{"title":"Rola i znaczenie ks. Romana Darowskiego SJ (1935–2017) w badaniach dziejów filozofii polskiej","authors":"Tomasz Pawlikowski","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.11","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.11","url":null,"abstract":"Celem podjętych rozważań jest ustalenie cech charakterystycznych badań filozofii polskiej prowadzonych przez o. Romana Darowskiego SJ (1935– 2017). Głównym materiałem źródłowym są jego publikacje oraz ich recenzje. Literatura przedmiotowa jest nieliczna. Przy powyższym zadaniu naturalnym sposobem postępowania (metodą) wydaje się prześledzenie informacji biograficznych i publikacji autora, by na podstawie uzyskanego zarysu twórczości ustalić właściwe jej cechy oraz sformułować narzucające się uwagi. Artykuł zawiera przegląd najważniejszych prac Romana Darowskiego dotyczących filozofii polskiej. Zachowuje układ chronologiczny, z niewielkimi odstępstwami. Informacje biograficzne wskazywały czas i okoliczności powstania niektórych omawianych tekstów. Poczynione ustalenia potwierdzają tezę o wybitnych osiągnięciach Romana Darowskiego w badaniu historii filozofii polskich jezuitów od XVI do XX stulecia. Dowodzą też, że wskazał i udokumentował on w licznych publikacjach najważniejsze dokonania jezuitów pracujących na ziemiach leżących w granicach dawnej Rzeczypospolitej. Ponadto przez lata aktywności zawodowej wypracował i zastosował z powodzeniem oryginalne metody i program badawczy, a także nakreślił kierunki działań na przyszłość.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"34 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297580","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Sztuka jako język ubogacający homo oecumenicus w budowaniu jedności w wielości","authors":"Adam Palion","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.5","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.5","url":null,"abstract":"Rozumienie sztuki w chrześcijaństwie nie jest jednolite. Kościoły różnie podchodzą do tej kwestii, tłumacząc się przestrzeganiem II przykazania dekalogu (Wj 20, 3–4). Ważne tu jest jednak podejście do danego dzieła sztuki: czy patrzymy na nie jako na obraz Boży, czy raczej jako na okno do transcendencji. Spotkanie ze sztuką opiera się na trzech płaszczyznach: na intencji autora, intencji dzieła i intencji odbiorcy. W bogactwie różnorodności ekumenicznej sztuka jest jak symbol, który stał się narzędziem umożliwiającym dostęp do Boga i całej rzeczywistości niedającej się w pełni poznać przez współczesny język werbalny i rozum ludzki. Jej głównym zadaniem jest doprowadzenie aktu myślenia człowieka poprzez podobieństwa do zrozumienia jakiejś rzeczy lepiej i pełniej niż przez rozpoznanie zmysłami.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"68 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297574","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Piękno w strukturze na podstawie wyników prac wykopaliskowych przy wrocławskim bastionie Kleszczowym (poł. XVI w.)","authors":"Piotr Kmiecik","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.3","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.3","url":null,"abstract":"Artykuł ma na celu przeanalizowanie zmian zachodzących w percepcji obiektów militarnych wraz z ich rozwojem w ujęciu historycznym, a także poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o możliwości analizy takich obiektów w kontekście piękna architektury. Pretekstem do zadania takich pytań były przeprowadzone przez autora prace wykopaliskowe na terenie jednej z pierwszych w Europie fortyfikacji nowożytnych, czyli wrocławskiego bastionu Kleszczowego. Aby na nie odpowiedzieć, przeanalizowano – pod kątem piękna i symboliki – średniowieczne budowle obronne, uwzględniając zmianę ich roli w czasie. Następnie podobnej analizie poddano bastion Kleszczowy jako przykład fortyfikacji nowożytnej. Efektem tych działań było wykazanie, że rozpatrywanie nowożytnych obiektów militarnych w kontekście piękna architektury jest możliwe, jednak zdecydowanie trudniejsze i wymagające zastosowania innych koncepcji piękna.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"4 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297575","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wanderers – Pilgrims – Soldiers – Emigrants","authors":"Ewa Justyna Chłap-Nowakowa","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.10","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.10","url":null,"abstract":"The main purpose of the article is to review imageries and experiences of a specific group of poets organized within the frame of the Second Polish Corps during World War II, and to analyze its most characteristic motifs within a deeper historical context of Polish romanticism, as “replayed” in the paths and roles of the Corps poets-soldiers. The study is based on the extensive use of all available books of verses and other literary publications of the Corps, which were produced on the long way from the Soviet Union, where the bulk of Corps was formed in 1941–1942, through the Middle East, Italy, to the final exile station, London in most cases. This material is analyzed within the reference framework of the Polish poetry of World War II studies, as well as comparative studies on the Polish romantic literary tradition, especially that of the Great Emigration. This comparative point of view and method of analysis is used in all parts of the chronologically organized text. From a short presentation of the history of the Corps variegated cultural life which accompanied its development from 1941 to 1945, it proceeds to similarly succinct picture of the group of more than 80 active poets publishing in the Corps. The study centers its analysis on the main theme forming the time-perception of the world presented in soldier poetry: the motif of the road or path. It reveals a phenomenon of uniting very different poetic “schools” and styles (from extreme avant-gardist and futurist, through neoromanticism, to cabaret texts) under the pressure of the war and exile experiences, as well as the strength of the great romantic tradition of Polish poetry formed along a very similar path: from Russia, Siberia, through the Middle East, to Italy, where Polish soldiers had fought under Napoleon, to London and Paris, centers of the Great Emigration. Topoi of martyrdom, strengthened through Siberia and the Holy Land connections, homelessness, martial experiences in Italy, a “treason” of Western allies (Teheran and Yalta conferences) are effectively “refreshed” in this comparative approach.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"18 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135298967","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Stylistyka i symbolika współczesnych obiektów sakralnych archidiecezji częstochowskiej","authors":"Aleksandra Repelewicz","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.6","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.6","url":null,"abstract":"Kościoły katolickie wybudowane na terenie archidiecezji częstochowskiej od roku 1945 do współczesności cechuje duża różnorodność stylistyczna. Celem pracy jest przedstawienie rozwoju form i stylistyki obiektów sakralnych we wskazanym okresie. Praca powstała w wyniku badań własnych autorki przeprowadzonych na obszarze archidiecezji częstochowskiej. Obiekty sakralne powstające zaraz po II wojnie światowej realizowane były w dwóch różnych konwencjach estetycznych. Wznoszono kościoły o charakterze zachowawczym, nawiązujące do stylistyki poprzednich epok, budowane w stylu zwanym synkretyzmem, oraz budowle modernistyczne. W latach 60. i 70. ubiegłego stulecia dominującą w budownictwie sakralnym tendencją stylistyczną pozostał modernizm. Lata 80., to czas, gdy pojawiały się już projekty kościołów postmodernistycznych i modernizm zaczynał mieć charakter zachowawczy. Jednak na terenie archidiecezji częstochowskiej nadal powstawało w tym czasie wiele obiektów modernistycznych. Równocześnie, zaczynając od późnych lat 80. XX w., pojawiają się na terenie archidiecezji pierwsze kościoły postmodernistyczne. Budowle sakralne powstające po roku 1989, gdy budownictwo kościelne przeżywało okres wielkiego rozkwitu po latach licznych przeszkód i restrykcji charakterystycznych dla czasów PRL, cechuje największa różnorodność: od obiektów neohistorycznych po neomodernistyczne, a także kościoły wznoszone w stylu regionalnym. W pracy przedstawiono w sposób chronologiczny przykłady budynków kościołów powstających w poszczególnych dekadach od roku 1945 aż do czasów współczesnych, skupiając się na ich stylistyce, geometrii oraz symbolice.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"82 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135298968","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Plac miejski – ewolucja przestrzeni publicznych na przykładzie miasta Częstochowy","authors":"Nina Sołkiewicz-Kos","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.7","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.7","url":null,"abstract":"Częstochowa to miasto o bogatej historii i czytelnej strukturze przestrzennej. Istotne miejsce zajmują w nim tereny śródmiejskie. Stanowią przestrzeń o szczególnych walorach estetycznych i funkcjonalnych. Ich sposób zagospodarowania podkreśla znaczenie miasta i jest przykładem współczesnej kontynuacji miejskiej tradycji. Autorka prezentuje w artykule przestrzenie placów miejskich, które należą do obszarów śródmiejskich. Każdy z nich jest próbą odwołania się do przeszłości i nawiązania do teraźniejszości. Architektura tych miejsc i kontekst urbanistyczny o szczególnej wartości historycznej, kulturowej i społecznej zobowiązują do rzetelnej analizy działań projektowych, które mają być przykładem współczesnej kontynuacji miejskiej tradycji oraz mają kształtować wizję przyszłości tych miejsc. Twórcze poszukiwania najlepszych rozwiązań w ciągle zmieniającej się tkance miejskiej miasta są wynikiem spójnej polityki przestrzennej reprezentowanej przez władze miasta Częstochowy oraz środowisko architektów skupionych wokół stowarzyszenia architektów SARP (oddział w Częstochowie). Liczne konkursy architektoniczno-urbanistyczne organizowane przez SARP miały na celu zdefiniowanie obszarów problemowych i przedstawienie konkretnych rozwiązań koncepcyjnych, które stworzyłyby szansę na właściwe zagospodarowanie przestrzeni miasta. Opisane działania projektowe, w tym proces rewitalizacji przestrzeni miejskich, pokazują, jak skutecznie mogą być przekształcane obszary miejskie, w jaki sposób można tworzyć miejsca szczególne, istotne dla identyfikacji i tożsamości miasta. Poszanowanie kontekstu miejsca oraz jego twórcza kontynuacja wpisują się we współczesne tendencje dotyczące projektowania przestrzeni miejskich na terenach zurbanizowanych. Jest to szczególnie ważne dla podtrzymania dobrej tradycji planistycznej.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"49 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135298971","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Actuality of the Metaphor in Architectural Design","authors":"Marco Lucchini","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.8","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.8","url":null,"abstract":"The design process in architectural design studio’s first classes for students is often based on images that are erroneously used as references by copying some formal choices. In the most general sense, this issue is related to a gap between architectural culture and society, as architecture is considered a virtual and consumable object. Those problems could be faced with an old but still effective tool that is the metaphor. Architecture is mainly known by images, and each image has a visible and an invisible part; the latter concerns the culture that underlies it. The paper assumes the metaphor is a design tool that can be helpful in the initial stages of the design process as it allows anyone to quickly connect images, ideas, and experiences, getting deeper into the invisible part of images. Since the metaphor is mainly a linguistic agent, most of the studies concern the use of the metaphor in the field of theoretical criticism and for reviewing other projects. The paper proposes to integrate this approach by investigating the metaphor to support the transfer of shapes and figures between different architectures. Furthermore, the proposed process foresees a permanent part based on a dynamic and more mobile part where metaphorical thinking finds space. Therefore, two types of use of the metaphor are put forward: the first interprets existing buildings by recognising both linguistic metaphors used by the critics and those crystallized in the architectural form; the second instead stimulates students to use visual metaphors in determining the shape and volume of the project.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"23 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297573","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Tomistyczna filozofia człowieka o. prof. Romana Darowskiego SJ wobec wyzwań współczesnych nauk o człowieku","authors":"Piotr Duchliński","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.12","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.12","url":null,"abstract":"Celem artykułu jest rekonstrukcja i krytyczna ocena modelu tomistycznej filozofii człowieka, który został opracowany przez o. Romana Darowskiego. Analizy mają charakter metateoretyczny. Ich przedmiotem są teksty napisane przez o. Darowskiego w różnych okresach jego twórczości filozoficznej. W sposób szczególny uwzględniona została jego praca Filozofia człowieka, która miała kilka wydań. Zastosowana metoda badawcza polegała na treściowej i logicznej rekonstrukcji modelu filozofii człowieka przedstawionego w pracy Filozofia człowieka. Model ten został poddany krytyce metodologicznej, która pokazała, że w obecnej sytuacji kulturowej ma on już tylko wartość historyczną. Może jednak stanowić dobry punkt wyjścia do dyskusji nad kierunkami rozwoju współczesnej antropologii tomistycznej. Rozwój ten powinien dokonywać się w krytycznym dialogu z naukowym obrazem świata.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"46 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297576","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Green Color of the Facades of Orthodox Churches of the Podlaskie Voivodeship in the Context of Sacred Architecture and Theology","authors":"Katarzyna Woszczenko","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.9","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.9","url":null,"abstract":"The purpose of this article is to present interdisciplinarily the connection between architecture and theology. The research was conducted using manuscript sources (inventory cards of architectural and construction monuments from the collections of the Provincial Monument Protection Office in Białystok), printed materials, as well as subject literature and internet sources. Photographic inventories of the sacred objects were carried out, as well as conversations with clergymen. The aim of the research was to verify the hypothesis that theology has a significant impact on shaping the architecture of Orthodox churches. Symbolism in the architecture of churches encompasses many aspects, including the color scheme of the facades. The Podlaskie Voivodeship has the largest number of Orthodox churches in Poland. These areas are associated with wooden architecture due to the easy availability of raw materials. The attribute of wooden Orthodox churches in this area is the variety of colors on their facades.
 Colors have a rich theological symbolism that is often associated with the cult of saints. It is particularly visible in icons. The study covered seven green churches in the Podlaskie Voivodeship, in the towns of Anusin, Koźliki, Narew, Pasynki, Trześcianka, and Tyniewicze Duże. Among the studied objects, one is currently green, and the others had this feature in the past. The temples were described in terms of dating, plan shape, and facade color occurrence. The research showed a connection between the green color of the facade and its theological symbolism. An architect of an ideal temple analogous to those included in the study should combine the art of aesthetic design with the principles of theology. The synergy of architecture and theology is necessary in such objects, and thanks to it, they are beautiful.","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"28 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297578","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Studia kulturowe, red. Leszek Korporowicz, Agnieszka Knap-Stefaniuk, Łukasz Burkiewicz, seria Słowniki Społeczne, red. Wit Pasierbek, Bogdan Szlachta, t. VIII","authors":"Tomasz Graff","doi":"10.35765/rfi.2023.2903.13","DOIUrl":"https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2903.13","url":null,"abstract":"Redaktorzy serii Słowniki Społeczne w „Słowie wstępu” (s. 7–8) deklarują, że jest ona kontynuacją
 niegdysiejszego dzieła Słownik społeczny z roku 2004, w którym ponad stu uczonych zarówno z ośrodków krajowych, jak i zagranicznych zaprezentowało w obszernych esejach dorobek nauk humanistycznych i społecznych zgromadzony do początków XXI wieku (s. 7).
 Tym niemniej
 nowy projekt zakrojony jest szerzej niż tamten: w liczącej ponad dwadzieścia tomów publikacji zaprezentowany zostanie stan wiedzy humanistycznej i społecznej trzeciej dekady XXI stulecia; wiedzy dotyczącej człowieka rozwijającego się w zróżnicowanych cywilizacjach, kulturach i społeczeństwach, wyznającego rozmaite religie i honorującego różne wzorce postępowania (s. 7).
 W tym celu poszczególni autorzy w zamiarze pomysłodawców serii napisali obszerne eseje wg tego samego schematu, umieszczone w tematycznych tomach zbudowanych wg „klucza interpretacyjnego”, który ukazuje najistotniejsze zagadnienia poruszanej w danym tomie tematyki (s. 7–8).","PeriodicalId":481934,"journal":{"name":"Rocznik Filozoficzny Ignatianum","volume":"62 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-29","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135297582","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}