Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi最新文献

{"title":"İSTANBUL ÇARŞILARININ ÜÇ ÖRNEK ÜZERİNDEN ANALİZİ: ARASTA ÇARŞISI, KAPALI ÇARŞI VE MISIR ÇARŞISI","authors":"Bahar Güven Canpolat","doi":"10.56448/ataddergi.1489898","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1489898","url":null,"abstract":"Bu çalışmanın amacı geçmişten günümüze dek varlığını sürdüren ve seçkin Osmanlı cami yapılarının bir parçası olan çarşılarından İstanbul ilindeki Arasta Çarşısı, Kapalı Çarşı ve Mısır Çarşısı örnekleri özelinde bahsedilerek günümüze kadar geldiği noktayı irdelemektir. Geçmişten günümüze ticari mallar uzun mesafeler katederek tüketiciye ulaşmaktadır. Bu yolculuk esnasında genellikle varış noktasındaki kentin ticaret bölgesi olarak belirlenen nirengi noktalarında sonlanarak tüketiciye ulaşarak sonlanmaktadır. Türklerin yerleşik hayata geçişiyle birlikte çarşı-pazar kültürü de şekillenmeye başlamıştır. Ticaretle birlikte ortaya çıkan çarşı-pazar kültürünün beraberinde hanlar, bedestenler, arastalar ve çarşıların mimari karakterlerinin gelişiminde rol oynamıştır. Günümüzde varlığını devam ettiren çarşıların bir kısmı Osmanlı devrinde camilerin yakın çevresinde konumlanırken; bir kısmı ise vakıf binalarında kapalı çarşı ve pazarlar olarak konumlanarak faaliyet göstermiştir. Kapalı pazar ve çarşı olarak faaliyet gösteren vakıflara ait binaların temel amaçlarından biri de yakınında bulunan camiye gelir sağlamak olmuştur. İstanbul’un fethi sonrasında şehri ticaret merkezi yapmak adına gelişimi ve yayılımı devam eden çarşı ve arasta yapıları aynı amaca hizmet ederken yakın çevrelerde konumlanmaları bakımından ortak noktalara sahip olup, mimari ve ürün çeşitliliği bakımından birbirilerinden bazı noktalarda ayrılmıştır. Bu çalışma kapsamında Osmanlı Dönemi’nden günümüze ulaşan ve İstanbul ilinde bulunan çarşıların değerlendirmesi sonrasında lokasyon olarak aynı çevrede bulunan ve hizmet veren Arasta Çarşısı, Kapalı Çarşı ve Mısır Çarşısı’nın geçmişteki durumları ile günümüze ulaşan mevcut durumu derlenecektir. Çalışmada yöntem olarak literatür taraması, yerinde tespit ve gözlem yapılmıştır.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"56 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141699174","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"el-MELİKÜ’L-EŞREF SEYFEDDİN BARSBAY (1422-1438)’IN KIBRIS SEFERLERİ","authors":"Hatice Canbolat","doi":"10.56448/ataddergi.1495178","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1495178","url":null,"abstract":"Bu çalışmamızda ilk olarak Lusignanlar’ın yaklaşık üç yüzyıl sürecek olan hanedanlıklarının kuruluş sürecine zemin hazırlayan dönem aralığı, Kıbrıs adasının Haçlı-Bizans birlikteliğinde üstlendiği rollerini ele alıp bir temel oluşturduktan sonra asıl konumuzu teşkil eden Barsbay’ın Kıbrıs’a düzenlediği üç sefer üzerinde duracağız. Lusignan Kralları’ndan Janus dönemine denk gelen Kıbrıs seferleri 8271424, 8281425 ve 8291426’da yıllarında vuku bulmuştur. Bunların ilki keşif mahiyetinde küçük bir sefer olsa da son ikisinde sadece adanın kıyı kesimleriyle kalınmamış iç kısımlarına da nüfuz edilmiş hatta o devirde Kıbrıs’a başkentlik yapan Afkosiye (NicosiaLefkoşe) de Emir Tağriberdi el-Mahmudî ve mahiyetindeki askerler tarafından ele geçirilmiştir. \u0000Haçlıların 1291’de Akka’yı kaybetmeleri neticesinde Kıbrıs’taki Lusignanlara sığınmaları, Akdeniz’de ekonomik ve siyasal girişimlerde boy göstermeleri, özellikle 1365’teki İskenderiye saldırısı ve korsancılık faaliyetlerinde adlarından söz ettirmeleri Kıbrıs-Memlük ilişkilerini farklı bir noktaya taşımıştır. Bu da Akdeniz’de bir güç mücadelesine kapı aralamış, nihayetinde de ada Memlüklerin hakimiyeti altına girmiştir. Barsbay-Janus ilişkisini dönem kaynaklarında yıllar ve aylar bazında kayıt tutan tarihçilerden ve bunlar içinde yer almakla birlikte Bedreddin Aynî ve İbn Hacer gibi sefere özgü başlıklar açıp spesifik olarak konuyu ele alan müelliflerimizden faydalanarak sunmaya gayret gösterdik.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"25 5","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-01","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141715799","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"AFYONKARAHİSAR MÜZESİ’NDEKİ OSMANLI DÖNEMİ BAZI MEZAR TAŞLARI","authors":"Ömer Eroğlu, Mehmet Top","doi":"10.56448/ataddergi.1392125","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1392125","url":null,"abstract":"Afyonkarahısar Müzesi’ndeki Osmanlı Dönemi Mezar Taşları adlı bu çalışmamızda, 13 adet mezar taşı ele alınmıştır. Mezar şahidelerinin mezarlık alanlardan toplanarak müzeye getirilmesi sebebiyle mezar formları çoğunlukla belirlenememiştir. Bu mezar taşları baş ve ayak şahidesi olarak ayırt edilmeksizin bir bütün olarak malzeme, tipoloji, süsleme ve kitabe açısından incelenmiştir. Mezar taşlarının düşey dikdörtgen gövdeli ve tepelikli, Düşey dikdörtgen sütunceli gövde ve tepelikli, Düşey dikdörtgen sütunceli gövde ve sivri kemerli, Silindirik gövdeli, Düşey dikdörtgen sütunceli gövde ve tepelikli, Düşey dikdörtgen gövdeli ve tepelikli formlarda oldukları anlaşılmıştır. Tarihsel olarak; Müzede batılılaşma dönemi mezar taşları’da bulunmaktadır. Ancak bu çalışmada 15 ve 16. yüzyıla (erken ve klasik Osmanlı dönemine) ait mezar taşları ele alınmıştır. Ele aldığımız mezar taşlarının 1442, 1469, 1500, 1508, 1556, 1572 ve 15 yüzyıla (erken ve klasik Osmanlı dönemine) ait oluğu tespit edilmiştir. Mezar taşları içerisinde en erken tarihli olanının 1442 yılına, en geç tarihli olanının ise 1572 yılına dayandığı görülmektedir. Tümü mermer malzemeli olan mezar taşlarında genellikle oyma tekniği tercih edilmiştir. Genel olarak mezar taşlarının bütün yüzeyleri çeşitli süslemelerle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Üst bölümleri (tepelik kısmı) palmet, kıvrık dal ve rûmîlerden oluşan bitkisel süslemelerle; diğer bölümler ise kitabelerle doldurulmuştur.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"19 4","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-02-25","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140432388","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"In The Context of Modernization the Development and Transformation of Turkish Nationalism From the Ottomans to the Present","authors":"Enes Demi̇r","doi":"10.56448/ataddergi.1272470","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1272470","url":null,"abstract":"Milliyetçilik, Fransız Devrimi (1789) sonrasında başlamış, kısa sürede birçok devleti ve ulusu etkisi altına alarak geniş coğrafyalara yayılmasıyla uluslararası ölçekte son 200 yıla damgasını vuran en büyük siyasi akımlardan biri olmuştur. Osmanlı Devleti’nde de 19. yüzyılın son çeyreği itibarıyla etkiler uyandıran bu akım, zaman içerisinde önemli bir gelişim kaydederek başat konuma ulaşmıştır. Bu yönüyle Türk milliyetçiliği, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ile Millî Mücadele sürecinde politik anlayışa yön veren en belirgin ideoloji olmuştur. Elbette, devletin bekası bağlamında gündeme gelen ve zaman içerisinde başat bir akım olan milliyetçilik, aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin Batıyı örnek alarak modernleşme çabalarıyla aynı eksende görülmüştür. Öte yandan milliyetçilik, içerdiği geniş mana hüviyetiyle geçmişten günümüze değişen ve güncellenen bir niteliği haiz olmasıyla dikkat çekmektedir. Nitekim Millî Mücadele ve Cumhuriyetin kuruluş sürecinde millî beka çerçevesinde etkinliğini sürdüren Türk milliyetçiliği, Cumhuriyetin ilan edilmesiyle yeni yönetim tarzının ana prensiplerinden biri olarak daha seküler bir anlayışa evrilmiştir. Bu dönemde Mustafa Kemal Atatürk’ün tanımladığı Türklük ve Türk milliyetçiliği kavramları, yeni ulus-devlet oluşturma sürecinin temel dayanakları arasında yer almıştır. Cumhuriyetin ilerleyen yıllarında ise yine ortaya çıkan iç ve dış siyasi gelişmeler çerçevesinde milliyetçiliğin anlamsal içeriğinde bazı değişiklikler meydana gelmiştir. Şüphesiz bu değişim-dönüşümler de modern çağın gelişmelerinden bağımsız olmamıştır. Zikredilen hususiyetlerden hareketle bu makalede; Türk milliyetçiliğinin Osmanlı Devleti’ndeki ve erken Cumhuriyet devrindeki vaziyeti, dönemin modernleşme çabaları kapsamında ele alınmış; Atatürk’ün bu konudaki belirleyici etkisinden başlayarak günümüze kadar olan süreçte milliyetçilik anlayışının teori ve uygulamadaki gelişim ve dönüşümü ortaya koyduğu neticeler bağlamında incelenmiştir. Nitel araştırma ve analiz yöntemiyle hazırlanan çalışmada döneme ilişkin literatürden istifade edilmiştir.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"37 10","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-22","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139166036","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"XIX. YÜZYIL ORTALARINDA İNSUYU KAZASINA BAĞLI ZIVARIK KÖYÜNÜN SOSYAL VE EKONOMİK YAPISI","authors":"Şener Şeker","doi":"10.56448/ataddergi.1372879","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1372879","url":null,"abstract":"Öz: Osmanlı Devleti’nde, Tanzimat’ın ardından vergi toplama yönetiminde bazı değişikliklere gidildi ve vergi toplama işlemleri herkesin gelirine göre toplanmaya başlandı. Bu uygulama vatandaşların mal ve emlakının kayıt altına alınması amacıyla yapılmıştır. Tanzim edilen bu defterler hane reisinin sahip olduğu emlak ve mal bilgilerinin yanı sıra vatandaşların ticari gelirleri de yer almıştır. Bu defterlerden yola çıkarak beldelere ait sosyo-ekonomik yapı ve nüfus bilgilerine ulaşmak da mümkündür. Bu araştırmaya konu olan Zıvarık karyesi İnsuyu kazasına bağlı bir köy statüsündedir. Bu bölgede vatandaşların genellikle ziraat ve hayvancılık aracılığıyla geçimlerini sağladığı görülmektedir. Bunların yanı sıra; çobanlık, hizmetkârlık ve bahçıvanlık işiyle ilgilenen bazı haneler de vardı. Bu köyde yaşayan ahalinin genellikle orta düzeyde gelir kaynağına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgilere göre; burada ziraatle uğraşan vatandaşların en az bir çift öküz, bir binek hayvanı ve geçimlerine yetecek ölçüde araziye sahip oldukları tespit edilmiştir. Bölgenin coğrafi yapısına bağlı olarak küçükbaş hayvan sayılarının çok daha fazla olduğu görülmektedir. Bölgede mera alanının fazla olmasının da buna etkisi olduğu söylenebilir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’nın Osmanlı Arşivi’nde bulunan İnsuyu kazası Zıvarık köyüne ait 16059 numaralı Temettüat defteri ahalinin sosyo-ekonomik durumları hakkında bilgiler içermektedir. Zıvarık günümüzde Konya’daki Altınekin ilçesi olarak anılan köyün eski ismidir. Bu araştırmada, adı geçen Temettüat defterinden yola çıkılarak, Zıvarık köyünün sosyo-ekonomik yapısı incelenecektir.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"343 ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139171975","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"II. Abdülhamid Dönemi Memur Yolsuzlukları (1876-1908)","authors":"Hande İlkten","doi":"10.56448/ataddergi.1397273","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1397273","url":null,"abstract":"II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİNDE KAMU PERSONELİNİN YOLSUZLUK FİİLLERİ VE CEZA MÜEYYİDELERİ* Hande İLKTEN** ÖZ Osmanlı son döneminde Padişah II. Abdülhamid’in önemli bir yeri vardır. Tanzimat Fermanının ilanından sonraki yeni düşünce ve düzeni tesis etmede birçok reformu yapmıştır. Bu reformların yapılmasının amacı Osmanlı son döneminde devletin içinde bulunduğu zafiyeti yok etmek ve devletin yenidünyaya adaptasyonunu sağlamaktı. Ancak bu amacın önündeki en önemli engellerden biri hiç kuşkusuz yolsuzluklar olmuştur. Bu yolsuz fiiller her devletin zafiyete düştüğü dönemlerde, ekonomik sorunlar yaşandığı zamanlarda, kıtlık ve savaş gibi olağanüstü koşullarda kendini gösterir. Osmanlı son döneminde ise birbiri ardına kaybedilen savaşlar, başkent-taşra arasındaki haberleşmenin zayıflığı, denetimsizlik, mali buhran yaşanması, kişisel hırsları olan idareciler sebebiyle bu dönemle alakalı olarak Osmanlı arşivinde çok sayıda yolsuzluk dosyası bulunmaktadır. Yaptığımız çalışmada amacımız uzun yıllar iktidarda kalan II. Abdülhamid döneminde yaşanan yolsuzluk fiillerini inceleyip kamu personellerinin durumu hakkında çıkarım yapmaktır. Çalışmamızda Osmanlı Arşivi yolsuzluk dosyaları incelenmiş olup konuyla alakalı yayınlarda yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Memurlar, Yolsuzluk, Rüşvet, Zimmet, Görevi Suistimal CORRUPT ACTS OF CIVIL SERVANTS AND PENAL SANCTIONS DURING THE REIGN OF ABDULHAMID II ABSTRACT In the last period of the Ottoman Empire, Sultan II. Abdulhamid has an important place. He made many reforms to establish the new idea and order after the declaration of the Tanzimat Edict. The purpose of these reforms was to eliminate the weakness of the state in the last period of the Ottoman Empire and to ensure the adaptation of the state to the new world. However, one of the most important obstacles to this goal has been corruption. These corrupt acts manifest themselves in times of weakness in every state, in times of economic problems, and in extraordinary conditions such as famine and war. In the last period of the Ottoman Empire, there are many corruption files in the Ottoman archives related to this period due to the wars that were lost one after another, the weakness of communication between the capital and the provinces, lack of control, financial depression, and administrators who personal ambitions. Our aim, in our study, is to examine the acts of corruption during the reign of Abdulhamid II, who remained in power for many years, and to make inferences about the situation of civil servants. In our study, the Ottoman Archive corruption files were examined and relevant publications were used. Key Words: Civil Servants, Corruption, Bribery, Embezzle, Malpractice.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"23 2","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139171231","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"TURİNG OTOMOBİL KURUMU- Kuruluşu, Düzenlediği Uluslararası Kongreler, 1930’lu Yıllardaki Diğer Faaliyetleri","authors":"Yaşar Semi̇z, Güngör Toplu","doi":"10.56448/ataddergi.1337866","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1337866","url":null,"abstract":"Bu çalışmanın ilk kısmında Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarının yarattığı olumsuz etkileri asgari düzeye indirmek, turizm faaliyetlerine ivme kazandırıp, ülkenin uluslararası alanda yanlış tanıtılmasının önüne geçmek için 6 Kasım 1923’te Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın himayeleri altında kurulan Türk Seyyahin Cemiyeti’nin nizamnamesi ve ilk çalışmaları değerlendirilmiştir. İkinci kısmında ise Türkiye’de Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren ivme kazanmaya başlayan turizm faaliyetlerinde devlet organları ile işbirliği hâlinde olan Türkiye Turing ve Otomobil Kulübü’nün çalışmaları önemli bir yere sahip olan 1930 İstanbul Uluslararası Turizm Kongresi ile 1931 yılındaki Balkan Devletleri Turizm Kongresi üzerinde durulmuştur. Her iki uluslararası kongrede üzerinde durulan konular anlatılarak alınan kararlar değerlendirilmiştir. Türkiye’deki ve dünyadaki turizm altyapısı ve faaliyetleri hakkında önemli bilgiler verilmiş, seyyahların ülke içinde ve ülkelerarası alanda seyahatlerini kolaylaştırmak için hangi alanlarda işbirliği yapmaya karar verdikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümde ise Cemiyetin 1930’lu yıllarda Türkiye Turing Otomobil Kurumunun yaptığı belli başlı faaliyetler ele alınmıştır. Bu şekilde söz konusu dönemde Cemiyetin Türkiye’de turizm altyapısını geliştirmek ve turistlerin seyahat ve konaklama faaliyetlerini kolaylaştırmak için yaptığı çalışmalar, örnek faaliyetler üzerinden ortaya konmuştur.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"23 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-11-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139220722","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"OSMANLI DEVLETİN’DE TEMEL HAK ve HÜRRİYETLERİN ANAYASAL NİTELİKTEKİ YASAL METİNLERE YANSIMASI","authors":"Armağan Seçki̇n","doi":"10.56448/ataddergi.1294368","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1294368","url":null,"abstract":"Bu çalışmada öncelikle modern anlamda insan hakları kavramının teorik olarak ne manaya geldiğini izah etmeye çalışılmıştır. Yazımız kapsamında konu temel hak ve hürriyetlerin anayasal metinlere yansıması olduğundan dolayı hukuki açıdan da bu hakların neler olduğu incelenmiştir. Batı dünyasında kişi hak ve hürriyetlerinin gelişimini ele alırken, yine Batı dünyasında insan hakları açısından adeta temel niteliğe sahip düzenlemeler irdelenmiştir. Dini esaslara bağlı bir devlet olan Osmanlı Devleti’nin klasik döneminde insan hakları tamamıyla İslam Hukuku esaslarına tabi idi. Bu sebeple kişi hakları ve hürriyetlerine İslam Hukukunun nasıl yaklaşım gösterdiğine atıfta bulunulmuştur. Osmanlı Devleti, kendi çıkarları doğrultusunda ve kurduğu bir takım sistemlerin uygulama sahasında İslam Hukuku esaslarıyla çelişmesi durumunda şer’i hukuk kaidelerinden uzaklaşmada bir beis görmediğini bilakis böyle bir durumda kişi hak ve hürriyetlerini ihlal ettiği tespit edilmiştir. Modernleşme sürecine giren Osmanlı Devleti’nin kişi hak ve hürriyetleri hususunda Batı dünyasında gerçekleşen düzenlemelere kayıtsız kalamadığını ve devletin içinde bulunduğu şartlar itibariyle hem dışarıdan hem içeriden gelen baskılar sonucunda yapılan düzenlemeleri de ele alınarak anayasal döneme geçiş ile anayasal metinlerde düzenlenmiş olan kişi hak ve hürriyetleri de incelenmiştir.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"45 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"125452588","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"التعامل الأمريكي المزدوج مع التدخلات العسكرية الروسية في سوريا وأوكرانيا","authors":"Halid Kalayci, Yser Kour","doi":"10.56448/ataddergi.1256713","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1256713","url":null,"abstract":"ملخص البحث: عند تحديد طبيعة التفاعل الأمريكي مع التدخل العسكري الروسي في كل من سوريا وأوكرانيا، حاولنا تحليل ثلاثة أبعاد (سياسية، اقتصادية، عسكرية)، وكذلك تحليل الدوافع والأسباب المختلفة لكلا الحالتين السورية والأوكرانية من جانب آخر. كانت أبرز أداوت التفاعل الأمريكي في أوكرانيا سلسلة ضخمة وشاملة من العقوبات الاقتصادية والتي ارتقت في نظر بعض الباحثين إلى مرحلة \"الحرب الاقتصادية\" مع إمداد الجيش الأوكراني بالأسلحة المتطورة والمعلومات الاستخباراتية والمساعدات الإنسانية والمالية المكثفة. في حين اقتصرت أدوات التفاعل الأمريكي في دعم بعض قوات المعارضة السورية على أنواع محددة من الأسلحة \"غير الفتّاكة\"، والعقوبات الاقتصادية على النظام السوري والتي كان أهمها \"قانون قيصر\" . وشكلت الحالة الأوكرانية عامل ضغط كبير على الشركاء الأوربيين لواشنطن، في حين أنّ الحالة السورية لم تصل لحجم ذلك الضغط على أي من شركاء واشنطن في المنطقة، وبالتالي اتصف التفاعل الأمريكي مع التدخل العسكري الروسي في أوكرانيا بالجديّة تبعاً لما له من مقومات الحيويّة والمصلحة، على عكس الحالة السورية والتي باتت أشبه بقضيّة مجمّدة في نفق مظلم تنتظر متغيرات محورية تدفع الإدارة الأمريكية على بذل مزيد من الاهتمام لإخراجها من ذلك النفق.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"10 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"128445710","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"SAFEVİ DEVLETİ’NİN KURUMSALLAŞMA DÖNEMİNDE SAFEVİ ŞAHLARININ SEYYİDLERLE İLİŞKİLERİ","authors":"Ahmet Doğan, Tanju Ateş","doi":"10.56448/ataddergi.1215192","DOIUrl":"https://doi.org/10.56448/ataddergi.1215192","url":null,"abstract":"Seyyidler, Hz. Muhammed soyuna mensubiyetleri nedeniyle Müslümanlar arasında saygı ve hürmet duyulan kimselerdir. Bazı devletler ise Seyyidlerin bu konumundan istifade etmek için onlarla yakın ilişki kurmuşlar ve bu sayede onların gücünden istifade ederek meşruiyetlerini güçlendirmişlerdir. Bu devletlerden bir tanesi de İran Coğrafyasında egemenlik kuran Safevilerdir. Kızılbaş konargöçer kabileler tarafından kurulan Safevi Devleti’nin kuruluş döneminde yeterli miktarda din adamı yoktu. Bu nedenle devlet yöneticileri bu ihtiyacı ilk önce bölgede bulunan Seyyid ulemâlarla akabinde ise komşu coğrafyalarda ki Şiî Seyyid ulemaları İran’a davet ederek gidermeye çalışmışlardır. Bu nedenle kısa süre içerisinde önemli miktarda Şiî ve Seyyid nüfus bölgeye göç etmiştir. Devletin kurucusu olan Şah I. İsmail’in Şiîliği resmi mezhep olarak ilan etmesiyle birlikte bölgede dengeler değişmeye başlamış, Sünni nüfus azalırken Şiî nüfus hızla artmaya başlamıştır. Özellikle Sünni inanca sahip Osmanlı Devleti ve Özbek Hanedanlığı ile yapılan mücadele içerde Safevi şahlarının Şiîlere ve özellikle de Şiî Seyyid ulemaya daha sıkı sarılmasına neden olmuştur. Çünkü Şiî Seyyid ulemaya verilen her türlü destek şahların ve devletin meşruiyetinin sağlanmasında önemli bir işlev görmüştür. Bu nedenden dolayı da Şah I. İsmail, Şah I. Tahmasb ve Şah Muhammed Hudâbende zamanında önemli dini ve idari makamlara Şiî Seyyid ulemâ atanmış, Şiî Seyyidler her bakımdan desteklenmiştir. Safevi Devleti’nin en önemli şerri’, kazaî-hukukî makamları olan Sadâret, Şeyhülislâm, Kaziü’l-Kuzzât, Kadı ve Mollabaşılık gibi makamlar Şiî Seyyid zümrelerin uhdesine verilmiştir. Şiî Seyyid ulemaya destek vermeyen Şah II. İsmail gibi hükümdarların ise hükümranlığı kısa sürmüştür. \u0000Seyyidlik, Safevi hanedanının meşruiyetinin güçlenmesini kolaylaştırdığı gibi İran Coğrafyasında Şiîliğin resmi mezhep olarak yayılmasını ve İran milli kimliğin ortaya çıkmasına da katkı sağlamıştır. Zira dini bürokrasinin gelişmesine büyük oranda katkıda bulunan seyyidler, Şiîliğin halk tabanına yayılmasını kolaylaştırmışlar ve Safevi şahlarından almış oldukları siyasi ve ekonomik destekle birlikte 1500’lü yıllara kadar Sünnî bir coğrafya olan İran’ı Şiîleştirmişlerdir. Bu çalışmayla birlikte Safevî Devleti’nin kurumsallaşma (M.1501-1587) döneminde şerri’-kazaî-hukuki bürokraside Seyyidlerin konumu, nüfuz ve otoritesi Safevi kronikleri esas alınarak irdelenmiştir. Bu sayede Safevi Devleti’nin kurumsallaşma süreci olarak da adlandırılabilecek olan 16. Yüzyıl İran’ında Seyyidler üzerinden yürütülen Şiîleştirme faaliyetlerinin günümüz İran milli kimliğinin oluşmasına katkısı ortaya konmuştur.","PeriodicalId":196865,"journal":{"name":"Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi","volume":"27 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-30","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"125163438","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}