{"title":"A New Look at the Style of the Qurʾān: Al-Ajwibah Al-Muskitah as an Expression Style in the Qurʾān","authors":"Muhammed Emin Görgün","doi":"10.31121/tader.1252922","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1252922","url":null,"abstract":"Câhiliye döneminde edebiyat alanında ileri bir seviyede olan Arap toplumu kendilerinden bir peygamber ve kendi dillerinden bir kitap gönderilmek suretiyle son din olan İslâm’a davet edilmiştir. Bu ilahi davete iman edenler olduğu kadar kendilerine gönderilen peygamberi ve kitabı kabul etmeyip inkâr yolunu tercih edenler de olmuştur. Her ne kadar belâgat ve fesâhatta ileri bir seviyede olsalar da işittikleri Kur’ân-ı Kerîm’in eşsiz nazmı, muhtevası ve belâgati karşısında hayranlıklarını gizleyemeyen bu inkârcılar, ilk olarak “sihir, şair sözü, peygamberin uydurması” gibi ifadelerle Kur’ân-ı Kerîm’i küçümsemeye kalkışmışlardır. Ne var ki kendilerine Kur’ân-ı Kerîm’in benzeri getirilmesi hususunda meydan okunduğunda çaresiz duruma düşmüşler ve acizliklerini itiraf etmek zorunda kalmışlardır. Hatta onların Kur’ân-ı Kerîm’e dönük iddia ve inkârlarına verilen cevaplar dışında; öldükten sonra dirilmeyi inkâr, ilahlık iddiasında bulunma ve benzeri gibi pek çok iddialarına susturucu cevaplar verilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’in inkârcılara verdiği bu susturucu cevaplar edebiyat literatüründe ecvibe-i müskite kavramıyla ifade edilmektedir. Özünü hızlı ve aniden, güçlü delillerle muhatabı susturan ve muhatabın karşılık vermesinin önünü kesen cevapların oluşturduğu bu ifade üslûbu, Arap edebiyatında îcâz ve i‘câz özellikleriyle öne çıkan bir ifade tarzıdır. Câhiliye döneminden itibaren Arapların sosyal hayatta da sıkça kullandığı bu ifade tarzı, temsil alanını diğer tüm alanlarda olduğu gibi Kur’ân-ı Kerîm’de bulmakta ve Müslüman bir şahsiyet için başta tebliğ ve irşat olmak üzere doğru ifade aracını kullanma noktasında rehberlik etmektedir. Arap edebiyatında önemli bir yeri olan bu üslûbun edebî yönüyle Kur’ân-ı Kerîm’de yer alan kullanım örneklerini ele alan müstakil bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada başta tehaddî âyetleri olmak üzere Kur’ân-ı Kerîm’in mucize olmasının bir unsuru olan i‘câz özelliğini temsil ettiğini düşündüğümüz ecvibe-i müskite içerikli âyetler, muhteva ve muhatap açısından tasnif edilecek; söz konusu üslup ile tefsir ilimleri arasındaki ilgi analiz edilecektir.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"25 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-18","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"131971685","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Fadl Hasan Abbas’s Approach to the Sciences of the Qur'an in the Context of his work Tafsīr al-Qur'ān al-Mecīd","authors":"Bahtiyar Mahmudov, Mustafa Karagöz","doi":"10.31121/tader.1242707","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1242707","url":null,"abstract":"Kur’an-ı Kerim’in doğru anlaşılmasında Kur’an ilimleri önemli bir rol oynamaktadır. Bu yüzden müfessirler eserlerinde Kur’an ilimlerinden istifade etmişlerdir. Son dönem müfessirlerinden Fadl Hasan Abbas da tefsirinde bu konuya önem veren âlimlerden biridir. Bu makalede, Fadl Hasan Abbâs’ın Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Mecîd adlı tefsiri Kur’an ilimleri açısından incelenmiştir. Söz konusu eser radyoda canlı olarak 452 bölümde Kur’an’ın baştan sona tefsir edilmesinden meydana gelmiştir. Şöyle ki eser müellifin vefatından sonra, kızı başta olmak üzere tefsir ve Kur’an ilimleri sahasında ihtisaslaşmış kişiler ve meşhur öğrencileri tarafından ses kaydından yazıya dökülerek kitap haline getirilmiştir. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Mecîd, mekkî-medenî, sûre ve âyetler arasında münasebet, sebeb-i nüzûl, kırâat, müşkilu’l-Kur’ân, nâsih-mensûh, muhkem-müteşabih, i’câzu’l-Kur’ân, kısasu’l-Kur’ân ve emsâlu’l-Kurân gibi belli başlı Kur’an ilimleri açısından incelenmiştir. Makalede ilk olarak Fadl Abbâs’ın hayatı hakkında kısaca bilgi verilecek, eserleri tanıtılacak, daha sonra özellikle Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Mecîd adlı eseri bağlamında Kur’an ilimlerine yaklaşımı üzerinde durulacaktır.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"6 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-11","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"127640692","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Bakara 2/81. Ayetindeki Kötülüğün Anlam ve Yorumu Üzerine Bir İnceleme","authors":"","doi":"10.31121/tader.1228524","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1228524","url":null,"abstract":"İslam ilahiyatında iman-amel ilişkisi ve iyi ya da kötü amellerin kişinin imanı üzerindeki etkisi farklı açılardan değerlendirilmiştir. Kur’ân-ı Kerim’de de amelin imanla münasebetine vurgu yapan ayetlerle ilgili farklı yorumların varlığı gözlemlenebilmektedir. Bu yorumlarda ise mezhebî, îtikâdî, kültürel ve antropolojik mensubiyetlerin etkili olduğu tahmin edilebilir. Kur’ân’ı-Kerim’ de kötülük, fenalık, günah ve mâsiyet gibi kötü amellerin kişinin imanını ve ahiret hayatını menfi anlamda etkileyebileceği yönünde ayetler bulunmaktadır. İşlenen (büyük) günahların kişiyi ebedî azaba müstahak kılıp kılmayacağı yönündeki tartışmaların bazıları da Bakara suresinin 81. ayeti kapsamında yorumlanmaktadır. Esasen İslam tefsir geleneğinin önemli bir yekûnunu teşkil eden literatürde ayette zikredilen kötülükten kastedilenin şirk ve benzeri bir eylem olduğu bilgisi yer almaktadır. Bununla birlikte ayetteki “seyyie” (سَيِّئَةً) ifadesinin anlamlandırılmasında ve yorumunda klasik ve modern tefsir literatürü arasında farklılaşmaların varlığı gözlemlenmektedir. Söz konusu ifadenin genel ve literal bir okuma biçimiyle modern dönem tefsir literatüründe daha geniş çerçeveli bir yaklaşımla ele alındığı gözlemlenebilir. Bu yaklaşımın çağdaş tefsir ve meal yazımında daha fazla etkili olduğu da tespit edilmiştir. Özellikle söz konusu ayetteki “seyyie (سَيِّئَةً)” kelimesinin klasik tefsir birikimindeki spesifik anlamı göz ardı edilerek herhangi bir kayıt koymadan genel olarak kötülük ve suç şeklinde çevrildiği görülebilir. Böylece ayet, belirtilen kötü eylemin Müslüman olan veya olmayan herkesin işleyebileceği genelleyici bir yaklaşımla anlamlandırılmış olmaktadır. Biz de araştırmamızda öncelikle erken ve klasik dönemdeki tefsir edebiyatından faydalanarak ayetteki tehdit içerikli mefhumun muhatabını belirlemeye gayret ettik. Bu bağlamda Kur’ân kelimelerini vücûh ve sözlükbilim açısından ele alan literatürden de faydalandık. Sonrasında da üzerinde çalıştığımız ayette görüldüğü üzere yapısal olarak çokanlamlılık arz eden kelimelerin anlam tayininde metin içi ve metin dışı bağlamın önemi, erken ve klasik dönem tefsir literatüründen örneklerle ortaya koymaya gayret edilmiştir. Modern dönem tefsir literatüründe gelindiğinde ise ayetteki söz konusu ifadenin anlamlandırılmasına yönelik dönüşüm açıkça görülebilmektedir. Bu dönüşümü Kur’an’daki bazı husûsî hitap ve içeriklerin umûmîleştirilmesi olarak tanımlayabiliriz. Biz de bu çalışmamızda yapısal olarak çokanlamlılık arz eden söz konusu ifadenin bağlam bilgisini dikkate alarak anlamlandırılması üzerine yoğunlaştık. Ayrıca bu anlamlandırmanın tefsir tarihi süreci açısından değişimini ortaya koymaya ve bu doğrultuda tespit ve teklifler sunmaya gayret ettik.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"31 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-11","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"133280169","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Wrong Translation of the Word “Ashey” in the Qurʾān Translations","authors":"Mehmet Ali Çalgan","doi":"10.31121/tader.1208666","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1208666","url":null,"abstract":"Kur’ân-ı Kerîm’in doğru anlaşılması şüphesiz Müslümanlar için en büyük ehemmiyeti haizdir. Bu maka-lede Kur’ân-ı Kerîm’de on âyet-i kerimede geçen aşiy kelimesinin Türkçe Kur’an meallerinde nasıl çevrildiği incelenmiştir. Arapça dil kaynakları ve Kur’an tefsirlerinde “güneşin zevalinden batışına kadar olan vakit” olarak izah edilen aşiy kelimesine incelenen Kur’an meallerinde büyük çoğunlukla “akşam” ya da “akşamüstü” manası verildiği görülmüştür. Aşiy kelimesinin hadislerdeki kullanımı da araştırılmış ve bazı hadislerin bizzat metinlerinde aşiy vaktinin öğle ve ikindi namazlarının vakitlerine tekâbul ettiği tespit edilmiştir. Hadis şerhleri ve tercümelerindeki izahat da Kur’an tefsirleri ve Arapça dil kaynaklarındaki malumat ile uyum hâlindedir. Aşiy kelimesinin içinde geçtiği on âyetten sekizinde mezkûr kelime sabah vaktini ifade eden başka bir kelimeyle birlikte geçmektedir. Bu sekiz âyetin dördünde günün muayyen iki zaman diliminden bahsedilmekte, diğer dördünde ise bir görüşe göre yine muayyen iki vakite işaret edilmekte bir görüşe göreyse bu iki kelime (aşiy ve sabah vakti) devamlılıktan kinâye olarak kullanılmaktadır. Bu ikinci görüşe göre devam ifade eden bu dört âyetin çevirisinde devam manası içeren “sabah akşam” tabirinin kullanılması münasip olabilir. Ancak devam manası içermeyen diğer altı âyetin Kur’an meallerindeki çevirilerinde kullanılan “akşam” ifadesi ile Arapça dil kaynakları, tefsirler, hadis metinleri ve hadis şerhlerinde aşiy kelimesine verilen anlam arasındaki uyumsuzluk bir sorun teşkil etmektedir. Makalede bu sorunun muhtemel sebepleri üzerinde durulmuş ve beş farklı sebep tespit edilmiştir. Bu sebeplerden önemli görülen biri, bazı tefsirlerde aşiy kelimesinin izahında kullanılan ve asıl manası “öğle vaktinden güneşin batımına veya gecenin yarısına kadar olan süre” olan mesâ kelimesinin anlamının Türkçe’de daralarak sadece “akşam” olarak bilinmesi, diğeri ise Arapça’da özel bir anlamı olan aşiy kelimesini Türkçe’de karşılayacak tek bir kelimenin olmaması ve bazen sabah vaktinin mukabili olarak kullanılması nedeniyle bu kelimenin “akşam” kelimesiyle çevrilmesinin yaygınlaşmasıdır. Makalede ayrıca “ikindi vakti ile güneşin batışı arasındaki süre” manasına gelen asîl kelimesinin geçtiği bir âyetin çevirisinde görülen benzer bir duruma dikkat çekilmiştir.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"80 4 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-11","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"131273942","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Problem of Translation of the Preposition Fa at-Tafsiriyya: A Study on Turkish Meal/Translation Studies","authors":"Eyyüp Tuncer","doi":"10.31121/tader.1231620","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1231620","url":null,"abstract":"Yakın döneme kadar tefsir çalışmalarında hâkim dil Arapça iken dini, sosyal, düşünsel birçok faktörün devreye girmesiyle Müslüman toplumlar ana dillerinde meal/tefsir çalışmalarını yapmaya yönelmişlerdir. Bunun zorunlu bir sonucu olarak tefsir araştırmacılarının ana gündemini belirleyen konulardan biri de Kur’an’ın hangi çeviri teknikleriyle/stratejileriyle hedef dile aktarılması gerektiği meselesi olmuştur. Kur’an gibi belagatin zirvesinde bulunan bir metnin tam ve eksiksiz bir şekilde hedef dile aktarılmasının mümkün olamayacağı aşikârdır. Ancak bir taraftan da meal çalışmalarına duyulan ihtiyaç, kaynak dilin hedefe dile en doğru bir şekilde aktarılmasını zorunlu kılmaktadır. Kur’an’ın hedef dile aktarımında cümle yapısı ve sözün bağlamı başta olmak üzere her bir kelime ve edatın büyük bir işlev gördüğü muhakkaktır. Bu edatlardan biri de fâ harfidir. Fâ edatının birçok fonksiyonu bulunmakla birlikte bu çalışmada sadece tefsiriyye/açıklama manası üzerinde durulmuştur. Tefsir ve nahiv sahasında yazılan ana kaynaklardan fâ edatının işlevi doğru tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra Türkçe meal çalışmalarında söz konusu edatın nasıl tercüme edildiği örnekler üzerinden gösterilerek doğru bir çevirinin nasıl olması gerektiğine dair önerilerde bulunulmuştur. Görüldüğü kadarıyla mevcut birçok meal çalışması fâ edatının ‘açıklama’ fonksiyonunu Türkçeye aktarımında yetersiz kalmaktadır. Fâ edatının tefsiriyye/açıklama yönü dikkate alınmamış; çoğu zaman “ve” gibi bağlaçlarla veya nokta, virgül gibi noktalama işaretleriyle ifade edilmeye çalışılmıştır. Hâlbuki fâ edatının kaynak dildeki kullanımı dikkate alındığında bunun hedef dile bu şekilde aktarılması isabetli görünmemektedir. Bunun yerine noktalı virgül (;) işareti önerilmiştir ve Türkçe dil kuralları açısından bunun daha doğru olacağı ifade edilmiştir.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"33 2 Suppl 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"124969195","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Kur'ân Okuma Dersi Ölçme ve Değerlendirme İlkeleri","authors":"Hasan Hüseyin Havuz","doi":"10.31121/tader.1140469","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1140469","url":null,"abstract":"Ölçme ve değerlendirme, Kur'ân okumada özel olarak uygulanmaktadır. Sözlü olarak yapılan bu değerlendirmenin bazı durumlarda nesnel olmadığı kanaati hasıl olmaktadır. Bu dersin puanlamasında nasıl yol takip edileceği noktasında belirlenmiş kriter çoğu zaman bulunmamaktadır. Ancak, bu noktada İHO ve İHL okullarında kılavuz kitaplarında öğrencinin gelişim sürecinin esas alınacağı belirtilirken, ilahiyat fakültelerindeki dersler ve diğer sınavlarda yazılı bir ölçütten söz edilmemiştir. Bunun yanı sıra oluşan gelenekte yüzüne, ezber ve tecvit konularında sınav yapılmasında uygulama birliği vardır. Ders hocalarının oluşturduğu yüzüne okuma, ezber ve tecvit bilgisi belli oranlarda bölünerek aranan özelliklere göre puan takdir edilmekte, fakat bu konuda bazen ortak bir tutum sergilenememektedir. Bu sebeple Kur'ân okuma, puanlaması herhangi bir kriterin olmadığı, rastgele puan verilen bir ders olarak algılanmaktadır. Durum böyle iken ölçme ve değerlendirme hangi düzeyde, nasıl yapılmalıdır? Mevcut sistem içerisinde kriterler ne ölçüde oluşturulacaktır? Her öğretim seviyesinde ideal olan okuma olan en üst seviye mi hedeflenmelidir? Özel bir ders olması sebebiyle baraj uygulaması yapılmalı mıdır? soruları cevaplanması gereken sorulardır. Bu çerçevede makale-de ilahiyat fakülteleri ölçeğinde diğer kurumlardaki öğretime atıfta bulunarak ve eğitim bilimlerinin kabul gören yaklaşımlarına göre bazı ölçütler oluşturulmuştur. Bu yapılırken ölçme ve değerlendirme esasları dik-kate alınmış olup bu ilkeler doğrultusunda Kur'ân okumadaki sınavların şeffaflığı, objektifliği ve güvenirliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Öncelikle genel ölçme ve değerlendirme ilkeleri açısından Kur'ân dersinin durumu ele alınmış, bu dersle ilgili bazı genel ve özel durumlar incelenerek değerlendirilmiştir. Dersin yapıldığı seviyeye göre hedef ve kriterin öneminden söz edilerek ilahiyat düzeyinde örnek puanlama anahtarla-rı oluşturulmuştur. Akabinde sözlü sınava dair ölçme ve değerlendirmenin şekli üzerinde durulmuş, ancak özel olarak yüzüne, ezber okuma ve tecvit bilgisi sınavlarının değerlendirilmesi kapsam dışı tutulmuştur. Böylece ölçme-değerlendirme konusuna katkı sunma, özellikle Kur'ân okumanın en az hata ile ölçülmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"126 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"115886104","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"The Subject of Tajweed Based on the Tajweed Works Written in the Modern Period","authors":"Fatma Çakir, Zeynep DEMİRTAŞ ATIŞ","doi":"10.31121/tader.1230277","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1230277","url":null,"abstract":"Genellikle ilimlerin tanımları, ilimlerin konusuna dair ipuçlarını da içerir. Kur’an harflerinin mahreçle-rini ve sıfatlarını ele alan ilim olarak tarif edilen tecvid ilminin konusunda ise modern dönemde yazı-lan eserlere bakıldığında bir uzlaşma olmadığı görülmüştür. Bir kısmı tecvidin konusunu oldukça ge-niş ele alırken bir kısmı ise sınırlandırarak ele almıştır. Tecvidin konusu sadece harflerin sıfatları ve mahreçleri midir? Kur’an okumaya başlarken gerekli olan istiaze ve besmele konusundan harflerin ta-liminde yapılan hatalara dair bilgiler tecvid ilmine dâhil midir? Kur’an tarihi tecvid ilminin konusu mudur? Vakf-ibtidâ ve kıraatler tecvid ilmi altında mı ele alınır? Tecvid ilmi Kur’an-ı Kerim’in okunu-şuna dair bütün bilgileri içermekte midir? Yoksa müstakil bir konusu mu vardır? Modern dönemde yazılan ve okutulan Arapça, Türkçe ve İngilizce eserlerin muhtevalarından hareketle mezkûr sorulara cevap aranılan bu makalede tecvid kitaplarındaki tasnif ve muhteva sorununa dikkat çekilmiştir. Bu-nun için eserlerin zikredilmişse yazılış amacına, tecvid tanımlarına ve detaylı bir şekilde muhtevalarına başvurulmuştur. \u0000Tecvid kavramının şemsiye bir kavram olduğu düşünülerek altına Kur’an kıraati/okunmasıyla alakalı nazarî, amelî, lügavî, tefsirî hatta fıkhî bilgilerin dahi yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca tecvidin ihfa, idğam, izhar konuları gibi daha hususi konular için de özel olarak kullanıldığı görülmüştür.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"1 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"130791824","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"İNSAN FİİLLERİYLE İLGİLİ AYETLERİ TARİHSEL BAĞLAMINDA OKUMAK","authors":"Hanefi Şola","doi":"10.31121/tader.1252783","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1252783","url":null,"abstract":"Kur’an miladi yedinci yüzyılda canlı bir dialog ortamda yirmi üç yıllık süreçte peyder pey nazîl olmuş bir kelamdır. Nâzil olduğu dönemde ayetlerin perde arkası bilindiğinden ilk muhataplar ayetleri anlamakta bir sorun yaşamamışlardır. Ancak Kur’an yazılı olarak iki kapak arasında bir kitap (mushaf) haline getirilip nüzul döneminden uzaklaşılınca ayetlerin anlaşılmasında sorunlar yaşanmaya başlanmıştır. Zira ayetler genellikle kendi tarihsel bağlamlarından bağımsız olarak lafız-beyan çerçevesinde anlaşılmaya çalışılmıştır. Yine bu zamanlarda yeni teolojik ve hukuki sorunlar belirmiş ve bu sorunlar beraberinde farklı eğilime sahip mezheplerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Söz konusu sorunlardan biri de insan fiilleri meselesidir. Bu mesele hakkında İslam geleneğinde üç farklı yaklaşım ortaya çıkmıştır. Birinci yaklaşım Cebriyye’ye aittir. Bu mezhebe göre insan fiilleri Allah tarafından yaratılmış ve insanın bu fiillerde iradesi ve sorumluluğu söz konusu değildir. İkinci yaklaşım Muʿtezile’ye aittir. Bu yaklaşıma göre insan fiilleri Allah tarafından yaratılmamıştır. Aksine bizzat insan tarafından yaratılmış ve insan da faili olduğu bu fiillerinden sorumlu tutulmuştur. Üçüncü yaklaşım ise Mâtürîdî ve Eşʿarîlere aittir. Bu mezheplere göre insan fiilleri Allah tarafından yaratılmıştır. Bununla birlikte fiillerinden sorumlu tutulması için kendisine cüz-i irade verilmiş ve ondan meydana gelen bu fillere ise kesb denilmiştir. \u0000Bu çalışmada Eşʿarî ve Mâtürîdî âlimlerin insan fiilleri konusunda refere ettikleri bazı ayetlerin nüzul dönemindeki anlam ve mesajının tespit edilmesi hedeflenmektedir. Bu çerçevede öncelikle mezheplerin insan fiilleri konusundaki yaklaşımlarına değinilecektir. Ardından da bu konuda istidlalde bulundukları ayetlerin nüzul dönemindeki anlam ve mesajının ne olduğu üzerinde durulacaktır.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"71 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-04","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"134506484","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"A Different Approach to the Surat Luqmān 34th Verse and al-Mugayyabāt al-Hams in The Light of Data About The Historical Context of Revelation","authors":"Davut Ağbal","doi":"10.31121/tader.1232821","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1232821","url":null,"abstract":"Bu makale İslâm düşünce geleneğinde Lokmân Sûresi 34. âyetle ilişkilendirilerek ele alı-nan mugayyebât-ı hamse konusunu, yorumlanageldiği şekilden farklı olarak anlamanın imkânını tartışacaktır. Makalede önerilen yorumu diğerlerinden ayrıştıran nokta, âyeti konuyla ilgili kelâmî problemler yumağından ayrıştı-rıp, nüzûl ortamındaki tarihsel ve kültürel referanslara dayanarak açıklamayı hedeflemesidir. Bu hedefe ulaşmak için de ilgili âyetin hem mantûku-nu/ne dediğini hem de mefhûmunu/ne demek istediğini teş-his etmeye odaklanılacaktır. Haddi-zatında âyetin nüzûl sebebi gibi birtakım tarihsel malumatların gele-nekteki yorumlarda dikkate alındığı görülmektedir. Ne var ki dönemin sosyolojisiyle ve kültürel yapısıyla ilişkilendirilmediği için bu bilgiler sözü edilen yorumlarda arka planda kalmaktadır. Hâliyle âyetin geçmişte de gü-nümüzde de aşağıda serdedilecek kelâmî soru(n)lar çerçevesinde ele alındığına tanık olunmak-tadır. Burada sunulan bakış açısında ise dilsel özelliklerin yanı sıra âyetin indiği atmosfere ait tarihsel veri-ler, yorumun belirleyici unsurunu teşkil edecektir.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"124 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-04-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"114663434","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Transcriptional Text and General Evaluation of Haji Mehmet Necip Efendi’s al-Tafsīr of Aʿẓamü’t-Taʿẓîmât fî Tafsīr al-Sūrat al-Ḥujurāt","authors":"Nurullah Deni̇zer","doi":"10.31121/tader.1239754","DOIUrl":"https://doi.org/10.31121/tader.1239754","url":null,"abstract":"Kur’ân’ı anlama ve hayata geçirme faaliyeti ilk dönemde anlama ve uygulama olarak müslümanlar arasın-da cereyan etmiş, ilerleyen dönemde Kur’ân âyetlerinin kast ettiği manalar ve bunların yorumlarına dair anlayış ve bilgi birikimi yazıya aktarılmıştır. Zamanla yaygınlaşan ve sistemleşen bu birikim tefsir ilmi olarak adlandırılmıştır. Geçmişten günümüze tefsir ilmine dair yapılan çalışmalar neticesinde elimizde son derece büyük bir külliyat bulunmaktadır ve bu alana dair çalışmalar günümüzde de tüm yoğunluyla devam etmektedir. İslam’ın farklı coğrafyalarda ve bu coğrafyada yaşayan farklı kültürlerden insanlar arasında yayılmaya başlaması tefsir ilmini de etkilemiştir. Farklı kültürlere ve farklı bilgi birikimlerine sahip müslümanların Kur’ân’a yaklaşımları, onu algılamaları ve açıklamaları da farklı olmuş ve böylece âyetlerin ifade ettiği anlamlar farklı açılımlar kazanmıştır. On dört asrı aşkın bir süreç içerisinde oluşan bu tefsir birikimi, günümüz tefsir çalışmaları açısından da son derece önemlidir. Nitekim geçmişte Kur’ân’ın han-gi dönemde, hangi şartlar altındaki müslümanlar tarafından nasıl anlaşıldığını ve onların kendi dönemle-rindeki problemlere Kur’ân’dan nasıl cevaplar bulduklarını bilmek, günümüzde Kur’ân’ın anlaşılmasına ışık tutan önemli bir konumdadır. İslam tarihinin neredeyse yarısına tekabül eden yaklaşık altı yüzyıllık bir dönemde geniş bir coğrafyada hüküm süren ve bu süreçte müslümanların en büyük gücünü temsil eden Osmanlı Devleti döneminde de tefsir ilmine dair pek çok eser telif edilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin son ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında yaşamış olan Osmanlı âlimi ve müderrisi Sivaslı Hacı Mehmet Necip Efendi’nin (ö. 1347/1929) hayatı ve eserlerine yer verildikten sonra kendisinin ka-leme aldığı Aʿẓamü’t-Taʿẓîmât fî Tefsir-i Sûreti’l-Ḥucurāt adlı tefsîrinin yazma nüshasının latin harflerine aktarımı yapılacak ve sonuç bölümünde eserle ilgili değerlendimelerde bulunulacaktır. Mehmet Necip Efendi hakkında yapılan çalışmalarda ve kendisinden bahsedilen birtakım eserlerde bu çalışmaya konu olan tefsirden hiç bahsedilmemiş olması, makalenin özgünlüğünü ortaya koymaktadır.","PeriodicalId":445586,"journal":{"name":"Tefsir Araştırmaları Dergisi","volume":"77 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"124228107","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}