Arkeoloji dergisiPub Date : 2024-04-25DOI: 10.51493/egearkeoloji.1389077
Ergül Kodaş, Yunus Çiftçi, Kazım Özkan, Bahattin İpek, Eşref Erbil
{"title":"Çemka Höyük PPNA Dönem Mimarisinde Devamlılık Sorunsalı: Mekân, Mimari, Hafıza ve Devamlılık","authors":"Ergül Kodaş, Yunus Çiftçi, Kazım Özkan, Bahattin İpek, Eşref Erbil","doi":"10.51493/egearkeoloji.1389077","DOIUrl":"https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1389077","url":null,"abstract":"Arkeolojik ve antropolojik açıdan bir birey, aile veya grubun yaşadığı sabit yer/alan olarak tanımlanabilecek olan mekânın uzun süreli kullanımı ve birtakım yapıların aynı alana tekrar tekrar inşa edilmesi arkeolojik açıdan bir mimari devamlılık olarak yorumlanmaktadır. Söz konusu devamlılık, Yakındoğu neolitiğinde, yapıların sadece teknik bir mimari sürekliliğini temsil etmediği öne sürülmektedir. Bu bağlamda mimari devamlılık, herhangi bir mekânın sahip olabileceği olası bir aidiyet duygusu ile ilişkilendirilmekte ve olası bir aidiyet anlayışının metaforik ölümsüzlüğünün somutlaştırılmış hali olarak yorumlanmaktadır. Yukarı Dicle Vadisi’nde bulunan ve Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem’in ilk evresine tarihlenen (PPNA) mimari öğelerin açığa çıkarıldığı Çemka Höyük yerleşim yerinde yapılan kazılar sonrası söz konusu mekânsal devamlılık üzerine yeni veriler elde edilmiştir. Çemka Höyük’ünün sunmuş olduğu veriler erken yerleşimlerde ortaya çıkarılan mimari ve kültür arasında ilişkilendirmelerde oldukça önemli sonuçlara değinmekle birlikte yerleşim alanı içinde bireysel veya kamusal olguları da gözler önüne sermektedir. Çemka Höyük’ü mimarisi, özellikle mekân (bireysel ve kamusal), kültürel aidiyet ve inanç gibi oluşumlarla birlikte düşündüğümüzde Neolitik hafıza konusunda önemli bilgiler sunmaktadır. Keza yerleşimin Epi-Paleolitik Dönem sonundan Çanak-Çömleksiz Neolitik A evresi sonuna kadar bir devamlılık sunmasından dolayı erken yerleşimlerde bu durumun daha iyi anlaşılmasına vesile olacaktır.","PeriodicalId":475253,"journal":{"name":"Arkeoloji dergisi","volume":"23 7","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-04-25","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"140655974","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Arkeoloji dergisiPub Date : 2023-10-28DOI: 10.51493/egearkeoloji.1331464
Tayfun CAYMAZ
{"title":"URLA YARIMADASINDA ESKİ VE YENİ YOLLARIN KAVŞAĞI, BARBAROS OVASI","authors":"Tayfun CAYMAZ","doi":"10.51493/egearkeoloji.1331464","DOIUrl":"https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1331464","url":null,"abstract":"The Urla Peninsula stretches from the center of the western Anatolian coast to the Aegean Sea. Its fertile soils and maritime opportunities have made the peninsula economically and commercially important in every period. The route running on the east-west direction connects the peninsula to the Anatolian mainland. Both this route and the secondary roads connected to it converge and disperse in the Barbaros plain as required by geography. The high mountain masses that close the central part of the peninsula from north to south open up in the Barbaros plain. Before the construction of modern roads, the plain provided transportation facilities through its narrow passages. Archaeological data show that the plain was connected to the west by the Mataracı Gorge near the village of Birgi during the Early Bronze Age. The pottery finds observed on the commanding heights on both sides indicate the existence of an early derbent system. In Birgi, in the Hamamıkuyu area, there are the ruins of an accommodation place dating back to the 14th century. At the end of the 19th century, the Birgi connection lost its importance with the construction of a macadamized road passing through the southern part of the plain. The macadamized road coming from Urla follows the valley of Tatar Creek. Previously, Urla-plain connection was provided by the road passing through the Kavaklıdere valley to the north of it. Today's roads are also located on these two routes. Connecting the east-west main route, the plain is also the connection and distribution point for various secondary roads. These roads provide access to the southern sea via Ildırı (ancient Erythrai), Kıran (ancient Korakas/Korykos), Gülbahçe Bay and Zeytinler. Archaeological research provides data showing that the plain and its surroundings have been inhabited in various periods from the Neolithic period to the present day.","PeriodicalId":475253,"journal":{"name":"Arkeoloji dergisi","volume":"3 2","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-10-28","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136158284","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Arkeoloji dergisiPub Date : 2023-09-26DOI: 10.51493/egearkeoloji.1345298
Kahraman YAĞIZ, Taylan DOĞAN
{"title":"Perre Nekropolisi’nden Bir Hypogeum Mezar","authors":"Kahraman YAĞIZ, Taylan DOĞAN","doi":"10.51493/egearkeoloji.1345298","DOIUrl":"https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1345298","url":null,"abstract":"Bu makalenin konusunu, 2022 yılında, Perre antik kenti kazılarında ortaya çıkarılan bir hypogeum mezar oluşturmaktadır. Mezar, üstü açık basamaklı bir dromosa ve bir odaya sahiptir. Mezar odasında biri tamamlanmış, diğeri yarım bırakılmış toplam iki niş yer almaktadır. Mezarda, inhumasyon tarzında gömülmüş beş bireye ait kafatası ve gövde kemikleri ele geçmiştir. Bunlardan, iki kafatası ve gövde kemikleri tamamlanmış nişin içinde yer alırken, diğer üç kafatası mezar girişinin yakınlarında bulunmuştur. İskeletlerin yanı sıra mezarda parçalar halinde altı pişmiş toprak unguentarium, beş cam unguentarium, beş altın çelenk ve diadem parçası, iki demir iğne, bir demir tutucu, demir plakalar ve çiviler bulunmuştur. Bu mezar hediyeleri, Perre Nekropolisi’nde ilk defa bir mezar içinde ele geçen steril kontekst buluntu grubunu oluşturmaktadır. Bu durum ise mezarı önemli kılmaktadır. Çünkü daha önce gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda, nekropolisin tarihi için oldukça geniş zaman aralıkları (Geç Hellenistik dönemden Erken Bizans dönemine veya MÖ 1. yüzyıldan İslami döneme kadar gibi) sunulmuştur. Bu hypogeum mezar ile birlikte, Perre Nekropolisi’nde, en azından benzer mezar grupları için daha dar bir zaman aralığı sunma imkânı doğmuştur. Ayrıca, mezar buluntuları kişisel bakım ve süs eşyalarından ibaret olup, birbirleriyle bağlantılı bir set oluşturmaktadır. Bu da mezardaki bireylerden en az birinin kadın olduğuna işaret etmektedir. Mezardan ele geçen pişmiş toprak ve cam unguentariumlar, mezarın ve diğer metal buluntuların MS 50 ile MS 100/125 yıllarına ait olduğunu ortaya koymaktadır.","PeriodicalId":475253,"journal":{"name":"Arkeoloji dergisi","volume":"20 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-09-26","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"135721778","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Arkeoloji dergisiPub Date : 2023-08-31DOI: 10.51493/egearkeoloji.1228972
Savaş SARIALTUN
{"title":"SUMAKİ HÖYÜK NEOLİTİK DÖNEM MİMARİSİ: MİMARİ PLAN, YAPI MALZEMELERİ VE YERLEŞİM STRATEJİSİNDEKİ FARKLILAŞMAYI ANLAMAK","authors":"Savaş SARIALTUN","doi":"10.51493/egearkeoloji.1228972","DOIUrl":"https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1228972","url":null,"abstract":"Yukarı Mezopotamya Neolitik Dönem yerleşimlerinde sürdürülen yeni kazı ve araştırmalar bugüne kadar bildiklerimizden farklı veriler sunmuştur. Bu veriler Neolitik Dönem'e ilişkin eksik bilgilerimizi tamamlamakla birlikte düşünülenden farklı bir tablo ortaya koymaktadır. Böylece, Yakındoğu tarihöncesi arkeolojisinde ve özellikle Yukarı Mezopotamya'da, uzun süre kabul gören mimari deneyimler, yerleşim stratejisi ve soyal yapı gibi kavramların yeniden sorgulanması gerekliliği açığa çıkmıştır. Bu makale, Yukarı Mezopotamya dağ-ova geçiş bölgesindeki Son-PPNB - İlk Çanak Çömlekli Neolitik bir yerleşim yeri olan Sumaki Höyük’ün mimarisi ve yerleşim düzenindeki farklılaşmanın nedenselliklerini ortaya koymaktır. Ayrıca, bu çalışma Sumaki Höyük özelinde Neolitik Dönem insanlarının bilinçli veya bilinçsiz olarak doğal ortamı nasıl kullandığını, fiziki ya da sosyal ortamı hangi oranda şekillendirdiğini de tartışmaktadır. Ancak çalışmanın asıl amacı, GÖ 9000-8100 yılları arasında Yukarı Mezopotamya kültürel devinim sürecine dair tartışmalara Sumaki Höyük Neolitik yerleşmesi ve mimari verileriyle katılmaktır.","PeriodicalId":475253,"journal":{"name":"Arkeoloji dergisi","volume":"83 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-08-31","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136036766","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
Arkeoloji dergisiPub Date : 2023-03-12DOI: 10.51493/egearkeoloji.1150748
Sinan PAKSOY
{"title":"Karia’daki Antik Thera Yerleşiminin Arazisinde Hellenistik Bir Rodos Kalesi: Çatalkaya Kalesi","authors":"Sinan PAKSOY","doi":"10.51493/egearkeoloji.1150748","DOIUrl":"https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1150748","url":null,"abstract":"Thera akropolünün bulunduğu Okkataş Tepesi’nin 670 m güneyinde yer alan Çatalkaya Kalesi, Hekatomnidler Döneminden Rodos egemenliğine kadar Karia’da sistemli olarak inşa edilen kırsal savunma yapılarının Hellenistik bir modelidir. Kalenin topoğrafik konumunun ve arkeolojik verilerin işaret ettiği gibi Çatalkaya Kalesi, Thera Kenti’nin savunmasına katkıda bulunmasının yanı sıra Keramos Körfezi’nin kuzeyindeki Rodos tahkimat ağını da güçlendirmektedir. Rodos’un askeri ve idari denetimine tabi olan “Bağlı” Peraia arazisinde stratejik konuma sahip olan tahkimat, Hellenistik Dönemde bölgenin savunma düzeninin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu konumuyla tahkimat yapısı aynı zamanda Rodos Devleti’nin Peraia’daki idari yapılanmasının askeri kimliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada Çatalkaya Kalesi’nin topoğrafik planı ve karakteristik mimari özellikleri tanımlanmakta, ayrıca tarihi verilere dayanarak Çatalkaya Kalesi’nin Bağlı Peraia’daki konumu, Hellenistik Dönemin jeopolitik koşulları içerisinde ele alınmaktadır. Böylece Çatalkaya’daki tahkimatın Thera yerleşimi ile olan ilişkisi incelenmekte, aynı zamanda yapının garnizon görevi, tahkimatın kurucuları ve muhafızlarının tarihi kimliğine dair değerlendirmeler yapılmaktadır.","PeriodicalId":475253,"journal":{"name":"Arkeoloji dergisi","volume":"1 1","pages":"0"},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2023-03-12","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"136007427","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}