{"title":"İSLAM HUKUKUNDA REŞİT KIZIN VELİDEN İZİNSİZ NİKAHLANMA YETKİSİ BAĞLAMINDA ÜNİVERSİTELİ KIZ ÖĞRENCİLERİN EVLİLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ","authors":"Şevket Pekdemir","doi":"10.17120/omuifd.1424312","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1424312","url":null,"abstract":"Bekar kızın evliliği konusu geçmişte olduğu gibi günümüzde de aile hukukunun tartışmalı alanlarından birini oluşturur. Dolayısıyla İslam aile hukukunda da ergen kızın evliliği güncelliğini korumaya devam etmektedir. Çalışmada üniversiteli kız öğrencilerin evliliği klasik dönem İslam hukukçularının görüşleri ve modern hukukçuların değerlendirmeleriyle mukayeseli olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda günümüzde üniversitede eğitim gören kız öğrencilerin babaları tarafından habersiz veya rızasız evlendirilmesi ile kendiliğinden özgür iradeleriyle anne veya babasından habersiz ya da rızaları olmadan evlenebilmeleri tartışılmıştır. Makalede feminist teologların naslarda kadına negatif ayrımcılık yapıldığı, erkeğe göre akit ehliyetinin sınırlandığı iddiaları ehliyet, sosyokültürel arka plan ve ailenin kurumsal yapısı bakımından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda üniversiteli kız öğrencilerin kendi iradeleriyle evlenebilecekleri ancak ebeveynin rızasının gözetilmesinin ve tecrübelerinden istifade edilmesinin evlilikten beklenen maslahatların gerçekleşmesinde etkili olduğu vurgulanmış, fukahanın çoğunluğunun menfi tutumunun nasların sosyokültürel şartlara göre yorumlanmasından kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"35 40","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-06-12","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141354382","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"TOKAT ŞEHİR MERKEZİNDE YER ALAN CAMİLERDE BALDAKEN PLANLI ŞADIRVANLAR","authors":"Yavuz Sarı","doi":"10.17120/omuifd.1451724","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1451724","url":null,"abstract":"Ruh ve beden temizliğini şart koşan İslamiyet’te su, aziz bir varlık olmuştur. Gerek kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerde, gerekse Hz. Peygamberin hadislerinde bu konu ile ilgili önemli sözler mevcuttur. Suya büyük önem verilmiş olması topluma su sağlamanın en önemli hayır işlerinden biri olduğu düşüncesini doğurmuştur. Bu nedenle Türk-İslam mimarisinde çeşmeler, sebiller ve şadırvanlar her daim önemli olmuştur. \u0000Hazırlamış olduğumuz bu çalışmada Tokat şehir merkezinde yer alan camilere ait baldaken planlı şadırvanlar ele alınmıştır. Yapılan saha incelemesinde söz konusu şadırvan örneklerine Hatuniye Camii, Ali Paşa Camii, Takyeciler Camii ve Alaca Mescit Camii’nde rastlanmıştır. Literatürde bu camileri konu edinen çok sayıda çalışma olmasına rağmen şadırvanlarına birkaç cümle dışında değinilmemiştir. Bu tespitten hareketle çalışmaya konu olan şadırvanları plan, mimari, süsleme ve malzeme-teknik özellikleri açısından ayrıntılı şekilde inceleyip, şadırvan mimarisi içerisindeki yerlerini belirlemek amacıyla çalışma kaleme alınmıştır. \u0000Şadırvanlar, bünyesinde yer aldıkları camilere göre daha geç tarihlerde inşa edilmiş olmalarına rağmen sahip oldukları özelliklerle hem camilerle bütünlük sağlamışlar hem de inşa edildikleri dönemin sanat üsluplarını belli ölçüde yansıtmayı başarabilmişlerdir.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"24 44","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-06-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141380116","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"EHL-İ HADİSİN DÜŞÜNCELERİNİ YANSITMASI AÇISINDAN İBN EBİ’D-DÜNYÂ’NIN KİTÂBÜ’L-MENÂMÂT ADLI ESERİ","authors":"Erol Aydin","doi":"10.17120/omuifd.1351171","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1351171","url":null,"abstract":"Rüyalar subjektif veriler olduğu için İslamî bir hükümde delil olarak kullanılmazlar. Bununla birlikte rüyalar, yaşanılan toplumun inancı, düşünme biçimi, tartışma konuları, beklentileri gibi unsurları yansıtabilme özelliklerinden dolayı araştırmacılara kıymetli veriler sunabilirler. İbn Ebi’d-Dünyâ’nın Kitâbü’l-menâmât adlı eserine bu açıdan yaklaşıldığında müellifin mensubu olduğu ilmî geleneğin düşünce yapısı hakkında fikirler veren çok sayıda rüyanın varlığı görülür. Rüyaların eserde zikredilmeye değer bulunarak senetli rivayet edilmesi, rüyaların nesilden nesile ilim meclislerinde alimlerin süzgecinden geçerek günümüze geldiğini ve ehl-i hadisin fikriyatıyla uyumlu mesajlar içerdiğini söyleme imkanını bizlere verir. Bu araştırmada eserdeki rüyaların bu özelliğine istinâden rüya içerikli rivayetlere yansıyan ehl-i hadisin düşüncelerini ortaya koymak ve değerlendirmek amaçlanmaktadır. Ayrıca bu araştırma sayesinde, eseri sadece bir zühd ve ahlak kitabı olarak gören yaklaşımın yanlışlığının görüleceği ve rüya içerikli eserlerin yansıttıkları düşünceler açısından kıymetlerinin daha da belirginleşeceği düşünülmektedir.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"28 5","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-12","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139007766","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Kitap Değerlendirmesi / Book Review","authors":"Sercan Polat","doi":"10.17120/omuifd.1328014","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1328014","url":null,"abstract":"Prof. Dr. Himmet Konur'un kaleme aldığı Mihne Sûfîlerin Zulümle İmtihanı adlı eserde hicri III. ve IV. asırlarda düşündükleri ve söyledikleri yüzünden devrin güç odakları tarafından mihneye maruz bırakılan sûfîler incelenir. Mihne denilince akla Mu’tezile ve Ehl-i Hadîs’in sırasıyla gücü ele geçirince birbirlerini mağdur ettikleri takibat ve sorgulamalar gelmektedir. Konur, eserinde bu genel anlayışa karşı bir tavır sergiler ve sûfîlerin de en az Mu’tezile ve Ehl-i Hadis kadar mihneye maruz bırakıldığını iddia eder. Eserini bu temel iddiayla bir giriş ve iki ana bölümden oluşturan müellif, mihne kavramını tüm yönleriyle incelemektedir. Müellif, eserin giriş bölümünde okuyucusunu mihne olgusuyla ve mihneye alet edilen zındıklık, küfür, bidat, inkâr vb. kavramlarla tanıştırır. Birinci bölümde ise mihne hadiselerine maruz kalan sûfîlerin mihneye maruz kalma sebeplerini, yaşamış oldukları sıkıntıları, gördükleri işkenceleri ve hatta idamlarını yaşanmışlıklardan örneklerle gözler önüne sermektedir. Çalışmanın ikinci kısmında ise mihne olgusunun sûfî gruplar üzerinde bıraktığı derin psikolojik ve sosyolojik sonuçları tahlil etmektedir. Bu bağlamda mihnelere maruz kalan sûfîlerin dinî ve tasavvufi konulara yaklaşımlarının nasıl değiştiğini örnekler ışığında sunar. Konur, bu çalışmasında mihne kavramı hakkında kapsamlı ve bütüncül bir okuma yapmak isteyenlere bunun imkanını sunmaktadır.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"217 5","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-11","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138981225","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"RUSSELL VE KOZMOLOJİK ARGÜMAN: AÇIKLAYICILIK AÇISINDAN TEİZM-ATEİZM","authors":"F. Ağca","doi":"10.17120/omuifd.1356967","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1356967","url":null,"abstract":"Leibniz’in kozmolojik argümanı, yeter neden ilkesine dayanarak olumsal varlıkların var olmasından zorunlu bir varlığın var olduğu sonucunun çıkarılmasını hedefler. Buna göre, varlığının açıklaması kendisinde bulunmayan olumsal varlıklar, varlıklarının açıklanabilmesi için zorunlu bir varlığa ihtiyaç duyarlar. Bertrand Russell ise olumsal varlıkların bütününe birden bir açıklama arayışı içerisine girmenin anlamsız olduğunu ve meşru olmadığını savunur. Bu çalışmada, Russell’ın Leibnizci kozmolojik argümana yönelttiği eleştiriler değerlendirilmiştir. Öncelikle Russell’ın zorunlu varlık kavramının bir anlamının olmadığı düşüncesi irdelenmiştir. Daha sonra ise Russell’ın âlemin tek tek parçalarının bir nedeni olmasından bütününün bir nedeni veya açıklaması olması gerekmediği tezi eleştirel bir biçimde ele alınmıştır. Russell’ın bu kategorik yargısının ele alınması, ateizmin açıklayıcılığının ve rasyonelliğinin değerlendirilmesi açısından önemlidir. Diğer yandan, teizmin âlemin varlığı için talep ettiği yeterli açıklamanın ateistik bir çerçevede verilip verilemeyeceği ise tartışmalıdır. Bu makalede, âlem için yeterli açıklama talebine teistik bir çerçevede uygun ve makul bir karşılık verilebileceği savunulmaktadır.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"36 ","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138983932","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"KUR'AN'IN METİNLEŞMESİ ÜZERİNE (Hulâsatü’l-Beyân Fî Te’lîfi’l-Kur’ân)","authors":"Recep Çaylan","doi":"10.17120/omuifd.1360665","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1360665","url":null,"abstract":"Ahmet Cevdet Paşa tarafından kaleme alınan Hulâsatü’l-Beyân Fî Te’lîfi’l-Kur’ân (Kur’ân’ın Metinleşmesi Üzerine) adlı eser Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kur'ân-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaşar AKASLAN tarafından tercüme edilmiş, gerekli durumlarda ilgili dipnotlarda eserden bağımsız açıklamalara yer verilmiştir. Dipnotlarla zenginleştirilen ve aslında bir şerh niteliğini haiz eser bir başvuru kaynağı özelliğini taşımasının yanı sıra İlahiyat Fakültelerinde lisans ve lisansüstü öğrencileri, Kur’ân tarihine ve kırâat ilmine ilgi duyanlar için önemli bir çalışma niteliği arz etmektedir.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"55 12","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-12-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"138593689","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"GIPTA DUYGUSUNUN KAVRAMSAL ANALİZİ ve BİREYİN HAYATINDAKİ ROLÜNE DAİR NİTEL BİR ARAŞTIRMA","authors":"Esra İRK, Sümeyra SARI BEYATLI, İbrahim GÜRSES","doi":"10.17120/omuifd.1336875","DOIUrl":"https://doi.org/10.17120/omuifd.1336875","url":null,"abstract":"Bu araştırmanın temel amacı, gıpta duygusunu kavramsal açıdan incelemek ve bu duygunun katılımcıların yaşantılarında nasıl bir rol oynadığını tespit etmektir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği tercih edilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden 30-50 yaş aralığında en az lisans eğitimine sahip olan 8 erkek ve 8 kadın olmak üzere toplam 16 katılımcı ile yüz yüze ve online olarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2022 programı kullanılarak tematik içerik analizi ile yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların, gıptayı içinde iyi niyet ve sevgi barındıran pozitif bir duygu olarak ele aldıkları ve özenme, hayranlık, takdir etme gibi duygularla ilişkilendirdikleri görülmüştür. Katılımcılar, gıptanın kişisel gelişime yardımcı olduğunu ve önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu dile getirmişlerdir. Ayrıca gıptanın dini/manevi gelişimi destekleyen bir yönü olduğu tespit edilmiştir.","PeriodicalId":493702,"journal":{"name":"Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dergisi","volume":"7 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-11-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135635150","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}