Fen Laboratuvarlarında Öğrenci Merkezli Öğretim Yöntemlerinin Öğrencilerin Akademik Başarılarına Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Abstract

Bu araştırmada, Türkiye’de laboratuvara dayalı fen öğretimi uygulamalarının öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisini inceleyen deneysel çalışmalardan elde edilen bulguların meta-analiz yöntemiyle sentezlenmesi amaçlanmaktadır. Bunun için 2013-2018 yılları arasında Türkiye’de yapılmış çalışmalarla ilgili literatür taraması sonucunda araştırma problemine uygun ve meta-analiz çalışmasına dahil edilebilecek istatistiksel verilere sahip makaleler, yüksek lisans ve doktora tezleri ulusal ve uluslararası veri tabanlarından Türkçe ve İngilizce dillerinde taranarak incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda fen laboratuvarlarında öğrenci merkezli öğretim yöntemlerinin öğrencilerin laboratuvar derslerinde olan akademik başarıları üzerine etkisine ilişkin ve kodlama protokolüne uygun verileri içeren toplam 34 çalışma meta-analize dâhil edilmiştir. Toplam katılımcı sayısının 2171 olduğu bu bireysel çalışmalarda; öğrenim düzeyi, yayın türleri, öğretim yöntemleri, fen bilimi alanları ve uygulama bölgeleri türlerinde moderatör analizi, örneklem büyüklüğü ve uygulama süreleri değişkenleri için de meta-regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmaya dâhil edilen çalışmaların tamamının pozitif etki büyüklüğü değerine sahip oldukları belirlenmiştir. Çalışmaların etki büyüklüğü hesaplamaları; heterojenlik, yayın yanlılığı ve ara değişken analizleri “Comprehensive Meta Analysis Version 2.0” istatistik programı kullanılarak yapılmıştır. Dâhil edilen çalışmalarda heterojen bir dağılım belirlenmiştir (Q=79.41 p<.05, I2=58.44). Öğrenci merkezli öğretim yöntemlerinin öğrencilerin laboratuvar derslerine yönelik akademik başarılarına ilişkin genel etki büyüklüğü değeri rastgele etkiler modeli kullanılarak 0.80 ile 1.09 güven aralığında d=0.94 (%95 CI, SE=0.07) olarak belirlenmiştir. Cohen, Manion ve Morrison (2011) tarafından yapılan sınıflandırmaya göre, laboratuvara dayalı öğrenme yaklaşımının, öğrencilerin akademik başarılarını orta düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Yapılan moderatör analizleri sonucunda etki büyüklüklerinin; öğrenim düzeyleri, öğretim yöntemleri, yayın türleri, fen bilimi alanları ve uygulama bölgeleri değişkenlerine göre farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca örneklem büyüklüğü ve uygulama sürelerinin etki büyüklükleri ile ilişkisini belirlemek için yapılan meta-regresyon analizleri sonucunda etki büyüklükleri ile uygulama süreleri arasında anlamlı bir sonuç bulunmazken; etki büyüklükleri ile örneklem büyüklüğü arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur.