Polska szkoła reportażu w świecie最新文献

{"title":"Dom z dwiema wieżami Macieja Zaremby Bielawskiego jako „arcypolska opowieść reporterska napisana po szwedzku”","authors":"Monika Wiszniowska","doi":"10.4467/23531991kk.21.032.14319","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.032.14319","url":null,"abstract":"Maciej Zaremba Bielawski jest jednym z czołowych szwedzkich publicystów i literatów polskiego pochodzenia, reporterem znanego sztokholmskiego dziennika „Dagens Nyheter”, laureatem prestiżowych skandynawskich konkursów dziennikarskich i wyróżnień pokojowych. Jest też w Polsce autorem poczytnym i uznanym, wszystkie jego książki zostały udostępnione polskiej publiczności. W swoim artykule przyglądam się oddziaływaniu cech polskiej szkoły reportażu na twórczość autora Higienistów, w szczególności na kształt jego ostatniej książki zatytułowanej Dom z dwiema wieżami. Najpierw próbuję wskazać jej wyróżniki gatunkowe, skłaniając się ku twierdzeniu, iż mamy do czynienia z reportażem literackim osnutym wokół opowieści autobiograficznej. W drugiej kolejności staram się uwypuklić te cechy Domu z dwiema wieżami, które potwierdzają tezę o literackości reportażu i korzystaniu z wzorów wypracowanych przez polskich autorów książek reportażowych. Literackość omawianej książki dostrzegam w postawie humanistycznej autora, rozumianej jako refleksja nad kondycją człowieka i świata, a także nad własnym stosunkiem do tematu, jako świadome zadawanie pytań o miejsce i rolę wartości w świecie. Widzę ją w zawartej w Domu z dwiema wieżami refleksji, w wielowymiarowym namyśle nad polską historią, nad losem polskich Żydów, antysemityzmem, ale przede wszystkim nad pamięcią.\u0000\u0000Maciej Zaremba’s Huset med de tva tornen as an “Arch-Polish Reportage Story Written in Swedish”\u0000\u0000Maciej Zaremba-Bielawski is one the leading Swedish publicists and writers of Polish origin, a reporter of the well-known Stockholm newspaper Dagens Nyheter, a prizewinner of prestigious Scandinavian journalist awards and peace prizes. He is a well-read and well-acknowledged author in Poland as well; all of his books are accessible to the Polish readership. The article investigates the influence of features characteristic for the Polish school of reportage on the oeuvre of the author of De rena och de andra: om tvangssteriliseringar, rashygien och arvsynd (On Eugenic Sterilisations in Sweden and elsewhere), in particular in connection with his latest book titled Huset med de tva tornen (A House with Two Turrets). Firstly, the article attempts to identify its genre traits, leaning towards the claim that it is a literary reportage woven around an autobiographic tale. Secondly, the article tries to highlight these traits of Huset med de tva tornen which confirm the thesis about the literary character of reportage and the use of patterns developed by the Polish authors of reportage books. The literary character of the discussed book is noticeable in the humanist approach of the author, understood as the reflection not only on the condition of humankind and world, but also on his own attitude towards the topic, as well as posing deliberate questions about the place and the role of values in the world. It is seen in the deliberation contained in Huset med de tva tornen, which is a multidimensional reflection on Polish","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"38 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"123820732","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Kilka uwag na temat czeskiej recepcji polskiej tradycji reportażowej","authors":"Michala Benešová","doi":"10.4467/23531991kk.21.027.14314","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.027.14314","url":null,"abstract":"Artykuł podejmuje refleksję nad wybranymi aspektami czeskiej recepcji tak zwanej polskiej szkoły reportażu. Na kilku konkretnych przykładach analizuje, jakie polskie teksty reportażowe ukazują się w czeskich przekładach, jak są one odbierane i jaki obraz polskiego reportażu wyłania się z takiej refleksji. Do analizy wybrane zostały przede wszystkim te materiały, które w jakiś sposób uwzględniają specyfikę gatunkową polskiego reportażu lub kulturowe różnice w odbiorze polskich tekstów reportażowych przez polskich i czeskich czytelników.\u0000\u0000Few Remarks on the Topic of Czech Reception of the Polish Reportage Tradition\u0000\u0000The article reflects on the chosen aspects of the Czech reception of the so called Polish school of reportage. Using a few specific examples, it analyses which Polish reportage texts appear in Czech translation, how are they received and which picture of Polish reportage emerges from such reflection. For analysis purposes chosen were first and foremost these texts, which in some way present the genre characteristics of the Polish reportage or the cultural differences in its reception by Polish and Czech readers.","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"397 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"129006811","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Między osobą a wyglądem. O biografii Romana Witolda Ingardena","authors":"Ł. Wróbel","doi":"10.4467/23531991kk.21.036.14323","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.036.14323","url":null,"abstract":"Artykuł jest komentarzem do biografii Romana W. Ingardena napisanej przez Radosława Kuliniaka i Mariusza Pandurę zatytułowanej „Jestem filozofem świata” (Κόσμου φιλόσοφός εἰμι). Roman Witold Ingarden (1893–1970). Opracowawszy i wydawszy również pokaźną liczbę materiałów archiwalnych dotyczących przed- i powojennej historii polskiej filozofii, autorzy opublikowali, opatrzoną licznymi potwierdzeniami archiwalnymi, książkę spod znaku życia i filozofii. Zastosowali w niej pozytywistyczny model biografii, implikujący określone (biologiczne, historyczne) determinizmy oraz tradycyjnie linearny i sekwencyjny obraz przeszłości, model oparty na substancjalnie ujmowanym podmiocie, wyodrębnialnym z sieci zależności dyskursywnych, instytucjonalnych. W artykule rozważam, czy pozytywistyczny model pisarstwa biograficznego, wraz z zastosowanymi w książce stylem i retoryką, pozwala autorom zrealizować założone przez nich cele. Czy biografia fenomenologa mogła być oparta na innych rozwiązaniach pojęciowych i genologicznych? Czy można takie odnaleźć pośród pojęć i koncepcji czerpanych z pism Ingardena?\u0000\u0000Between the Person and the Appearance: On the Biography of Roman Witold Ingarden\u0000\u0000The article is a commentary on Radosław Kuliniak’s and Mariusz Pandura’s biography of Roman Witold Ingarden “Jestem filozofem świata” (Κόσμου φιλόσοφός εἰμι). Roman Witold Ingarden (1893–1970). Having edited and published together a number of archival materials related to the history of Polish pre- and post-war philosophy as well, the authors have brought out a book on life and philosophy that is strongly corroborated by the archival materials. They have employed the positivist model of biography that implies particular (biological, historical) determinisms along with traditionally linear and sequential view of the past, the model based on substantial concept of the subject that can be isolated from its discursive or institutional networks of relations. In the article I discuss whether the positivist model of biographical writing along with the style and rhetoric employed in the book serve to achieve the goals set by the authors. Could the phenomenologist’s biography be based on different conceptual and genological solutions? Can they be found among the notions and conceptions extracted from Ingarden’s writings?","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"27 1 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"116709422","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Mozaikowanie prawdy. Narracje quasi-faktyczne w reportażu literackim","authors":"Urszula Glensk, Milan Lesiak","doi":"10.4467/23531991kk.21.025.14312","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.025.14312","url":null,"abstract":"W artykule omówione zostały relacje między faktografią a fikcją w reportażu literackim. W tekście zaproponowany został termin narracja quasi-faktyczna, opisujący typową dla gatunków dokumentalnych figurę retoryczną, amplifikującą obrazowanie. Druga kategoria: narracja faktoidalna jest intencjonalnym i nieuprawnionym w pisarstwie reportażowym przekłamaniem. Propozycja teoretyczna, odnosząca się do tradycji literaturoznawczej sięgającej międzywojnia, została omówiona na przykładzie twórczości autorów dawnych i współczesnych, między innymi Wandy Melcer, Melchiora Wańkowicza, Hanny Krall, Anny Kaszuby-Dębskiej, Wojciecha Jagielskiego i Anny Fryczkowskiej, autorki narracji faktoidalnej.\u0000\u0000Mosaic of Truth: Quasi-factual Narratives in Literary Reportage\u0000\u0000The article discusses the relation between the factography and the fiction in literary reportage. The text proposes the term of quasi-factual narrative, which describes a rhetorical figure typical for the documentary genres amplifying their descriptivity. Second category: factual narrative is an intentional distortion that is unauthorised in the reportage genre. The theoretical proposal referring back to the tradition of literary studies that dates back to the interwar period was discussed using the example of oeuvre of old and contemporary authors such as Wanda Melder, Melchior Wańkowicz, Hanna Krall, Anna Kaszuba-Dębska, Wojciech Jagielski and Anna Fryczkowska – the author of factual narrative.","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"364 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"114851295","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Polska szkoła reportażu w świecie. Uwagi wstępne","authors":"Paul Freixa Terradas","doi":"10.4467/23531991kk.21.024.14311","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.024.14311","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"33 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"131211263","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Ryszard Kapuściński w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej","authors":"Aleksandra Wiktorowska","doi":"10.4467/23531991kk.21.029.14316","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.029.14316","url":null,"abstract":"Artykuł składa się z trzech części. Dwie pierwsze mają charakter historycznoliteracki, mowa w nich o tym, jak twórczość Kapuścińskiego dotarła do Hiszpanii i do Ameryki Łacińskiej, jak była tam odbierana, kiedy i za sprawą jakich czynników reporterowi udało się odnieść sukces, a jego książki zaczęły cieszyć się popularnością. Trzecia część jest natomiast próbą teoretycznego ujęcia zagadnienia. Na podstawie kwerend bibliotecznych i archiwalnych, przeprowadzonych wywiadów oraz korzystając z teorii recepcji Hansa Roberta Jaussa i konceptu „horyzontu oczekiwań”, autorka stara się wyjaśnić, dlaczego dzieła Kapuścińskiego zaistniały właśnie pod tymi szerokościami geograficznymi.\u0000\u0000Ryszard Kapuściński in Spain and in Latin America\u0000\u0000The article consists of three parts. First two parts have a historic-literary character as they discuss the following: how the writings of Kapuściński reached Spain and Latin America; how they were received there; when and due to which factors the reporter achieved success and his books started to gain popularity. The third part is a theoretical attempt at conceptualising the issue. Using the enquiries in libraries as well as archives, the conducted interviews and the reception theory of Hans Robert Jauss as well as the concept of the “horizon of expectations”, the author tries to explain why the writings of Kapuściński made a name for themselves in these particular regions of the world.","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"6 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"127157158","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"„Tam nasz początek…” (Larry Wolff, Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, tłum. T. Biedroń, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2020, ss. 646)","authors":"Michał Masłowski","doi":"10.4467/23531991kk.21.037.14324","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.037.14324","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"20 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"124630850","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Wewnętrzny nurt (Piotr Mitzner, Ludzie z nieludzkiej ziemi. Rosyjski krąg Józefa Czapskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2021, ss. 382)","authors":"A. Bielak","doi":"10.4467/23531991kk.21.038.14325","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.038.14325","url":null,"abstract":"","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"3 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"122052416","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Polski reportaż w Szwecji","authors":"Maria Zadencka","doi":"10.4467/23531991kk.21.026.14313","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.026.14313","url":null,"abstract":"Artykuł omawia trzy prace doktorskie obronione na uczelniach szwedzkich (Anny Jungstrand, Anity Pluwak i Cecilii Aare) poświęcone gatunkowi reportażu i zawierające między innymi analizy tekstów polskich autorów – Hanny Krall, Ryszarda Kapuścińskiego, Wojciecha Tochmana i Jacka Hugo-Badera. Opisane zostały teoretyczne punkty wyjścia tych prac badawczych oraz sposoby ujmowania charakterystycznych cech warsztatu polskich pisarzy: jak budowana jest na poziomie wielopoziomowej narracji „wiarygodność” reportażu literackiego ( Jungstrand), „sytuacja spotkania” między czytelnikami i bohaterami reportażu (Aare) oraz jak perspektywa czasowa współgra z technique of pressure, jeśli odczytywać tekst reportażu w perspektywie teorii „melodramatyczności” Petera Brooksa (Pluwak). Ustalenia badaczek zestawione zostały z głosami krytyków (Peter Englund, Joar Tiberg), skomentowana też została powtórzona przez Jungstrand i Aare teza Macieja Zaremby ze wstępu do antologii szwedzkich tłumaczeń polskich reportaży (2006) o roli komunistycznej cenzury w formowaniu warsztatu polskich reportażystów.\u0000\u0000Polish Reportage in Sweden\u0000\u0000The article discusses three doctoral theses (of Anna Jungstrand, Anita Pluwak and Cecilia Aare) defended at Swedish universities that focused on the genre of reportage and included among other things the analyses of texts by Polish authors – Hanna Krall, Ryszard Kapuściński, Wojciech Tochman and Jacek Hugo-Bader. The article describes the theoretical starting points of these research works and the methods of identifying the characteristic features of the Polish authors’ writing style: the creation of “credibility” of the literary reportage from the perspective of multilevel narrative ( Jungstrand), the “meeting situation” between readers and characters of the reportage (Aare) and the interplay of temporal perspective with the “technique of pressure” if a reportage text is to be read from the perspective of Peter Brooks’ theory of melodrama (Pluwak). Conclusions of the researchers were juxtaposed with the voices of critics (Peter England, Joan Tiberg), commented upon was also the Maciej Zaremba’s thesis about the role of communist censorship in formation of writing style of Polish reporters that appeared in the preface to the anthology of Swedish translations of Polish reportages (2006) that was also repeated by Jungstrand and Aare.","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"115 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"117143312","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Wyklęcie Papuszy według Angeliki Kuźniak, czyli biograficzny reportaż jako esej","authors":"Paul Freixa Terradas","doi":"10.4467/23531991kk.21.033.14320","DOIUrl":"https://doi.org/10.4467/23531991kk.21.033.14320","url":null,"abstract":"Poniższy artykuł poświęcony jest literackiemu reportażowi biograficznemu Papusza i obrazowi romskiej poetki, który tworzy jego autorka. Angelika Kuźniak bada losy Papuszy poza mitem utrwalonym w kulturze popularnej, a poszukując Papuszy z krwi i kości, trafia na postać absolutnie tragiczną. Co oczywiste, autorka prezentuje niezwykle krytyczne spojrzenie feministyczne, które wychwytuje grzechy, za które poetka będzie musiała zapłacić, a na ogół są one związane z faktem bycia kobietą. Ale tu nie ma publicystyki, autorka sprawia, że fakty mówią za siebie. Fabuła jest tak skonstruowana, że komentarz moralny jest zbędny. Jest to książka sucha, minimalistyczna, zbudowana na czystych dokumentach i skrawkach życia, pozornie bez obróbki literackiej: jej stylizacja wyraża się w językowej zgrzebności, jakby naśladującej twarde życie Papuszy (życie, w którym szuka się poezji), jej prymitywne pismo, a nawet jej ubogą i naiwną poezję. Jak zobaczymy, w losie Papuszy spotykają się trzy wielkie anatemy: kobiecość, cygańskość i inność. Ale Kuźniak wykracza poza konkretną relację biograficzną, która z kolei służy jako wektor mikrohistoryczny, dzięki któremu uzyskujemy dostęp do wizji historii polskich Romów w XX wieku. W ten sposób Papusza staje się esejem krytycznym dotyczącym dyskryminacji, płci i inności. \u0000\u0000Papusza’s Condemnation According to Angelika Kuźniak or the Biographic Reportage as an Essay\u0000\u0000The following article deals with the literary biographical reportage Papusza and the author’s impression of the Gypsy poetess. Kuźniak explores Papusza’s life beyond the myth rooted in popular culture. And in her search for the real Papusza she finds an absolutely tragic figure. Naturally, the author applies a highly critical feminist gaze that detects the “sins” for which the poetess will have to “pay”, and in general these are related to the fact that she is a woman. But there is no discourse here: the author makes the facts speak for themselves. The plot is constructed in such a way that the moral commentary is redundant. Kuźniak’s work is a dry, minimalist book, built upon bare factsand scraps of life, with no apparent literary work: its stylisation is expressed through linguistic coarseness, imitating Papusza’s austere way of life (a life where the poetry is sought after), her primitive writing and even her naive poetry. As we shall see, three great condemnations loom over Papusza’s life: femininity, gypsyness and otherness. But Kuźniak goes beyond the specific biographical account, which in turn serves as a micro-historical vector through which we gain access to a vision of the history of Polish Gypsies in the twentieth century. Thanks to that Papusza thus becomes a critical essay dealing with the issues of discrimination, gender and otherness.","PeriodicalId":280366,"journal":{"name":"Polska szkoła reportażu w świecie","volume":"8 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2021-12-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"122203317","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}