{"title":"Principes voor een duurzame politiek","authors":"R. V. D. Veen","doi":"10.1347/WPER.49.1.22","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.49.1.22","url":null,"abstract":"Politiek gaat over het verenigen van gemeenschappelijke en conflicterende belangen in bindende collectieve besluitvorming op een wijze die door winnaars en verliezers kan worden aanvaard. In dit artikel baseer ik mij op het politiek gezaghebbende duurzaamheidsconcept van de Brundtlandcommissie in Our Common Future: ‘Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die tegemoetkomt aan de behoeften in het heden zonder de mogelijkheid van toekomstige generaties om te voorzien in hun eigen behoeften in de weg te staan’ (WCED, 1987, Ch. 2, sec. 1). Dan blijkt direct dat het vinden van principes voor een duurzame politiek lastig is, want het gaat hier om een morele eis rekening te houden met de belangen van mensen in komende generaties die nu nog geen deel uitmaken van een politieke gemeenschap.","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"49 1","pages":"22-29"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2009-03-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677269","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Filosofie met het eigen bestaan als inzet: Inhoud en actualiteit van Foucaults late werk","authors":"Steven Dorrestijn","doi":"10.1347/WPER.49.2.30","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.49.2.30","url":null,"abstract":"In zijn werk uit de jaren voor zijn dood in 1984 verruilt Foucault de nadruk op de ‘macht’ voor een onderzoek naar de ‘zorg voor zichzelf’. Dit artikel geeft een overzicht en interpretatie van dit late werk van Foucault. Bovendien wordt de actuele betekenis ervan geillustreerd door het in te zetten voor een analyse van maatschappelijke problemen rond nieuwe technologieen. Juist de wending in Foucaults late werk maakt dat zijn benadering blijvende waarde krijgt voor de analyse van actuele problemen, omdat hij meer dan ooit tevoren op positieve wijze zijn eigen gedachten uitwerkt. De ontmanteling van ‘het subject’ uit zijn eerdere werk wordt nu aangevuld met aanknopingspunten om te onderzoeken hoe in onze eigen tijd nieuwe vormen van subjectiviteit worden voortgebracht.","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"43 1","pages":"30-37"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2009-02-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677307","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Michel Foucault als psycholoog;Verdringing en terugkeer van de dimensie van het Zelf","authors":"H. Zwart","doi":"10.1347/WPER.49.2.8","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.49.2.8","url":null,"abstract":"In de jaren vijftig raakte Michel Foucault door de fenomenologische psychologie gefascineerd. Vanaf de jaren zestig echter presenteert hij zichzelf als een “structuralist” die slechts anonieme talige en architectonische structuren wil analyseren en die met nadruk wil afzien van elke interesse in de mens als individu of als subject. De psycholoog in hemzelf wordt als het ware hartstochtelijk verdrongen. Toch is er ook in het geval van Foucault sprake van een onvermijdelijke terugkeer van het verdrongene. Een belangrijk symptoom hiervan vormt zijn opvallend ambivalente houding jegens de psychoanalyse. In zijn werk tekent zich een levenslange polemiek af met Freud, soms expliciet, doorgaans impliciet. Ondanks onmiskenbare sporen van latente bewondering en fascinatie, blijft wantrouwen domineren. Steen des aanstoots vormen Freuds Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie uit 1905. Volgens Foucault spreekt hieruit een medicalisering van de seksualiteit, die zich uit in medicaliserende technieken zoals het oprakelen en uitspreken van verlangens en de classificatie van “normale” en “perverse” vormen van seksualiteit. Oogmerk van dit artikel is, de “verdrongen” psychologische dimensie in Foucaults werk naar voren te halen. Dat gebeurt in drie stappen. Om te beginnen schets ik de rol die de psychologie speelde in Foucaults biografie. Vervolgens laat ik zien hoe Foucault een methodologie ontwikkelde die als rigoureus anti-psychologisch kan worden bestempeld en die zo volledig mogelijk wil afzien van elke belangstelling in de mens als individu of als biografisch subject. Uiteindelijk zal ik echter benadrukken dat Foucault dit methodologisch ideaal niet heeft kunnen volhouden, een “mislukking” zie resulteert in de opvallende “terugkeer” van het subject, van het Zelf als centrale categorie in Foucaults publicaties in de jaren tachtig. Deze beschouwing bouwt overigens voort op en vormt een verdere uitwerking van eerdere publicaties die ik aan Foucault wijdde (1995, 2002, 2008).","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"49 1","pages":"8-15"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2009-02-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677320","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Het publieke karakter van de universiteit. Het plaats-vinden en vorm-geven van het publiek(e)","authors":"Jan Masschelein, M. Simons","doi":"10.1347/WPER.49.4.8","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.49.4.8","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"49 1","pages":"8-15"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2009-01-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677890","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Over het verschil tussen archeologie en genealogie","authors":"Rudi Visker","doi":"10.1347/WPER.49.2.16","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.49.2.16","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"49 1","pages":"16-23"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2009-01-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677297","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wetenschap na Babel. Thomas Kuhn over verandering van taal en taxonomie","authors":"Hein van Dongen","doi":"10.1347/WPER.48.3.31","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.48.3.31","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"48 1","pages":"31-39"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2008-09-04","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677465","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Conquest of abundance. Het bevechten van een eenvoudige wereld op de overvloed aan verschijnselen","authors":"G. Terpstra","doi":"10.1347/WPER.48.3.7","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.48.3.7","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"48 1","pages":"7-17"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2008-09-04","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677185","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Pluralisme in de natuurwetenschap","authors":"D.G.B.J. Dieks","doi":"10.1347/wper.48.3.40","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/wper.48.3.40","url":null,"abstract":"Het zal in de jaren tachtig zijn geweest dat me werd gevraagd een cursus algemene wetenschapsfilosofie voor natuurkundestudenten te organiseren. Na een studie theoretische fysica was ik via enige omzwervingen terechtgekomen bij de vakgroep Grondslagen der Natuurkunde aan de Universiteit Utrecht, waar de studenten colleges volgden in de grondslagen van de kwantummechanica, kans, ruimte en tijd. Er bestond echter behoefte om dit soort nogal technische zaken in een groter perspectief te plaatsen en om over de grenzen van het eigen vakgebied heen te kijken. Zo gebeurde het dat ik mij ging verdiepen in de reeks wetenschapstheorieboeken van Stegmuller, in de historische ontwikkeling van het logisch-positivisme en, natuurlijk, in Popper, Kuhn, Feyerabend en Lakatos; om korte tijd later als autoriteit met betrekking tot deze auteurs op te treden in de bij de nieuwe cursus behorende leesgroep. We lazen en bespraken oorspronkelijke teksten, wat natuurlijk eenvoudiger was dan het opzetten van een nieuw hoorcollege.","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"48 1","pages":"40-50"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2008-09-04","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66677517","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"De onsterfelijke Mill. Paul Feyerabend over pragmatisme, pluralisme en het naturalisme","authors":"R. Gerritsen","doi":"10.1347/WPER.48.3.18","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.48.3.18","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"48 1","pages":"18-30"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2008-09-04","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66676967","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Ritueel gedrag is symboliseren - een uitdaging voor de moderniteit","authors":"J. Visscher","doi":"10.1347/WPER.48.2.27","DOIUrl":"https://doi.org/10.1347/WPER.48.2.27","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":83515,"journal":{"name":"Wijsgerig perspectief op maatschappij en wetenschap","volume":"48 1","pages":"27-38"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2008-04-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"66676775","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}