e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)最新文献

{"title":"İSLAM GELENEĞİNDE DUA EDEBİYATINI ORTAYA ÇIKARAN FAKTÖRLER","authors":"İbrahim Ayhan, Mehmet Bilen","doi":"10.26791/sarkiat.1471153","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1471153","url":null,"abstract":"Kişinin Allah’a yönelerek istekte bulunması olarak kabul edilen duanın önemine binaen İslâm âlimleri pek çok eser kaleme almışlardır. Kur’an ve sünnette önemli bir yere sahip olan duaya ilişkin eserlerin yazımında dini, askeri, siyasi, ekonomik ve sosyolojik gelişmelerin de rolü olmuştur. Zira zikredilen hususlar İslam’ın temel ilkeleriyle uyuşmayan birtakım uygulamaların ortaya çıkmasına ve teolojik bazı tartışmaların yaşanmasına sebebiyet vermiştir. Bundan dolayı İslam âlimleri hem Müslümanların dua tasavvurunu sağlıklı temeller üzerine inşa etmek hem de toplumsal zeminde yapılan tartışmaları çözmek amacıyla duaya dair müstakil eserler telif etmişlerdir. Bu eserlerde İslâm âlimleri duayı sadece dini bir ibadet olarak ele almamış aynı zamanda duanın bireysel ve toplumsal huzura olan katkılarıyla da ilgilenmişlerdir. Bunun yanı sıra İslâm’ın temel değerleriyle örtüşmeyen dua uygulamaları hakkında bilgilendirme yapıp toplumu aydınlatmışlardır. Bu çalışmada İslâm geleneğinde dua literatürünün ortaya çıkmasında etkili olan teolojik, sosyo-politik, psikolojik, istek, kültürel etkileşim ve dini yozlaşma faktörleri ele alınıp konuyla ilgili seçilen örnek eserler üzerinden incelenmiştir.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"82 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-05-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140983326","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"18. Yüzyılda Mahmudî Hükûmetinin İdari Yapısı ve Çevresiyle Etkileşimine Dair Bazı Tespitler","authors":"Hakan Kaya","doi":"10.26791/sarkiat.1361406","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1361406","url":null,"abstract":"Osmanlı Devleti; başta Anadolu’nun doğusunda ve İran serhadında, Kuzey Afrika, Balkanlar ve Anadolu’nun güneyinde (Adana, Kilis) imparatorluğun farklı bölgelerinde değişen şekillerde serbestiyete sahip idari birimleri oluşturmuştur. Osmanlı bu bölgelerde klasik, yurtluk-ocaklık ve hükûmet sancak sistemlerini icra ettirmiştir. Osmanlı, 16. yüzyılın ilk çeyreğinden başlayarak 19. yüzyılın ilk yarısına kadar uygulamış olduğu yurtluk-ocaklık ve hükûmet sistemi ile yerel beylerle ilişkisini, zaman zaman sorunlu olsa da, devam ettirmiştir. Özellikle serhad bölgelerinde kurmuş olduğu bu sistemlerle bölgeyi kontrol altında tutmaya çalışmıştır. Böylece bu imtiyazlı idari birimler, Osmanlı Devleti ile rakip devletleri arasında tampon bölge görevini görmüş, bu tampon idari birimlerin desteğiyle devletin bölgedeki hâkimiyetini güçlendirilmiştir. Yavuz Sultan Selim’in İdris-i Bitlisî’nin rehberliğinde Kürt beyleriyle yapmış olduğu işbirliği neticesinde ortaya çıkan imtiyazlı idari birimler Tanzimat’ın uygulama sürecine kadar devam etmiştir. \u0000Osmanlı-İran sınırında hükûmet sistemi ile idare edilen Mahmudî Beyliği tarihsel manada önemli roller üstlenmiştir. Mahmudî Beyliği, bu rolü Osmanlı-İran sınırının korunmasında ve iki devlet arasında meydana gelen savaşlarda Osmanlı merkez ordusuna lojistik destek sağlamıştır. Ancak 18. yüzyılda merkezi yönetimin gücünün zayıflamasıyla birlikte Mahmudî beyleri ile devlet arasında anlaşmazlıkların artmaya başladığını söylemek mümkündür. Bunun yanı sıra Mahmudî beylerinin dönem dönem hem kendi aralarında hem de reaya ile çatışma halinde oldukları görülmektedir. Bu bağlamda, çalışmada esas olarak üç önemli konu üzerinde durulacaktır. Çalışma ilk olarak Kürt beylerinden/mirlerinden olan Mahmudîlerin Osmanlı-İran sınırında nasıl bir rol üstlendiklerinin ortaya koymayı hedeflemektedir. İkincisi Mahmudî Kürt beylerinin zaman zaman söz konusu dönemde birbirileriyle olan çatışmalarının temel sebeplerinin irdelenmesidir. Son olarak da Mahmudî beyleri arasındaki çekişme ve çatışmalarda imparatorluk merkezî ve özellikle de yerel idarecilerin (vali, sancakbeyleri) bu çatışmadaki etkileri ve merkezin bu sorunlara yönelik çözüm pratiklerinin neler olduğu üzerinde durulmaktadır.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":" 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-19","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138962678","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Ulûmü’l-Kur’ân Kaynaklarında “Kur’an’da Neshin Kısımları” Başlığındaki Çelişki","authors":"Abdurrahman Ensari̇","doi":"10.26791/sarkiat.1342061","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1342061","url":null,"abstract":"Öz \u0000Tilâveti mensûh ayetlerin önemli bazı `Ulûmü’l-Kur’ân kaynaklarında “Kur’an’da neshin kısımları” gibi bir başlık altında ele alınmış olması çeşitli soru işaretlerinin zihne takılmasına neden olmuştur. Lafzî tevâtür derecesine ulaşmamış, tilâveti mensûh ayetlere Kur’an denebilir mi? Bu ayetler Kur’an’da yer almadığı halde böyle bir taksime gerek var mı? “Kur’an’da neshin kısımları” ifadesindeki “Kur’an” kelimesinden kastedilen kavramsal anlamdaki Kur’an değil mi? \u0000Yapılan araştırmada bu tür sorulara tatmin edici cevapların bulunamamış olması, böyle bir çalışmanın yapılmasına neden olmuştur. Bu anlamda çalışmanın alana yeni bir şey katacağı düşünülmektedir. \u0000Çalışmada önce giriş mahiyetinde Kur’an ve nesih kavramları hakkında kısa bir bilgi arz edilmiş, sonra “Kur’an’da neshin kısımları” gibi başlıklar altında verilen bilgi sunulmuş, ardından bu bilginin başlıkla uyumlu olup olmadığı ortaya konmuş ve nihayet genel bir değerlendirme ile makale sonuçlandırılmıştır. \u0000“Kur’an’da neshin kısımları” gibi başlıklar altında zikredilen bilginin başlıkla uyumlu olmadığı, tevâtür şartının tahakkuk etmediği tilâveti mensûh ayetlerin böyle bir başlık altında zikredilmiş olmasının isabetli olmadığı, başlıktaki “Kur’an” kelimesinden kastedilenin kavramsal anlamdaki Kur’an olmadığı, böyle bir başlık yerine, “neshin kısımları” gibi genel bir başlık kullanmanın daha isabetli olacağı sonucuna varılmıştır.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":" 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-18","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138994612","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Kur'an'ın İnsan Eleştirisi ve Yeni Bir Ahlakın İnşası için Önerileri","authors":"Ahmet Erkol","doi":"10.26791/sarkiat.1361497","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1361497","url":null,"abstract":"Binyıllarla ifade edilebilecek bir geçmişe sahip insan, iradesini kuşandıktan sonra yaşadığı evrene dair sorular sormaya başlamıştır. Kendisini sair yaratılmışlardan ayıran en temel özelliği olan soru sorma yetisi sayesinde sürekli bir gelişim halindedir. Biyolojik, fiziksel gelişimi devam ederken beyinsel ve zihinsel gelişimin yanı sıra, onu farklı kılan anlam yönü de gelişmeye devam etmektedir. Dolayısıyla insan olmuş bitmiş bir varlık değil, tersine içinde yaşadığı tabiatla birlikte her yönüyle devingendir, Kur’an’ın: “Biz bir şeyi istediğimiz zaman ona kün/ol deriz o da feyekün/oluş sürecine girer.” Yani anlık değildir, bir sürece bağlıdır. İşte bu süreç içerisinde varlığını geliştiren insanın en temelde sorduğu soru “ben kimim” sorusudur. Bu aynı zamanda insanın anlam arayışıdır ve varoluşun da sırrıdır. Biyolojik/fiziki bir varlık olan beşerin, insan mertebesine ulaşması, bu anlam arayışına bağlıdır. Bu nedenle dili kullanan, anlam üreten, medeniyetler inşa eden, içinde bulunduğu ortama/duruma itiraz geliştirebilen yalnızca insandır. \u0000Sahip olduğu bu temel ayırıcı özellikleri sebebiyle, yaratılış amacını dikkate almadan kendisine verilemeyen payeler biçmeye çalışması soncunda haddini aşmış ve çoğu zaman da azgınlaşmıştır. Kutsal kitaplarda anlatılan insan hikayesi bu duruma dikkat çekmek içindir. Tevrat metinlerinde insana dair anlatımlar, bir kritiğe tabi tutulmadan sonraki dönemlere aktarıldığı için, Kur’an’ın insan tanımı ve tanıtımı doğru anlaşılmamıştır. Önceki kültürlerin etkisiyle kullanılan kavramlara yüklenilen anlamlar, Kur’an bütünlüğüne aykırı bir şekilde oluşturulmuştur. Bu çalışmada sözünü ettiğim bu temel sorunlar dikkate alınarak, bir makale kapsamında, Kur’an insana dair esas olarak ne söylemekte, onu nasıl tanımlamakta, farklılıklarını sıralarken aynı zamanda ne tür eleştiriler yöneltmektedir? Çerçevesinde ele alınacaktır. Dolayısıyla Kur’an metni esas alındığı için, bunun dışında fazlaca kaynak kullanımına gidilmemiştir. İslam kelamı açısından son derece önemli olan bu sorunsal merkeze alınarak değerlendirme yapılmıştır. Zira insana dair doğru bir tanım yapılmadan, insanın içinde bulunduğu evren, birey ya da toplumun doğru anlaşılması düşünülemez.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"72 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138997488","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"NİCEL BİR SİSTEMATİK İNCELEME YÖNTEMİ: META ANALİZ","authors":"Erkan Göktaş","doi":"10.26791/sarkiat.1349791","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1349791","url":null,"abstract":"Meta analiz, belirli bir konuda yapılmış olan çalışmaların bulgularını sistematik bir çerçevede birleştiren ve bu verilerden genel bir sonuca ulaşmayı amaç edinen nicel bir inceleme yöntemidir. Etki büyüklüğü olarak adlandırılan bu genel sonuç, meta analize özgü istatistiksel teknikler ve hassasiyet analizleri ile hesaplanmakta ve yorumlanmaktadır. Özellikle sağlık bilimlerinde yaygın biçimde kullanılan meta analiz, son yıllarda araştırmacılar tarafından daha fazla rağbet görmekte ve farklı bilim dallarında da kullanılmaktadır. Eğitim bilimlerinin yanı sıra sosyal bilimlerde de etkili bir inceleme yöntemi olarak kullanılabilecek olan meta analiz, araştırmacılara çok fazla sayıda çalışmanın verilerine bütüncül biçimde bakabilme ve genel sonuçlara ulaşabilme imkânı sunar. Bu çalışmanın amacı, sistematik bir nicel inceleme yöntemi olan meta analiz ve uygulama biçimi hakkında temel düzeyde bilgi vermektir. Çalışmada, meta analiz yöntemi ana hatlarıyla izah edilmiştir. Meta analizin temel kavramları ve modelleri tanımlanmıştır. Bir meta analiz çalışmasını gerçekleştirme aşamaları açıklanmıştır. Sosyal bilimler başta olmak üzere diğer alanlarda da meta analiz yöntemini uygulamak isteyen araştırmacılar için öz bir kılavuz niteliğinde temel bilgiler verilmiştir.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"34 2","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138996485","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Madrasa Book Sellers in Diyarbakır: The Transformation of a Tradition from Peddlers to Bookstores","authors":"Serdar Şengül","doi":"10.26791/sarkiat.1369471","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1369471","url":null,"abstract":"The transition from manual reproduction of texts to printed editions had an impact on literacy and on the way books could be acquired. With the mass production of books, the process of turning the book into a commodity accelerated, leading to some changes in the book trade. Since literacy is also a cultural activity, the process of making and reaching the reader has been considered as a cultural activity and has been studied in sociological and anthropological studies. Sahafs, bookstores, libraries, and reading meetings were the main places covered in these studies.The materials and technologies used in book production, the role of educational institutions in literacy, and the influence of political and economic forces in the cultural sphere have changed over time, making books and literacy a fundamental topic in studies of cultural change.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"288 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-13","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139006107","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"Zınarexî'nin Şâfiî Fıkhı İle İlgili Manzum Eseri: İnceleme ve Değerlendirme","authors":"Taha Nas, M. Yaşar","doi":"10.26791/sarkiat.1324157","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1324157","url":null,"abstract":"Müslüman toplumun günlük ameli meselelerine çözümler üreten fıkıh mezheplerinden biri olan Şâfiî mezhebi zamanla Kürtler arasında kabul görmüş ve yayılmıştır. Bu mezhebe mensup Kürt âlimler, kendi toplumlarının fıkıh alanındaki meselelerine cevap vermek ve onların bu alandaki eğitimi için Arapça eserlerin yanında çok sayıda Kürtçe eser de telif etmişlerdir. Dini ilimlerin farklı alanlarında eserler telif etmenin yanı sıra Şâfiî fıkhı alanında da manzum bir eser kaleme alan âlimlerden biri Molla Ahmed Zınarexî’dir. O, bu eserini gerek medreselerde okuyan Kürt çocukların Şâfiî fıkhının hulasasını kolay bir şekilde öğrenmeleri ve ezberlemeleri gerekse Kürt edebiyatına bir katkı olması için telif etmiştir. Şâfiî fıkhının ana konularını ve ıstılahlarını mezhepte mutemet görüş çerçevesinde anlaşılır ve başarılı bir şekilde eserinde işlediği görülmektedir. Bu sebeple eserin ofset baskısı ve yazma nüshaları üzerinde yapılacak bir inceleme ve değerlendirmenin hem Şafiî fıkıh birikimi hem de Kürt edebiyatı açısından yararlı olacağı ve böylece manzum bir Kürtçe fıkıh eserenin tanınması sağlanacaktır. Bu da alanla ilgili ilim adamlarının ve istifade etmek isteyen medrese ve talebelerin istifadesini kolaylaştıracaktır.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"99 ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138983659","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"QADIRIYE SHEIKH AḤMAD KUDDŪSI’S RELATİONSHİP WITH SULṬAN MAḤMOUD II AND SULṬAN ‘ABD AL-MAJID AND POEMS HE WROTE IN THIS CONTEXT","authors":"Mehmet Sait Mermutlu","doi":"10.26791/sarkiat.1346657","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1346657","url":null,"abstract":"Ahmed Kuddûsî’nin yöneticiler (padişahlar, halifeler) hakkındaki görüşleri mensur ya da manzum eserlerinde ortaya konulmuştur: “Padişahlık, vezirlik, müftilik, kâdılık, vâlilik büyük sâlihlerin hizmetidir. Bunların mükâfatları, âbidlerin zâhidlerin mücâhidlerin ve hayrât sahiplerinin mükâfatlarından daha çoktur. Padişah, bir nevi Allah’ın gölgesidir. Bütün mahlûkat onun kanadının altında mahfuz, güvenilir ve emniyet içerisinde nimetlenirler ve merhamet görürler. Padişahların sırları, faziletleri ve faydaları hadis ve tasavvuf kitaplarında çokça zikredilmiştir.” \u0000Ahmed Kuddûsî, I. Abdülhamid, III. Selim, IV. Mustafa, II. Mahmud ve Abdülmecid dönemlerini idrâk etmiş bir mutasavvıftır. Ulaşabildiğimiz bilgilere göre bu padişahlar içerisinde II. Mahmud ve Abdülmecid’le görüşme ihtimalinin güçlü olduğu anlaşılmıştır. Bu görüşmelerden biri Rus savaşına iştirak ettiği “Şumnu” cephesinden dönüşünde bir müddet kalmış olduğu İstanbul’da Padişah II. Mahmud’la olduğu ifade edilmektedir. Yine vefatını müteakip çocukları ve damadının müracaatıyla Padişah Abdülmecid’in Kuddûsî’nin maaşıyla ve tekkesinin tedarikiyle ilgili olarak kendi yazdığı iki ayrı Berât’a arşivlerde ulaşılmıştır. \u0000Özellikle muhtelif nüshalarda bulunan binin üzerindeki manzumeleri arasında iki Sultan (II. Mahmud ve Abdülmecid) için dört adet şiirin (herbirine iki adet olmak üzere) kaleme alınmış olduğunu tespit ettik.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"91 7","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138983751","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"İNGİLTERE’NİN ŞARK SİYASETİ VE OSMANLI VİLAYAT-I ŞARKİYESİ’NE ETKİLERİ","authors":"Mehmet Rezan Eki̇nci̇","doi":"10.26791/sarkiat.1276500","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1276500","url":null,"abstract":"Şark Meselesi, Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyıldan itibaren belirgin bir gerileme sürecine girmesiyle beraber özelde Avrupa’dan çıkarılması veya Osmanlı Devleti’nin paylaşılması ve tasfiye edilmesine kadar esnetilebilen bir kavramdır. Bu anlamda batılı güçlerin tamamının uzlaştığı ortak noktaları barındırsa da gerçekte her bir batılı devletin kendi çıkarına münhasır birden fazla “şark meselesi” ve şark siyaseti vardır. Osmanlı’nın 19. ve 20. yüzyılları göz önüne alındığında bu mesele etrafında en fazla rekabet eden iki aktörden biri sıcak denizlere inme teşebbüsünü hedef haline getiren Rusya ile uzakdoğu sömürge yollarında rakip kabul etmeye yanaşmaz bir İngiltere bulunmaktaydı. Özellikle bu iki devletin şark meselesinde çelişen menfaatleri, Osmanlı’nın son yüzyılındaki diplomasisinde önemli bir meşguliyete tekabül eder. \u0000Şark Meselesi’nin batılı devletler nezdinde farklı çıkarlara göre anlamlar ve siyaset tarzları geliştirmesine benzer şekilde, bu meselenin Osmanlı Vilayat-ı Şarkiyesini de kapsar biçimde farklı anlamlar ve politikalar içerdiği belirtilmelidir. Özellikle Berlin Antlaşması’nı müteakip azınlık ve Ermeni meseleleri üzerinden Akdeniz’den başlayarak Basra’ya kadar uzanan Osmanlı’nın şarki sahasında ve uluslararası ekonomik pazarlar üzerinden İngiltere ile Rusya başta olmak üzere batılı güçlerin rekabetinin arttığı bir meseleye dönüşmüştür. Ayrıca İngiltere’nin Osmanlı’nın toprak bütünlüğünü parçalama siyaseti güttüğünü iddia eden söylemin aksine, Vilayat-ı Şarkiye’de tersi bir politika güttüğü anlaşılmaktadır. Bu realiteyi İngiltere’nin Şeyh Ubeydullah gibi bölgede çıkan bazı isyanlardaki Osmanlı yanlısı tutumunda tesbit etmek mümkündür. \u0000Bu çalışmada, başta Osmanlı arşiv belgeleri olmak üzere hatırı sayılır miktardaki hatıra, rapor ve seyahatname türünden kaynaklara başvurulmuştur.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"21 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"132650622","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}

{"title":"TASNİF DÖNEMİNDE HADİSÇİLERİN ÜCRET KARŞILIĞINDA HADİS RİVAYET EDEN RAVİLERE YAKLAŞIMI (NESAİ ÖRNEĞİ)","authors":"Veli Tatar, Nurullah Agi̇toğlu","doi":"10.26791/sarkiat.1267467","DOIUrl":"https://doi.org/10.26791/sarkiat.1267467","url":null,"abstract":"Tasnif döneminde muhaddisler, hadisin sonraki nesillere sağlam bir şekilde aktarılması için gerekli titizliği göstermiş ve bunu bir ibadet gibi kabul etmişlerdir. Hadisleri sağlam bir şekilde sonraki nesillere ulaştırmak, sahih olanlar ile zayıf ve mevzu olanları birbirinden ayırmak için hadislerin isnadındaki ravilerin cerh ve tadil durumlarını araştırmış ve rivayet titizliği bu şekilde devam etmiştir. Dolayısıyla hadisleri rivayet eden ravilerin cerh ve ta’dil durumları incelenmiş ve hadislerin sıhhat durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. Kur’an’dan sonra ikinci kaynak olarak kabul edilen hadislerin sıhhatine zarar vereceği düşünülen ücret karşılığında hadis rivayetinde bulunan ravilerin bu durumu da tartışılan konular arasında yer almaktadır. Hadis alanında temel kaynaklarının telif edildiği tasnif döneminde muhaddislerin hadisleri ücret karşılığında rivayet eden ravilere olan yaklaşımlarının nasıl olduğunu incelemek gerekmektedir. Söz konusu dönemde hadisçilerin ücretle hadis rivayet eden ravilere gösterdikleri tavrın genel serencamına değinildikten sonra özel olarak Nesâî’nin Sünen’inden hareketle onun bu ravilere yaklaşımına ve bunu eserine yansıtıp yansıtmadığına değinilecektir. Böylece Nesâî özelinde tasnif dönemi muhaddislerinin maddi menfaat karşılığında hadis rivayet eden ravilere olan yaklaşımları ve bu davranışın ravinin mürûetine zarar verip vermediği hususları tespit edilmeye çalışılacaktır.","PeriodicalId":160976,"journal":{"name":"e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)","volume":"2 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-06-20","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"132684804","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}