Nijer Cumhuriyetinde Tüketici Fiyat Endeksinin Belirleyicileri: Doğrusal Olmayan Eşbütünleşme ve Hata Düzeltme Modelinden Bazı Bulgular

Abstract

Bu çalışmada, kişi başına Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), Döviz Kuru (ER), Küreselleşme (GI), Kentleşme (UP) ve Karbon Dioksit emisyonu (CO2) ile tüketici fiyat endeksi (TÜFE) arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmektedir. Bu çerçevede Nijer Cumhuriyeti için 1990-2019 tarih aralığındaki yıllık verilerden yararlanarak Kapetanios, Shin ve Snell'in (2006) doğrusal olmayan eş bütünleşme ve hata düzeltme modeli (ECM) temelinde enflasyou etkileyen faktörler araştrılmaktadır. Doğrusal olmayan eş bütünleşme sonuçları, TÜFE, GSYİH, GI, UP ve CO2 arasında bir eş bütünleşme ilişkisinin varlığını gösterirken, hata düzeltme modeli sonuçları, UP ile TÜFE arasında bir ilişkinin varlığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, doğrusal Granger nedensellik testi sonuçları, TÜFE'den CO2'ye ve CO2'den TÜFE'ye çift yönlü nedensellik ilişkisinin varlığını yansıtırken, TÜFE'den GI'ya ve GSYİH'dan TÜFE'ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, ülke refahını artırmak için politika yapıcılara ve ekonomik karar vericilere bazı öneriler sunarak son bulmaktadır.