{"title":"Информационное обеспечение соответствующих структур системы социального управления.","authors":"N. Gahramanova","doi":"10.55543/insan.1442972","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1442972","url":null,"abstract":"Суть управления или управленческой деятельности представляет собой целенаправленное воздействие на управляемую систему. Получение совершенно объективной информации в социально-экономической и политической сферах, о социальных системах – это достаточно сложное дело. Управление и информация неразрывно связаны. Особенно велико значение информации в управлении обществом, социальными процессами. Информация, используемая в управлении обществом, социальна по своей природе, она – социальная информация, поскольку формирующий и использующий ее человек, главный объект и субъект управления, является существом общественным, социальным в своей сущности, обязательно принадлежащим к тому или иному обществу, классу, нации, социальному коллективу. Информацию мы называем социальной на том основании, что она выражает и специфическим образом отражает отношения людей, их взаимодействия, потребности и интересы. Социальная информация является высшим, наиболее сложным и многообразным типом информации. Она используется в обществе – самой высокой форме движения материи. При ее помощи люди общаются между собой, обмениваются мыслями. Люди используют ее для целесообразного воздействия на общество, иначе говоря, в управлении обществом, которое является высшим типом управления.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"24 4","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-10","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141835869","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Descartes’ın Özne Anlayışı Üzerine Bir Kritik","authors":"Aydın Yazğan","doi":"10.55543/insan.1440116","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1440116","url":null,"abstract":"Bu çalışma Descartes’ın kurmuş olduğu epistemoloji bağlamında ortaya çıkan özneye etik ve hukuk bağlamında bir değerlendirme içermektedir. Descartes’ın insan tanımı cogito, akıl, matematiksel işlem yapabilme gibi yetiler söz konusu olduğunda şekillenmektedir. Bu bakımdan özne ve/veya insan tanımı ‘cogito ergo sum’ ekseninde oluşmaktadır. İnsanı sadece ratio yetisiyle tanımlamak ciddi birtakım etik, hukuksal sorunları gündeme getirmektedir. Örneğin insanın diğer varlıklardan ayıran belirgin özelliğin sadece düşünme olduğu varsayımı bu yetiden dezavantajlı durumda olan insanları bu tanımın dışında tutarken; bu yetiyi güçlü bir şekilde kullanan makineleri ise bu tanım kapsamına alabilmektedir. Dolayısıyla bu tanım, insanı bütünsel olarak ele almada yetersiz görünmektedir. Çünkü akılsal becerileri noksan olan insanlar bu açıklamaların dışında kaldığı için etik ve hukuk problemleri ortaya çıkmaktadır. Çalışma bağlamında Descartes’ın kendi özne anlayışını nasıl ortaya koyduğu irdelenmiş ve bu sistemden doğan insan tanımının etik ve hukuk söz konusu olduğunda ne derece geçerli olduğu tartışılmıştır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"315 3","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-06","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141836856","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Muhafazakâr Gazeteciliğin Doğuşu ve Volkan Gazetesi Örneği","authors":"Tuba Özhazinedar","doi":"10.55543/insan.1490257","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1490257","url":null,"abstract":"Muhafazakârlık, Fransız İhtilali’nden sonra meydana gelen modernleşmeye karşı geliştirilen bir dirençtir. Geleneksel toplumlarda ziyadesiyle görülen bu direnç kalıplaşmış toplumsal değerlerin korunması amacını taşır. Muhafazakâr sistem; değişen dünya koşullarına karşın toplumun mevcut değerlerini değişimine karşı koruyan, ülkelerin sahip oldukları değerleri deformasyona uğramadan çağa ayak uydurmayı gerekli gören, modernleşmeye karşı toplumsal ve kültürel değerlerin korunmasını savunan siyasi-politik bir sistemdir. Muhafazakâr sistem, modernite ile başlayan sosyal, kültürel ve ekonomik değişimler karşısında toplumsal değerleri koruma amacını taşır. Böylece toplumsal kitle üzerinde bir reaksiyon oluşturmayı hedefler. Osmanlı Devleti’nde muhafazakâr düşünce sistemi Tanzimat’la başlamıştır. Eski düzenin sürmesi için inşa edilen yenileşme hareketleri ile muhafazakârlık şekillenmiş, belli siyasi projeler doğrultusunda toplumun dönüştürülmesine ilişkin öneri ve uygulamalarla muhalif hizmetler yürütülmüştür. Makale, muhafazakârlığın doğuşunu, yayılışını, gelişimini ve Osmanlı toplumundaki etkilerini Volkan gazetesi üzerinden incelemiştir. Betimleyici araştırma tekniğinin kullanıldığı makalede Volkan gazetesinde yer alan haberlerden faydalanılmıştır. Elde edilen bulguya göre; Volkan Gazetesi’nde yer alan haberlerin II. Meşrutiyet döneminde tartışma yarattığı ortaya çıkmıştır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"55 5","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-07-02","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"141838141","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Afşar Timuçin’in Sanat ve Estetik Anlayışının Bilimle Olan İlişkisi Üzerine Bir İnceleme","authors":"Aydın Yazğan, Gülbahar Rençber","doi":"10.55543/insan.1409030","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1409030","url":null,"abstract":"Bu makalede Afşar Timuçin’de sanatın bir bilim olup olmadığı tartışılmıştır. Geleneksel anlamda iki ayrı uç olarak görülen sanat ve bilimin Timuçin söz konusu olduğunda nasıl bağdaştığı irdelenmiştir. Zira iki kutupta yer alan sanat ve bilimin nasıl birleştirildiği konuyu araştırmaya değer kılmaktadır. Türkiye’de sanat felsefesine önem veren isimlerden biri olan Timuçin, sanat ve bilimin birbiriyle bağlantılı olduğunu ifade etmektedir. Hatta ona göre sanat ve bilim benzerlikleri söz konusu olduğunda ayrı düşünülemezler. Timuçin’in bu düşünceleri onu estetik alanında ilginç bir yere oturtmaktadır. Çünkü o estetiğin bir bilim olması gerektiğini savunmaktadır. Bu minvalde Timuçin’in düşünceleri sanat-bilim ve estetik-bilim ilişkisi bandında araştırılmıştır. Son olarak da çalışmanın genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"2 13","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139610412","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Position of Turkic languages in Russia","authors":"Sevindzh Ali̇eva","doi":"10.55543/insan.1415573","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1415573","url":null,"abstract":"Türk halkları Arktik ve Pasifik okyanuslarından Akdeniz ve Balkanlara kadar geniş bir alana yerleşmişlerdir. Modern Rusya Federasyonu topraklarında: Volga bölgesinde, Urallarda, Güney Sibirya'da ve Altay Bölgesi'nde ve Kuzey Kafkasya'da birçok yerli Türk halkı yaşıyor (Tatarlar, Çuvaşlar, Başkurtlar, Hakasyalılar, Kumuklar, Nogaylar, Karaçaylar, Balkarlar vb.). Bunlara ek olarak bugün Rusya'da kendi tarihi vatanlarına sahip büyük Türk halklarının temsilcileri (Özbekler, Kazaklar, Azerbaycanlılar vb.) yaşamaktadır. Ayrıca Rusya'nın tarihi bir vatan olmadığı ancak hiçbir yerde kendi devletlerine sahip olmadığı Rusya'da Türkçe konuşan halklar da yaşamaktadır (Ahışkin Türkleri vb.). \u0000Rusya'da yaşayan 20 Türk halkından yalnızca 11'i Rusya Federasyonu bünyesinde cumhuriyet statüsünde devlet eğitimi görmektedir. \u00001980'lerin sonu - 1990'ların başında Türk halkları da dahil olmak üzere halklar tarihinde önemli değişiklikler meydana geldi. Rusya Federasyonu'ndaki 31 itibari halk, 10 Türk dili de dahil olmak üzere devlet dili statüsünü aldı: Altay, Başkurt, Karaçay-Balkar, Kumuk, Nogay, Tatar, Tuvan, Hakas, Çuvaş ve Yakut. \u0000Rusya Federasyonu \"Rusya Federasyonu Dilleri Hakkında\" Kanununa ve Rusya Federasyonu Anayasasına göre, Rusya Federasyonu, tüm halklarına ana dillerini koruma, korunması ve geliştirilmesi için koşullar yaratma hakkını garanti eder. Rusya Federasyonu'nun tüm topraklarında devlet dili Rusça'dır. Cumhuriyetler, Rusya Federasyonu Anayasası'na uygun olarak kendi devlet dillerini belirleme hakkına sahiptirler. Bu işlemin nasıl yapıldığı ve Rusya'daki Türk dillerinin durumu bu makalede tartışılmaktadır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"7 10","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-21","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139609746","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Minimalizm Kapitalizme Karşı mı?","authors":"Sibel Taşkin","doi":"10.55543/insan.1299779","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1299779","url":null,"abstract":"Tüketim karşıtı bir akım olarak minimalizmi tartışmak bu makalenin amacını oluşturmaktadır. Tüketim kapitalist ekonomi düzeninin motorudur. Kapitalizmin çarklarının dönmesi için bireylerin tüketimine ihtiyacı vardır. Bu çalışmanın önemi tüketim hakkında düşünme çabasındaki her türlü yazının literatüre ve dolaylı olarak da yaşamlarımıza katkı sunması fikridir. Bu kapsamda çalışmada, minimalizm ve gönüllü sadelik gibi kavramların ortaya çıkışına değinilmektedir. Minimalizm ve gönüllü sadelik kavramlarının ortak çıkış noktaları tüketim karşıtlığı iken, kapitalizme ne kadar karşı çıkabildikleri üzerine düşünmek gerekmektedir. Çalışma kapsamında tüketim, minimalizm ve aşırı tüketime karşı minimalizm tartışılmaktadır. Minimalist bloglara ve kitaplara analiz amaçlı yer verilmektedir. Daha sonra bir tüketim tarzı olarak minimalizm ve kapitalizme karşı minimalizm sorgulanmaktadır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":" 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-12","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139624857","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Cənubi Azərbaycanda Qadın Məsələsi: “Azərbaycan” Qəzetinin (1947-1949) materialları əsasında","authors":"Ali Farhadov","doi":"10.55543/insan.1296756","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1296756","url":null,"abstract":"S.C.Pişəvərinin 1945-ci ildə Təbrizdə əsasını qoyduğu “Azərbaycan” qəzetində XX əsrin I yarısında İranda və Azərbaycanda qadın mövzusu əsas yerlərdən birini tutur. S.C.Pişəvərinin rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Demokrat Firqəsinin (ADF) orqanı olan qəzet 1945-1946-cı illərdə Təbrizdə, sonrakı nəşrləri isə ADF-nin məğlubiyyəti səbəbilə Bakıda çap edilmişdir. “Azərbaycan” qəzetində Pəhləvi şah rejiminin xalqa zidd siyasəti, xüsusilə azərbaycanlı qadınların həm milli zülmə, həm də ayrı-seçkiliyə məruz qalması tənqid edilirdi. Qəzetdə qeyd edilirdi ki, “Rza şahın verdiyi azadlıq, qadınları heç bir iqtisadi, ictimai və siyasi hüquqa malik etməmişdir”. Qəzetdə azərbaycanlı qadınlara həqiqi azadlığın Pəhləvilər tərəfindən yox, məhz 1945-1946-cı illərdə Azərbaycan Demokrat Firqəsi hökuməti tərəfindən verildiyi göstərilirdi. Qəzet, ADF hökumətinin məğlubiyyətinə baxmayaraq, ümidini itirmir, həqiqi insan azadlığının yenə də bərqərar olacağını göstərirdi. Qəzetdə Azərbaycan qadınının acı taleyinə həsr edilmiş şeirlər də təqdim edilir və ona ümid verilirdi. Deyə bilərik ki, Pişəvəri irsinin və “Azərbaycan” qəzetinin araşdırılması XX əsrin I yarısında Pəhləvi şah rejiminin xalqa zidd siyasətini, saraya qarşı xalq hərəkatını, milli azadlıq mübarizəsini və İranda, Cənubi Azərbaycanda qadın məsələsini öyrənmək baxımından önəmlidir və öz araşdırmaçılarını gözləyir.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"11 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-07","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139629311","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"Maske Takma Davranışının, Saldırganlık ve Bilişsel Esneklik Açısından İncelenmesi","authors":"İrem Döndar, Tuğba Erdoğan, Fatma Can","doi":"10.55543/insan.1318140","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1318140","url":null,"abstract":"COVID-19 pandemisi ile birlikte hastalığın bulaşmasını önlemek için neredeyse tüm dünyada maske takmak zorunlu kılınmıştır. Maske takmak hastalıktan kaçınabilmek açısından çok etkili bir yöntem olmakla birlikte, bazı istenmeyen sonuçlara da yol açabilmektedir. Bu çalışmada da maske takma davranışının bir engellenme hissine yol açarak saldırgan davranışlarda bir artışa katkısı olup olmadığı incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada, maske takma davranışı ile saldırganlık arasındaki ilişkide, öfke ile bilişsel esnekliğin aracı rolü incelenmiştir. 117 (% 65.4) kadın ve 62 (% 34.6) erkek olmak üzere toplam 179 kişi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Saldırganlık Davranış Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Maske Takma Davranışı Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgularımız maske takma davranışı ile öfke ve saldırganlık arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğunu, maske takma davranışı ile saldırganlık arasındaki ilişkide öfkenin aracı rolü olduğunu göstermiştir. Çalışmanın bulguları Engellenme-Saldırganlık hipotezi bağlamında tartışılmıştır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"11 15","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-03","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139630881","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}
{"title":"THE FREE REPUBLICAN PARTY IN AHMED BEY AGHAOGLU’S SOCIO-POLITICAL LIFE","authors":"Natavan Aghayeva","doi":"10.55543/insan.1377592","DOIUrl":"https://doi.org/10.55543/insan.1377592","url":null,"abstract":"Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın avukatı Ahmed Bey Ağaoğlu'nun kızı Süreyya Ağaoğlu 1975 yılında İstanbul'da yayınlanan \"Bir Ömür Böyle Geçti\" adlı otobiyografik eserinde anıyor: \"1929 yılında Atatürk'ün önderliğinde, Serbest Fırka kuruldu ve babam onun ısrarı üzerine onun saflarına girdi.” Bu tarihten itibaren Ahmed Bey Ağaoğlu, muhalefet safında ülkenin sosyo-politik yaşamına katılma konusundaki ilk deneyimine başladı. Ahmed Bey “Serbest Fırka Hatıraralı”nda o yıllara ilişkin değerli bilgileri, çoğu zaman herhangi bir resmi belgeye yansımayan özel konuşmaları ve yirminci yüzyılın başlarında Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi hayatını etkileyen kararların hangi koşullar altında alındığını anlatır. Partideki faaliyetleriyle ilgili konuşan Ahmed Bey şunları yazdı: “Muhakkak bildiğim ve asla tereddüt etmediğim bir şey vardır. O da, kendim ve arkadaşlarımdır!” Bu makalede Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın Ahmed Bey Ağaoğlu'nun sosyo-politik hayatındaki yeri, bu partinin faaliyetlerine yaptığı katkılar ve partili meslektaşlarının, örneğin Fethi Okyar, Burhanettin Onat, Celal Bayar ve diğerlerin çeşitli anılarına yansıyan hatıraları araştırılmıştır.","PeriodicalId":470445,"journal":{"name":"Dünya İnsan Bilimleri Dergisi","volume":"71 1","pages":""},"PeriodicalIF":0.0,"publicationDate":"2024-01-03","publicationTypes":"Journal Article","fieldsOfStudy":null,"isOpenAccess":false,"openAccessPdf":"","citationCount":null,"resultStr":null,"platform":"Semanticscholar","paperid":"139630572","PeriodicalName":null,"FirstCategoryId":null,"ListUrlMain":null,"RegionNum":0,"RegionCategory":"","ArticlePicture":[],"TitleCN":null,"AbstractTextCN":null,"PMCID":"","EPubDate":null,"PubModel":null,"JCR":null,"JCRName":null,"Score":null,"Total":0}