{"title":"Ferâiznâme Literatürüne Zeyl: Hâzık’ın Ferâ’izü’l-Manzûme’si","authors":"M. Gözitok, Halime Çavuşoğlu","doi":"10.21021/osmed.1467499","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1467499","url":null,"abstract":"Fıkıh ilminin en önemli konularından kabul edilen ferâiz ilmi, en genel tanımıyla ölen bir kişinin ardında bıraktığı mirasa kimlerin mirasçı olabileceğini ve mirasçıların alacakları payların nasıl hesaplanacağını açıklayan bir ilim dalıdır. Türk-İslam edebiyatının dinî muhtevalı edebî türlerinden kabul edilen ferâiznâmeler, bu ilme dair yazılmış manzum ve mensur eserlerdir. Anadolu sahası Türk edebiyatında ilk örnekleri XV. yüzyılda görülen ferâiznâme türünün, XX. yüzyıla kadar devam ettiği ve irili ufaklı birçok örneğinin kaleme alındığı bilinmektedir. Bu edebî türün kayıp halkalarından biri de XVIII. yüzyılın önde gelen âlim ve fazıl şairlerinden kabul edilen Erzurumlu Muhammed Hâzık Efendi’nin Ferâ’izü’l-Manzûme adlı eseridir. Biyografik ve bibliyografik kaynaklarda hakkında hiçbir bilgi bulunmayan söz konusu bu eserde Hâzık, talebelerinin ferâiz ilmini daha kolay öğrenebilmesi ve elzem kısımlarını ezberleyebilmesi için ferâiz ilminin önemli metinlerini muhtasar olarak nazmen ele almıştır. Bu çalışma, bilinen tek nüshası Atatürk Üniversitesi Merkez Kütüphanesi Seyfettin Özege Bölümü Satın Alınanlar Koleksiyonu 35 numarada kayıtlı olan Ferâ’izü’l-Manzûme’nin ilmî neşri ile dil, üslup, muhteva ve şekil bakımından incelenmesini amaçlamaktadır.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":"15 5","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-15","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141648233","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Osmanlı Modernleşmesinin Batı etkisindeki Estetik Sanatlarının Doğuşuna Tesiri","authors":"Nurettin Gemici","doi":"10.21021/osmed.1478981","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1478981","url":null,"abstract":"Modernleşme kavramı, sosyo-ekonomik ve siyasal bir süreç olarak toplumların değişim ve dönüşümünün bir göstergesidir. Osmanlı’da modernleşme kendi iç dinamiklerinin ve dış faktörlerin etkileşimiyle bu süreç farklı olarak gelişmiştir. 19. yüzyılla birlikte Batı Avrupa’nın modernleşmesinden farklı olarak gelişen Osmanlı modernleşmesi, konunun uzmanlarınca farklı perspektiflerden ele alınmıştır. Osmanlı modernleşmesi, siyasi ve askeri açıdan geri kaldığı Avrupa karşısında tekrar üstünlüğü elde etmek için, izlenmesi gereken yeni yol arayışıdır. Osmanlı’da modernleşme düşüncesi, Batı Avrupa’daki gibi toplumsal değişim süreci içinde kendiliğinden oluşan bir değişimden ziyade, devletin içinde bulunduğu olumsuz şartlardan kurtulmak amacıyla devlet idaresinin çırpınışı olarak görülmektedir. Avrupa’daki sanayinin, hukuk sisteminin, askeri teşkilatlanmanın, siyasal yapının ve ekonomik yapının hızla değişip dönüşmesine rağmen Osmanlı Devleti sosyal, iktisadi, siyasi ve askeri alanlarda ileri konumunu korumayı başarmıştı. Osmanlı Devleti’ni bütün bu olup biten şeylerden en çok rahatsız eden husus askeri alandaki geri kalışıydı. Bu geri kalış sadece silah teknolojisinde olmayıp savaş öncesi ve sonrası organizasyon konusunda başarısızlık olarak da tebarüz etmekteydi. Sosyal ve kültürel anlamdaki yenilikler ise Tanzimat dönemi ile başlayarak Osmanlı modernleşme süreci ivme kazanarak Meşrutiyet dönemleri ile gelişmiş fakat geleneksel devlet yapısının ve dini yaklaşımın kolay kolay terk edilememesi sebebiyle başarıya ulaşamamıştır. Osmanlı’nın geç döneminde başlayan bu modernleşme süreci, Cumhuriyet’ten sonra farklı bir kulvarda ve hızlı bir şekilde devam etmiştir. Osmanlı modernleşmesi, Batı’ya askeri ve bürokratik açıdan yetişme kaygısıyla yola çıkılarak farklı toplumsal, ekonomik ve siyasi dinamiklerin meydana getirdiği sürece evrilmiş de denilebilir.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":"64 7","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-12","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141652413","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Karanlıkta Kalmış Bir Filatelist Ahmed Rıfat Bey ve Pul Koleksiyonculuğuna Dair Eseri","authors":"Hasan Öztürk, Hakan Anameriç","doi":"10.21021/osmed.1483821","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1483821","url":null,"abstract":"Pul koleksiyonculuğu, İngiltere’nin 1840’da posta hizmetlerinin ücretlendirilmesi için tedavüle çıkardığı “Penny Black” olarak bilinen ilk posta pulu ile başlayan ve diğer ülkelerin de pul kullanımlarıyla hızla gelişim gösteren önemli bir entelektüel uğraştır. Bu uğraşın gelişimi günümüzden farklı olarak ülkelerin/hükümetlerin, resmî posta pullarını kullanmaya başlamaları ile şekillenmiştir. Bu bağlamda Osmanlı Devleti’nde pul koleksiyonculuğunun 1863’te tedavüle çıkarılan ilk posta pullarımız ile gelişmeye başladığı kabul edilebilir, ancak Osmanlı Devleti’nin posta pulları ile tanışması ilk posta pullarının kullanılmaya başladığı 1840’lı yıllara kadar götürülebilir. Bu süreçte 19. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren özellikle Avrupa devletleri ile yapılan ticaret antlaşmalarının verdiği imtiyazlar uyarınca yabancı postanelerin kurulması ve düzenli posta hizmetlerinin organizasyonu, ülkeye farklı devletlerin/hükümetlerin pul serilerinin de geldiği ve bunların yavaş yavaş ilgi görmeye başladığı söylenebilir. İlk dönemlerinde yoğunlukla bürokratik ve ticarî faaliyetlerde kullanılan posta hizmetleri zamanla kişisel haberleşme için de kabul görmüştür. Çalışmaya konu olan dönemin bürokratlarından Ahmed Rıfat Bey de pullarla hem bürokrasi hem de dönemin en önemli ticaret merkezlerinden olan İzmir’de görevli bulunması sebebiyle tanışmış olmalıdır. Aydın Vilayeti Mektûbî Kalemi Mümeyyizliği görevindeyken kaleme aldığı ancak filateli litertüründe fazla bilinmeyen “Posta Pulları ve Pul Koleksiyonu” adlı makaleleri ve risalesiyle Türk filateli literatürüne önemli bir katkıda bulunmuştur. Çalışmada ilk filatelistlerimizden olduğu varsayılan Ahmed Rıfat Bey’in anılan eserinin ortaya çıkış süreci, filateli ile olan bağlantısı, İzmir’deki posta faaliyetleri ve eserin Türk filateli tarihine olan katkısı arşiv belgeleri ve ilgili literatür değerlendirilerek açıklanmaya çalışılacaktır.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":"10 2","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-10","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141662402","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Osmanlı’da Asayişi Sağlamaya Yönelik Bir Uygulama: Rumeli Çeteler Layihasının Tatbikine Dair Bir İnceleme (1909-1910)","authors":"Mustafa Dağ","doi":"10.21021/osmed.1485346","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1485346","url":null,"abstract":"Rumeli’de özellikle 20. yüzyılın başlarında çetecilik faaliyetlerinde artış yaşanmıştır. Bölgedeki çetecilik faaliyetleri etnik ve mezhepsel farklılık ile sosyo-ekonomik gerekçelerden dolayı zuhur etmişti. Bu nedenle Osmanlı yönetimi çetecilikle mücadele çerçevesinde birçok nizamnameyi uygulamaya koymak zorunda kalmıştı. Bunlardan biri Rumeli Vilayetinde Şekavet ve Müfsidatın Meni ve Mütecassırların Takip Tedibi Hakkında Kanun Layihasıdır. 1909’da yürürlükte olan nizamnamenin tatbiki çalışmanın ana temasını oluşturmaktadır. Bu kapsamda elde edilen verilerin incelenmesiyle nizamnamede yer alan hükümlerin hangi bölgelerde ne şekilde tatbik edildiğini tespit etmek çalışmamızın temel amacını oluşturmaktadır. 1909 ile 1910 yılları arasında Rumeli vilayetleriyle İzmir ve Aydın bölgelerinde tatbik edilen nizamnamenin hükümlerine dair örnekler arşiv belgeleri ve telif eserlerden istifade edilerek incelenmiştir. Bu çerçevede nizamnamenin tatbik edildiği bölgeler ile oluşan tepkiler, İstitlâ’ Komisyonlarının yetki ve faaliyetleri, çetelerle mücadelede aktif olan görevliler ve Divan-ı Harp Mahkemeleri ile çetecilere verilen cezalar ayrı başlıklar halinde ele alınmıştır. Bu doğrultuda yürütülen çalışmada nizamnamenin 5 fasıl ve 38 maddeden oluştuğu, Rumeli, Aydın ve İzmir’de tatbik edildiği, nizamnameye karşı ciddi tepkilerin oluştuğu, çetecilere karşı kısmen başarı elde edildiği ancak tam anlamıyla bu faaliyetlerin önlenmesinde yetersiz kalması gibi sonuçlar çalışmanın önemli bulguları olmuştur.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":"27 6","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-09","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141665048","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Osmanlı Devleti’nde Eğitimdeki Modernleşmenin Taşraya Yansıması: Akçaâbad Mekteb-i Rüşdiyesi Örneği","authors":"Ahmet Gülenç","doi":"10.21021/osmed.1477926","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1477926","url":null,"abstract":"Osmanlı Devleti’nde modernleşme sürecinde idari, askeri, eğitim, sosyal ve ekonomik alanlarda birçok reform ve ıslahat hareketi gerçekleşmiştir. Eğitim alanında yapılan reformların taşradaki yansımalarından bir tanesi de günümüz ortaokul seviyesinde eğitim-öğretim faaliyetinde bulunan Rüşdiye Mektebleri’nin kurulmasıdır. 1869’da yayımlanan Maarif Nizamnamesini müteakip imparatorluk topraklarının dört bir tarafında yeni Rüşdiye Mektepleri kurulmuştur. Bu mekteplerden bir tanesi de 1892’de eğitim-öğretime başlayan Akçaâbad Rüşdiye Mektebi’dir. Akçabaad Rüşdiye Mektebi’nin kuruluşu ve gelişimi, mektepte okutulan dersler, öğrenci ve öğretmenlerin nitelik, nicelik ve karşılaştıkları sorunlar bu çalışmanın temel problematiğini teşkil etmektedir. Çalışmanın temel amacı bu problematikler ekseninde Akçaâbad Rüşdiye Mektebi’ndeki eğitim-öğretim uygulama ve pratiğinin nasıl ortaya çıktığı ve gelişim gösterdiğini tespit etmektir. Çalışma çok yönlü bir araştırmayı gerekli kıldığından döneme ait arşiv vesikaları, devlet, vilayet ve maarif salnameleri, nizamnameler ve talimatnamelerde yer alan, mekteple ilgili dolaylı ve dolaysız bilgiler titizlikle incelenerek değerlendirilmiştir. Ayrıca incelenen dönem içerisinde eğitim-öğretim faaliyetlerinde tutulan kayıtlardan elde edilen veriler, çeşitli tablo ve grafiklerle gösterilmiş ve konu ile ilgili daha önce yapılan çalışmalarla da mukayese edilmiştir","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 63","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141670740","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Almanlar Tarafından Yapılan Zincirli Höyük (Sam’al) Kazıları ve Osmanlı Devleti’nin Bu Süreçteki Uygulamaları","authors":"Yıldıray Yıldırım","doi":"10.21021/osmed.1470623","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1470623","url":null,"abstract":"Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda Avrupa’da meydana gelen tarihi eser araştırmalarındaki gelişmelere bağlı olarak yabancı araştırmacıların akınına uğradı. Bu araştırmacıların mensup olduğu devletlerden biri de Almanya idi. Almanlar, ilk olarak Anadolu’nun batısında yürüttükleri faaliyetlerin ardından ülkenin diğer kısımlarında da çalışmalar yapmaya başladı. Bu yerlerden biri, Osman Hamdi Bey’in 1884 yılında keşfettiği Zincirli Höyüktü. Berlin Müze Müdürü Carl Humann’ın başkanlığında 1888 yılında kazı için ilk ruhsat alındı. Bunu 1890 ve 1894 yılındaki kazılar takip etti. Ardından 1902 yılında üçüncü kazının devamı niteliğinde başlanan kazı ile Almanların yaptığı çalışmalar son buldu. Kazılarda bulunan eserlerden bir kısmı mevcut nizamname ve padişah onayı ile Almanya’ya verildi. Zincirli hakkında yapılan araştırmalar, genellikle arkeoloji veya eskiçağ disiplini çerçevesinde yoğunlaşmakta ve Almanların yaptığı kazılar hakkında çok kısa bilgiler verilmektedir. Doğrudan Almanlar tarafından Anadolu’da yapılan çalışmaları içeren araştırmalarda ise Zincirli kazılarına neredeyse hiç değinilmemiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi doküman analizi tekniği ile Devlet Arşivleri Başkanlığı’nda bulunan Osmanlı Dönemi belgelerinden hareketle Almanlar tarafından yürütülen Zincirli Höyük kazıları incelenmiştir. Bu bağlamda Osmanlı Devleti’nin kazı sürecindeki yaklaşımı, Alman kazı ekibinin ve Osmanlı Devleti’nin buluntularla ilgili tutumları ele alınmıştır. Asar-ı Atika Nizamnamesi kapsamında kazıların yürütüldüğü ve buluntuların buna göre değerlendirildiği tartışılmıştır.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 40","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141672701","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Benedek Péri, [Ḥaydar Ḫˇārizmī, “Maḫzan-al-asrār”- The Treasury of Secrets],Library and Information Centre of the Hungarian Academy of Sciences, Budapest 2020.","authors":"Ayşe Hilal Kalkandelen","doi":"10.21021/osmed.1499893","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1499893","url":null,"abstract":"Bu çalışma, Türk şairleri arasında gelenek haline gelmiş ve özellikle Nizāmī-i Gencevī’nin (582/1186-602/1209) Maḫzenu’l-esrār mesnevisine yapılan nazirelerden biri olan Ḥaydar Ḫˇārizmī’nin (d.?/? - ö. ?/?) Maḫzenu’l-esrār” adlı eseri üzerine Benedek Peri tarafından yazılmış kitabın incelemesidir. Şairler, etkisinde kaldıkları mümtaz şairlere olan hayranlıklarını, onların şiirlerinin tavrını, edasını, veznini ve kafiyesini kullanarak göstermişlerdir. Bir şairin şiirini başka bir şairin aynı konu, vezin, kafiye veya redifle yazması işine “nazire yazmak” veya “tanzîr etmek” adı verilir. Türk ve Fars edebiyatında 12. yüzyıldan itibaren görülen nazire, pek çok şairin yetişmesine öncülük ederken, nazire mecmualarının oluşmasını da sağlamıştır. 16. yüzyıldan itibaren daha serbest nazireler yazıldığı görülmektedir. Mīr Ḥaydar, Haydar Tilbe olarak da bilinen 14-15. asır şairi Ḥaydar Ḫˇārizmī, Maḫzenu’l-esrār isimli eseri Türkçeye nazire yoluyla kazandıran ilk Türk şairidir. Mahzenu’l-esrār’ı aynı adla yazan yazar, Ḫˇārizmī’nin hayatını ve eserini tanıttıktan sonra eserin Budapeşte nüshasını esas alarak metni transkribe etmiş ve daha sonra İngilizce çevirisini yapmıştır. Toplam 224 sayfa olan bu eserin özellikle Osmanlı sahasında çalışma yapan, konuya ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayacağı kesindir.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 16","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141671507","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Kemeraltı Hacı Ahmet Ağa Camii ve Medresesi Vakfı","authors":"Gülay Çiçek, Saim Savaş","doi":"10.21021/osmed.1464897","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1464897","url":null,"abstract":"Bugünkü İzmir’in Konak ilçesinde, Kemeraltı Çarşısı’nda, Anafartalar Caddesi üzerinde inşa ettirilen cami için 3 Kasım 1671 tarihinde Hacı Ahmet Ağa tarafından bir vakfiye düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu cami günümüzde Kemeraltı Camii olarak bilinmesine rağmen eskiden caminin kurulduğu bölge “Musabaliyakası” namıyla anıldığından söz konusu cami “Musabaliyakası Camii” veya kurucusunun adına izafeten “Hacı Ahmet Ağa Camii” olarak da bilinmektedir. Cami, inşa edildiği dönemde iç limanın kıyısında iken zamanla denizin dolmasıyla günümüzde etrafında oluşan yapılar ve dükkânlar arasında sıkışmış konumdadır. Hacı Ahmet Ağa, vakfiye kaydına göre, klasik mimari geleneğine uygun olarak cami, medrese ve talebe hücrelerinden oluşan küçük çaplı bir külliye inşa ettirmiş ve bu yapıların işleyişini sağlamak amacıyla bir vakıf tesis etmiştir. İşbu çalışmada; Hacı Ahmet Ağa tarafından inşa ettirilen yapılar ve tesis ettiği vakfın sağladığı hizmetler, vakıftan kimlerin yararlanacağı, görevliler ve ücretleri, vakfın gelir ve giderleri, vakfın yönetim ve işletim şartlarının ele alınması amaçlanmaktadır.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 3","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-05","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141674369","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"A Socio-Economic Examination of the Representation of American Women in Ottoman Women's Periodicals","authors":"Sema Keleş Yıldız","doi":"10.21021/osmed.1462236","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1462236","url":null,"abstract":"Articles published in the Ottoman press about other countries are of great significance in describing the perspective of the Ottoman society towards the outside world. These articles, which may sometimes be only unbiased news articles or sometimes statements of positive or negative criticism, were employed as a model to shed light on numerous questions about women in the Ottoman Empire. Articles published in newspapers and journals for women, which are often consulted in studies about the Women's Movement in the Ottoman Empire, provide an insight not just into the Ottoman Women's Movement, but also into the women's movements in other parts of the world, and their evaluation from the Ottoman point of view. In this context, these publications portray the achievements or attempted achievements of women worldwide in social, cultural, economic, and political spheres; and they compare different perspectives of the era to seek answers to questions about the position of Ottoman women or what it should be. This study aims to present tips regarding the position of American women in economic and social life based on these articles to draw a comparison of their status to Ottoman women and their projections in Ottoman society, and how it is evaluated with an Ottoman perspective.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 44","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-05","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141675790","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Halk Hikayelerinde Matbuat Umum Müdürlüğü’nün Aldığı Kararların Uygulanmasına Bir Örnek: Arzu ile Kamber Hikayesi","authors":"Mehmet Fatih Akbaba","doi":"10.21021/osmed.1478469","DOIUrl":"https://doi.org/10.21021/osmed.1478469","url":null,"abstract":"Halk hikâyeleri, bir sözlü kültür ürünü olarak edebî ve toplumsal hayata girmiş daha sonra yazılı olarak geleneğini devam ettirmektedir. Her toplumun her kültürün kendi birikimin ürünü olan halk hikâyeleri, Türk kültüründe ozanlık geleneği ile başlamış daha sonra Osmanlı’da âşıklık geleneğinin unsuru olarak devam edip yazılı eserler aracılığıyla günümüze kadar ulaşmıştır. Elbette ki, halk edebiyatı ürünlerinin oluşumunda toplumların kendi birikimi kadar bu hikâyelere yükledikleri anlam da etkilidir. Halk hikâyeleri, toplumların realizmle ilişkisinin arttığı bir dönemde ortaya çıktı. Bu dönemde toplumlar, kendi eğlencesini oluşturma ve bu eğlencelerden keyif alma amacıyla sarfedilen gayretler, halk hikâyelerinin oluşumunda önemli bir rol oynar. \u0000Her toplumun geçmişten getirdiği ve kendi kültürü ve birikimi olarak kabul ettiği gelenekler içerisinde yer alan birçok halk edebiyatı ürünleri, sözlü kültür aracılığıyla yazıya aktarılmak suretiyle cahil ve köylü diye nitelendirilen toplum veya halk olmaktan medeni ve şehirli toplum ortaya çıkarılma amacı doğrultusunda çalışmalar Avrupa başta olmak üzere tüm dünyada gerçekleştirilir. Zamanla halk kültürüne ait birikimlerin halk bilgisi olarak sürdürülmesi sağlanır. \u0000Türk kültüründe ise Cumhuriyet sonrası hem edebî hem de kültür ürünlerinde bir değişim ve dönüşüm amaçlanır. Bu hem insan değişimi ve dönüşümü hem de yeni bir kültür modeli oluşturulmak istenmesidir. Cumhuriyet döneminde de halk hikâyelerine ilgi devam eder. Toplumun kendi hikâyelerine ve kültür ürünlerine verdiği değer dikkate alınarak bir değişim ve dönüşüm planı içerisinde halk hikâyelerine el atılır. \u0000Bu çalışmada öncellik olarak, halk hikâyesi kavramını yeniden uzun uzadıya açıklamak değil, Türkiye sahasındaki kaynaklarda yer alan, aynı başlığı taşıyan “Arzu ile Kamber” hikâyesinin 1908 yılı öncesi taşbasması nüshasıyla 1928 sonrası yeni harfle (Latin harfleriyle) yeniden ortaya konan nüshasını, 1937 yılında Matbuat Umum Müdürlüğü’nün almış olduğu kararlar doğrultusunda incelemek ve bu anlamda değerlendirme yapmaktır. Bu değerlendirme sonunda, Matbuat Umum Müdürlüğü’nün kendi kararları doğrultusunda başlattığı girişimlerinin ne anlama geldiğini ve bu anlamı ne kadar başarıya taşıdığını ortaya koymaya çalışılmaktadır.","PeriodicalId":138243,"journal":{"name":"Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi","volume":" 45","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-03","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141680994","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}