştur.
 Çakaltepe Bataryası, Çanakkale Boğazı’nın Anadolu yakasında konumlandırılarak 1915 yılının mayıs ayında oluşturulmaya başlanmış ve haziran ayında faaliyete geçmiştir. Kurulduğu anda faal bir çatışma alanı olmayan Anadolu Yakası’nda, Çanakkale Savaşları’nın sonuna kadar da faaliyette kalmıştır. Özelikle Seddülbahir bölgesinin doğusunda görev yapan Fransız birliklerini rahatsız etmiştir. Fransız birlikleri de Çakaltepe Bataryası’nın faaliyetlerini engellemek için topçu ve gemi atışları ile faaliyette bulunmuştur. 
 Bu makalede Birinci Dünya Savaşı’nda Çanakkale Cephesi’nde aktif rol almış; savaş devam ederken kurularak yedi aydan fazla görev yapmış Çakaltepe Bataryası’nın kurulması ve Seddülbahir bölgesindeki Fransız birliklerine karşı faaliyetleri konu edilmiştir.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"4 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-25","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135865238","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"XVIII. YÜZYIL OSMANLI TAŞRA BÜROKRASİSİNİN VERGİ TOPLAMA İŞLEMLERİNDE KOCABAŞILAR","authors":"Filiz YAŞAR KESKİN","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1321157","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1321157","url":null,"abstract":"Bu makalede, XVIII. yüzyılda Osmanlı taşra bürokrasisi içerisinde kocabaşıların vergi toplama görevleri incelenmiştir. Makalenin amacı, kocabaşılar örneğinde Osmanlı taşra bürokrasisindeki işleyişi analiz etmektir. Makalenin problematiği ve ana sorusu ise \"Osmanlı'da merkez ve taşra görevlilerinin işbirliği ile yürütülen vergi toplama sisteminde kocabaşıların katkısı neydi?\" şeklinde belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan veriler, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinin çeşitli tasniflerindeki belgelerden elde edilmiştir. Veriler, sebep sonuç ilişkisi dahilinde analitik bir sorgulamayla değerlendirilmiştir. 
 
 Kocabaşılar, vergi toplama görevini yürütmekle Osmanlı taşra yapısında devlet ile toplum arasındaki ilişkilerin merkezi noktasında yer almışlardı. Vergi toplama görevleri cizye, tekâlif, tütün ve alkollü içki vergilerini kapsamaktaydı. Kocabaşılar, vergileri toplama görevinin yanı sıra vergi miktarlarının tespitini de yapmaktaydı. Bu görevleri, devlet yetkilileri ile işbirliği içinde yerine getirmekteydiler. Kocabaşıların vergi toplama görevi, devlet otoritesini temsil ederken aynı zamanda yerel cemaatin taleplerini gözetmelerini gerektirmekteydi. Bu durum, Osmanlı taşra bürokrasisinde merkeziyetçi yapı ile adem-i merkeziyetçi yapı arasındaki dengeyi gösteren bir konumu ortaya koymaktadır.
 
 Sonuç olarak, kocabaşılar XVIII. yüzyıl taşra bürokrasisinde belirli vergileri toplama ve toplanmasına yardımcı olma görevini üstlenmişlerdir. Bu görevlerinde yerel bir otorite olmadıkları, fakat aynı zamanda mutlak merkezi otoritenin taşrada hala etkili olmakla birlikte sınırlarının esnetilmiş olduğu gözlemlenmektedir. Kocabaşıların vergi görevleri, tam bağımsız yerel bürokrasiye veya güçlenmiş bir yerel otoriteye işaret etmemektedir. Ancak incelemeler, XVIII. yüzyıl taşrasında gevşek bir merkezi bağın olduğunu ve tam bağımsız bir yerel bürokrasi olmadığını göstermektedir.
 Anahtar Kelimeler: Kocabaşı, Vergi, cizye, merkezi otorite, desantralizasyon","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"11 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-23","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136010878","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"ALMANYA’DAKİ TÜRK İŞÇİLERİN ANAVATANA BAĞIŞLARININ TÜRKİYE’NİN SOSYOEKONOMİK KALKINMASINDAKİ ROLÜ (1961-1980)","authors":"Duygu YILMAZ","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1295088","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1295088","url":null,"abstract":"Göç, insanların yaşadığı coğrafyadan ayrılarak barış, güvenlik, çalışma gibi imkanlara kavuşacağı coğrafyaya taşındığı bir nüfus hareketliliğidir. II. Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’da oluşan işgücü açığı 1960’lı yılların başına kadar giderek artmış, bu gelişme Türkiye’yi yakından ilgilendirmiştir. Türkiye, Batı Avrupa ülkeleri başta olmak üzere yurtdışına işçi göndermiştir. Ekonomik kalkınma sürecini düşük ücretle çalışacak işçi göçüyle hızlandırmak isteyen Almanya’nın Türkiye’yle bağlantısı, 1961’de kurulmuştur. Karşılıklı beklentilerle şekillenen bu hareketlilikte Türkiye, işsizlik sorununa çare arayışı içerisindedir. Türk vatandaşların daha iyi yaşam koşulları için Almanya’ya göç etmesi, Türkiye ekonomisi için yeni bir kaynak yaratmıştır: Bağışlar. Almanya’da yaşayan Türk işçiler, Türkiye’nin çeşitli bölgelerine gönderdikleri bağışlarla yerelde sosyal ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlamışlardır. Bu bağış, ya ücra bir köyde okul açılmasına hizmet etmiş ya bir sağlık merkezinin ihtiyacını gidermiş veyahut yoksullara yardım amacıyla kurulan derneklere kaynak olmuştur. Bunlarla birlikte Almanya’daki Türk işçilerin gönderdikleri bağışlarla bir köy camisinin ihtiyaçları karşılanmıştır. Bu etkileşim, göçmen işçinin anayurduyla bağını korumuştur. Bu çalışmada; 1961’de Almanya ile Türkiye arasında imzalanan işgücü antlaşması ile başlayan Almanya’ya işçi göçünün sosyoekonomik anlamda Türkiye üzerindeki etkileri konu edilmiştir.
 Almanya’daki işçilerin bağışlar yoluyla Türkiye’nin kalkınmasında oynadığı rolün değerlendirildiği çalışmada, tarihsel yöntem kullanılmıştır. Tarihsel yöntem çerçevesinde veriler, doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Araştırma verilerinin toplanması ve analizi olarak tanımlanan doküman incelemesinde, 1961’den 1980’lere uzanan süreçte, Almanya’daki Türk işçilerin Türkiye’ye gönderdiği bağışlar, örnekler dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın içeriği, Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nden elde edilen belgeler ve konu hakkında yazılmış birinci el kaynaklarla desteklenerek oluşturulmuştur. Ayrıca gazeteler de kaynak açısından çalışmayı desteklemiştir.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"77 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136239420","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"PRINCIPATUS DEVRİ ANADOLU’SUNDA DÜZENLENEN ÖZEL ŞAHIS İSİMLİ AGON’LAR","authors":"Recep ALTIN","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1318210","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1318210","url":null,"abstract":"Roma İmparatorluk Dönemi’nde Anadolu’da düzenlenen agon’lar (atletik, müzikal ve atlı yarışmalar) üzerine gerek belirli bir kent gerekse de belli bir bölge özelinde oldukça mühim araştırmalar yapılmış olmasına rağmen, hususi olarak şahıs isimli agon’ları konu alan bir araştırma daha önce yapılmamıştır. Klasik ve özellikle Helenistik Dönem’de tanrılara denk onurların (ἰσόθεοι τιμαί) ayrılmaz bir parçası olarak kültün yanında ihdas edilen bu tür organizasyonlar, İmparatorluk Çağı’na gelindiğinde -bilhassa MS 2. asır itibariyle- önemli oranda dinsel vasfını kaybederek siyasi ve ekonomik güce sahip olan kent eşrafının kişisel arzularına hizmet eden kullanışlı ve popüler bir enstrüman haline gelmiştir. Ana kaynağını epigrafik belgelerin oluşturduğu bu makaleyle ilk olarak şahıs isimli agon’ların ortaya çıkışının tarihsel arka planı ortaya konulup tartışılacaktır. Ardından bu tür organizasyonların kuruluş biçimleri ve kutlanma süreleri, kurucuları ve katılımcıları, festival görevlileri ve finans şekilleri, müsabaka türleri ve yaş klasmanları, statü ve çeşitli özellikleri gibi farklı bağlamları ele alınıp değerlendirilecektir. Mevcut kaynaklar ışığında Principatus Devri Küçük Asya’sında özel şahıs ismiyle anılan yaklaşık 100 farklı festival belgelenmektedir. Bu festivaller kronolojik olarak MS 1. yüzyılın sonunda Artemidoreia ile başlayıp MS 3. yüzyılın sonuna uzanan geniş bir zaman aralığı boyunca organize edilip düzenlenmiştir. Anadolu’nun bütün bölge ve kentlerinde şahıs isimli agon belgelenememiş; sadece 10 bölgede (Mysia, Troas, Ionia, Lydia, Karia, Phrygia, Lykia, Pamphylia, Pisidia ve Kilikia) bu türden organizasyonların varlığı kanıtlanmıştır. Farklı özellikleriyle tüm paydaşları (imparatorluk otoriteleri, kentler, kurucular ve katılımcılar) tatmin eden bu festivallerin tamamı MS 3. asrın ortalarından sonra cereyan eden sosyal, ekonomik ve siyasal gelişmeler neticesinde tarih sahnesinden bir anda yok olmuştur.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"115 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135109244","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"1912’DE YAŞANAN DEPREM SONRASINDA ŞARKÖY VE MÜREFTE’DEKİ KAMU ÇALIŞMALARI VE YABANCI YARDIMLAR","authors":"Tansu Hilmi HANÇER","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1308184","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1308184","url":null,"abstract":"Bu çalışmada 1912 yılında Edirne vilayetine bağı olan Şarköy ve Mürefte kazalarında yaşanan deprem felaketine dair Osmanlı bürokrasisinin durumu yönetme süreci incelenmiştir. Felaket karşısında başkent ile yerel görevlilerin arasındaki bağlantı ve duruma hâkim olma süreci belgelere yansımıştır. Merkezden gönderilen ve yerel görevliler çoğunlukla kamuya ait yapılarla alakalı çalışmışlar, denetimi Emlak-ı Emiriye Müdüriyeti yapmıştır. Büyük felaket Osmanlı Devleti’nin yıkılma aşamasında yaşanmıştır. Bu durum depremde yapılmak istenen yardım ve müdahalelere de yansımıştır. Mali durum sebebiyle harcamalar için hazinenin kullanılmasından kaçınılmıştır. Nakit ödeme müracaatlarına olumsuz cevaplar verilmiş, farklı kurumların ve nezaretlerin imkânlarına başvurulmuştur. Harbiye Nezaretinden yedek askeri birlikleri kullandırması, Hilal-i Ahmer’den yardım personeli göndermesi istenmiştir. Felaket ve hasarlara rağmen bölgede dikkat çekici bir emniyet sorunu yaşanmamış, asayiş sağlanmıştır. Kurumlar arası işbirliği ve yönlendirmeyle beraber sürece yabancı yardım teşebbüsleri de dâhil olmuştur. Yurtdışındaki önemli bir yardım noktası haline gelen Londra Sefaretinin Hariciye Nezaretiyle ve İngiltere’deki taraflarla kurduğu bağlantı zaman içerisinde gelişmiştir. İngiliz kamu kurumları, özel girişimciler ve dini kurumların katıldığı bir yardım kampanyası gerçekleştirilmiştir. Yerel görevliler deprem bölgesindeki ihtiyaçlar, mağdur depremzedeler ve hasarlı yapılar hakkında bilgileri isteyenlere ulaştırmıştır. Londra Sefaretinin bu konudaki çabalarının sonuçları görülemeden depremin ertesinde bölgeyi mağdur eden savaş ve işgal felaketleri takip etmiştir. Her iki ilçenin nüfus yapısı değişmeye başlamış ancak yatırımlar ve ekonomisinin gelişmesi için uzun zaman geçmesi gerekmiştir.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"3 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-14","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"134972801","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"TÜRKİYE MODERNLEŞMESİNİ TANZİMAT ELEŞTİRİLERİ BAĞLAMINDA DÜŞÜNMEK: TAKLİT VE GÜNAH KEÇİSİ KAVRAMLARI","authors":"Şenol GÜNDOĞDU","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1300034","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1300034","url":null,"abstract":"1839 yılında ilan edilen ve devamında bir döneme adını verecek olan Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin de modernleşen dünyaya hukuki, siyasal, idari, toplumsal ve ekonomik olarak entegre olacağının merkezi olarak ilk ilanıdır. Her ne kadar Osmanlı modernleşmesi Tanzimat ile başlamamış olsa da tarihyazımında, bu tarihyazımından beslenen akademik ve popüler çalışmalarda Tanzimat’ın, modernitenin kurucusu ve/veya başlangıcı olduğu varsayımı baskındır. Bu varsayım Osmanlı Devleti ve Türkiye’deki siyasi düşünceyi etkileyen bir ikiliğin ortaya çıkmasına sebep olur. Batı’ya benzeme anlamıyla modernleşme bir yönüyle geliştiren ve ilerleten bir etki yaratırken diğer yönüyle ülkenin özgünlüğünün aşınma olasılığına neden olur. Bu olasılık moderniteyi ve kendiliği aynı anda sorgulatan bir varoluş krizini de beraberinde getirir. Krizi aşmanın yolu moderniteyi kısmen kabul ederek yeni bir kendilik/benlik anlatısını bir öz varsayımı dolayımıyla oluşturmaktır. Hızla değişen ve karmaşıklaşan dünya, üretim/tüketim ilişkileri ve toplumsal ilişkiler neticesinde sonradan modernleşen toplumlarda/ülkelerde bir öteki olarak Batı’ya karşı kendilik refleksleri ve savunuları ortaya çıkar. Bu kendilik refleksleri ve savunular, idealize edilen geçmişin ve toplumun özünün unutulmaması adına ötekinin taklit edilmemesi söylemi üzerinden yeni bir ahlak ve toplumsallığı inşa ederken toplumsal bir aradalığa modern yeni anlamlar yükler. Bu inşa neticesinde taklit eylemini gerçekleştiren kişiler ve eylemler günah keçisine dönüşür, çünkü toplumu ve toplumsal birliği tehdit etmektedirler. Bu çalışma Türkiye’de modernliğin kurucusu olarak tasavvur edilen Tanzimat’ın, günah keçisi kavramı kapsamında ele alınması gerektiğini tartışacaktır. Bu nedenle farklı dönemlerde Tanzimat’ı taklitçi olarak betimleyen eleştirileri günah keçisi kavramı bağlamında değerlendirirken, eleştirilerin benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koyacaktır.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"19 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-11","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136026902","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"ḫaššumaš BAYRAMI VE İKRAMLAR","authors":"Nazan BAŞ","doi":"10.35239/tariharastirmalari.1336294","DOIUrl":"https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1336294","url":null,"abstract":"CTH 633 katalog numaralı ḫaššumaš bayram metni A. IBoT 1.29, B. KBo 45.52(+)KUB 51.57, C. KBo 51.135, D. KBo 45.51 ve E. CHDS 5.2 nüshalarından oluşur. ḫaššumaš bayramı bazı özellikleri ile diğer Hitit bayram törenlerinden ayrılmaktadır. Dört gün süren bu bayramda, prens ve ona eşlik eden çeşitli görevlilerin katıldığı ziyafet sahneleri betimlenmektedir. Hitit bayram törenlerine kraliyet ailesinden katılanlar genellikle kral ve kraliçeler olmuştur. Prensler ise bayramlarda kral ve kraliçeye eşlik etmişler veya nadiren tek başlarına bayramları icra etmişlerdir. Ancak ḫaššumaš bayramında kraliçe adına hiç rastlamamakla beraber kral sözcüğü bir defa geçmektedir. Prensin bu bayramda baş karakter olduğu açıktır. Diğer taraftan birçok tanrıya kurbanların sunulması ve burada tüketilen yiyecek çeşitliliği ḫaššumaš bayramının dikkat çekici özelliklerindendir. Yine prensin farklı mekanlara gidip mutfaktan yemek istemesi sonrasında sürekli hazırlanan sofralar bir çeşit ziyafet yapıldığının göstergesidir. ḫaššumaš bayramına ait metnin elimizde olan nüshalarından bayramın hangi amaçla yapıldığını tam olarak bilmiyor olsak da yorumlamalara burada yer verilecektir. Çalışmamızın amacı ḫaššumaš bayram metninin transliterasyon ve Türkçe çevirisini yapıp metinde adı geçen sunuları filolojik yönden değerlendirmektir.","PeriodicalId":478151,"journal":{"name":"Tarih araştırmaları dergisi","volume":"324 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-08","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136363574","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}