Bioactive compounds of cocoa beans, cocoa, and chocolate and their effects on cognitive function and possible use in cardiometabolic diseases prevention

Abstract

Nasiona kakaowca (Cacao semen) to znany od starożytności surowiec roślinny, szeroko wykorzystywany w celach spożywczych i farmaceutycznych. Przetwory nasion kakaowca, takie jak czekolada i wyroby czekoladowe są jednymi z najchętniej spożywanych rodzajów słodyczy. Rosnąca świadomość zdrowotna konsumentów sprawia, że coraz większą popularność zyskują czekolady gorzkie oraz inne produkty z wysoką zawartością kakao. Ich efekty prozdrowotne, wynikające ze zwyczajowego spożycia, warunkowane są zawartością miazgi (masy) kakaowej, w której występują związki biologicznie aktywne. W nasionach kakao i jego przetworach zidentyfikowano liczne polifenole, jak procyjanidyny, flawanole i flawonole; metyloksantyny, a także aminy, amidy i in. Wykazują one korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, obniżając ryzyko występowania incydentów kardiologicznych poprzez działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, naczyniorozszerzające, poprawę funkcjonowania śródbłonka naczyniowego, obniżenie aktywności płytek krwi i ciśnienia tętniczego oraz regulację gospodarki lipidowej. Umiarkowane spożycie czekolady związane jest także z mniejszym ryzykiem zachorowania na cukrzycę, w wyniku zwiększenia wrażliwości tkanek na insulinę, poprawę glikemii i profilu lipidowego. W ostatnich latach pojawił się nowy kierunek badań nad wpływem czekolady i kakao na nastrój, funkcje poznawcze i pamięć epizodyczną. Wskazuje się również na zależność między spożyciem czekolady, a obniżoną śmiertelnością z powodu choroby Alzheimera. Ze względu na obecność metyloksantyn i działanie poprawiające nastrój czekolada zaliczana jest do produktów typu „mood food”. Obecnie sugeruje się, że czekolada, wcześniej kojarzona z nadwagą i otyłością, może wykazywać korzystne działanie w regulacji apetytu, a regularna konsumpcja gorzkiej czekolady w umiarkowanych ilościach związana jest z obniżeniem masy ciała i wskaźnika BMI. Przytoczone prozdrowotne efekty składników nasion kakaowca, kakao oraz czekolady mogą potencjalnie znaleźć zastosowanie w prewencji oraz wspomaganiu terapii pacjentów z chorobami kardiometabolicznymi i zaburzeniami funkcji kognitywnych.