MOĞOL İRANI’NDA TARIM (1231-1339)

Abstract

XIII. yuzyilin baslangicinda Horasan, Iran, Azerbaycan, Irak ve Fars bolgelerini etkisi altina alan Mogol istilasi, bu bolgeleri yalniz siyasi ve askeri anlamda degisime ve donusume ugratmamis ayni zamanda ictimai, kulturel ve iktisadi mecralarda da farkli bir gidisata yoneltmistir. Bu hali ile calismamizin odak noktasini olusturan mezkur cografyanin, nufus ve tarim acisindan buyuk bir yikima ugradigi bilinen bir gercektir. Mogol askeri harekâtinin getirdigi tahrip, iktisadi olarak bolgeyi yok olusun esine getirmistir. Ozellikle bolgeye valilerin atandigi 1231 tarihinden ve Ilhanli devletinin teskil edildigi 1256’dan sonra, bu cografyayi yeniden mamur hale getirmek icin yapilan calismalar tarimsal anlamda oldukca dikkat cekicidir. Ele aldigimiz donemde her alanda uygulamaya konulan imar faaliyetlerinin geneline bakildiginda, bozulan iktisadi yapiyi duzeltmek icin ilk once tarimsal uretimi ihya etme hedeflenmistir. Calismamizda XIII. yuzyil boyunca bircok kez askeri calkantilara sahne olan bu bolgede, kesin basariya ulasamamis olsa da, tarimsal alandaki imar faaliyetlerini ve uretimi ozellikle Ilhanli devleti cercevesinde degerlendirecegiz.