İKİ SEVİYELİ OYUN ÖRNEĞİ OLARAK SANCAK KRİZİ*

Abstract

1936’da Fransa’nin Suriye’deki manda yonetimini birakma karariyla 1921 Ankara Antlasmasi’nin ve dolayisiyla Iskenderun Sancagi’nin durumu tartismali hale gelmistir. Turkiye bu durumda Sancak’in, Suriye’ye birakilmasini uygun bulmamis ve Fransa’dan ozerk bir yonetimde olmasini talep etmistir. Bu talebin tetikledigi Sancak Krizi’nde Turkiye’nin askeri kuvvet kullanma tehdidiyle destekledigi diplomatik girisimleri, Milletler Cemiyeti’nin kararlari ve Ingiltere’nin arabuluculuguyla beraber Sancak once bagimsizligini kazanmis ardindan Turkiye’ye ilhak olmustur. Sancak Krizi’nin yonetim sureci, Ikinci Dunya Savasi’na dogru ilerleyen uluslararasi sistemdeki degisimden ve Cumhurbaskani Mustafa Kemal Ataturk’un kriz yonetimindeki baskin lider profilinden etkilenmistir. Karar birimi olarak lider, kriz yonetim surecinde Fransa ile uluslararasi zeminde muzakere ederken ulusal zeminde de TBMM’yle dogrudan iletisim icinde olmustur. Baskin lider profilinin kriz yonetiminde on planda olmasina ragmen, yasama organi olarak TBMM kimi zaman yurutmenin sorumlu oldugu bir ust denetim mekanizmasi kimi zaman izlenen siyasanin dillendirildigi etkin bir arac olmustur. Boylece yasama organi kriz yonetim surecine dâhil olmustur. Krizin bariscil cozum surecinde ve liderin kararlastirma surecinde; rakibin ikna olmasi icin kirmizi cizginin acik ifadesi, kararin mutabik olunmus ulusal cikara dayandirilmasi, kriz yonetiminde bazi stratejik hamleler ve anayasal zorunluluk sebepleri ile yasama organi olarak TBMM krizde ozel bir isleve sahiptir. TBMM’nin krizdeki etkinligi, Turkiye’nin kriz yonetim surecindeki basarisini olumlu yonde etkileyerek destekleyici unsur olmustur. Bu calisma iki seviyeli oyun ornegi olarak Sancak Krizi’nde; yasama organinin karar alici ile iliskisinin sebeplerini, niteligini ve bu etkilesimin Turkiye’nin kriz yonetim ve karar alma surecine etkisi boyutuyla sonuclarini analiz edecektir.